Qazaqstan – О́zbekstan: Baılanystyń ortaq nátıjesi

Keshe elimizge resmı saparmen kelgen О́zbekstan Syrtqy ister mınıstri Bahtııor Saıdov Premer-mınıstrdiń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Murat Nurtileý jáne memleket bas­shylyǵymen kelissózder ótkizdi.

Kelissózderden keıin baspasóz ókilderimen tildesken mınıstrler ortaq kelisimniń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Syrtqy ister mınıstri Murat Nurtileý elimizge alǵash resmı saparmen at basyn tiregen ózbekstandyq áriptesi men delegasııa múshelerine alǵysyn bildirdi. Onyń aıtýynsha, máni zor mundaı kezdesýler bekem dostyqtyń jarqyn kórinisi men syndarly dıalogtiń jalǵasyna aınalyp keledi. 2022 jyly qol qoıylǵan Qazaqstan men О́zbek­stan arasyndaǵy odaqtastyq qaty­nastar jáne shekarany demarka­sııalaý týraly tarıhı sharttar qazaq-ózbek baılanysynyń jańa tuǵyrnamalyq paraǵyn ashty.

M.Nurtileý: «Bahtııor Saıdov myrzamen shaǵyn jáne keńeı­tilgen quramda dástúrli dos­tyq, ózara qoldaý men senim rýhyn­­da­ǵy kelissózder ótkizdik. Biz yq­­pal­das­­tyǵymyzdyń tyń baǵyt­­taryn aıqyndap, irgeli mindet­­terdi maq­sat etip otyrmyz. Bıyl ótetin joǵa­ry deńgeı­degi saparlarǵa, Mem­leket bas­shy­larynyń kópjaq­ty for­mattaǵy kezdesýlerine erek­she nazar aýdaryldy. Ekono­mı­kalyq yntymaq­tastyqty odan ári tereń­detý perspektıvala­ryn ortaǵa saldyq. Saýda, óner­kásip, kólik jáne logıstıka sa­la­la­ryn­daǵy ózara is-qımyl má­sele­leri jan-jaqty talqylandy», dep atap ótti.

Qazaqstan О́zbekstannyń úshtikke kiretin eń iri saýda serik­testeriniń biri ekenin jetkizip, sońǵy jyldary ekijaqty saýda kólemi turaqty túrde 4 mlrd dollardan asqanyna toqtaldy. «О́nerkásiptik kooperasııa salasynda aıtarlyqtaı jetistikterge qol jetkizildi. Qazirgi tańda jal­py quny 156 mln dollardy qu­raıtyn 12 birlesken joba iske qo­syl­dy. Buǵan qosa quny 1 mlrd dollardy quraıtyn jańa 21 jobany qarastyryp jatyrmyz. Aldaǵy belesterdiń biri – osy alǵan ekpindi joǵaltpaı, eki­jaqty taýar aınalymyn 10 mlrd dollarǵa deıin jetkizý mind­eti tur. Qazaq-ózbek shekarasynda Halyq­aralyq ónerkásip­tik koopera­sııa ortalyǵyn qosý osy maq­satqa baǵyttalǵan. О́ńir­ara­­lyq yn­tymaqtastyq forým­daryn ót­kizýdiń mańyzdy­lyǵyn da bólek atap ótý kerek», dedi M.Nurtileý.

Mınıstrdiń sózinshe, Ortalyq Azııa aımaǵy turǵyndarynyń kókeıinde júrgen mańyzdy másele – sý-energetıkalyq kesheni tóńireginde de pikir almasyp, sheshý joldary sekildi basqa da birlesken jobalardy júzege asyrý barysy talqylanǵan. Bul bastamalarǵa syrtqy saıası vedomstvolary tarapynan qajetti qoldaý týraly ýaǵ­dalastyqqa qol jetkizilgenin tilge tıek etip: «Eki memlekettiń tran­zıttik áleýetin arttyratyn jańa temir joldardy salý jobalary erekshe nazarǵa alynǵan. О́z kezeginde shekara arqyly ózbek tasymaldaýshylary úshin tran­zıtti jeńildetý baǵytynda naq­ty qadamdar jasaý týraly ýaǵ­da­lastyqqa qol jetkizdik. Qazaq tarapy bul máselelerde ortaq múdde turǵysynan qarap, ózimiz­diń múddemizge sáıkes sheshýge daıyn ekendigimizdi atap óttim. Shekara arqyly ózbek tasymaldaýshylary úshin tranzıtti jeńil­detý baǵytynda birneshe usy­nys berildi. Onyń ishinde shekara­dan ótý pýnktteriniń sanyn art­tyrý, jańa jol salý máseleler sekildi kóptegen naqty suraqty talqylap, jaqyn arada tıisti mınıstrlikter arasynda kelissózder júrgizý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizdik», dedi M.Nurtileý. Sondaı-aq ol qazir elimizde 500 myńǵa jýyq ózbek tursa, О́zbekstanda 800 myńǵa jýyq qazaq qonys tepken. Olardyń barlyǵy eki eldi odan ári jaqyndastyryp, qos halyqtyń ortasyndaǵy altyn kópirge aınalyp otyr.

О́z kezeginde sóz alǵan О́zbek­stan Syrtqy ister mınıstri Bahtııor Saıdov tamyrlas el­der­diń týystyq ári dos­tyq qa­rym-qatynasyn joǵary ba­ǵala­dy. Tyǵyz baılanys ári qa­raı jal­ǵasyn taba beretinine senim bildire kelip, qazaq-ózbek ekonomıkalyq jáne saýda qatynastary qarym-qaty­na­sy­myzdyń mańyzdy ba­ǵyt­tary sanalatynyn aıtty. «Qazaqstan – bizdiń Ortalyq Azııa­daǵy eń iri saýda seriktesimiz. Sońǵy jyldary ózara taýar aı­nalymy eki ese ósti. Kóp uza­maı biz bul kórsetkishti taǵy 2-3 esege arttyrýdyń jolyn qarastyrdyq. Byltyr qarasha aıyn­da Halyqaralyq ónerkásiptik yntymaqtastyq ortalyǵyn qurý týraly úkimetaralyq kelisimge qol qoıyldy. Bul qosylǵan qun tizbegin qurý arqyly jańa na­ryq­tardy birlesip ashýǵa jáne olar­ǵa básekege qabiletti ónimdi eks­port­taýǵa múmkindik beredi», dedi О́zbekstan mınıstri. Onyń aıtýynsha, eki eldiń kólik jáne tran­zıttik áleýetin arttyrý da alda atqarýǵa tıisti ózek­ti min­detterdiń biri. Son­daı-aq sheka­ra­­las óńirlerde ornalasqan ótkizý pýnk­tterin jańǵyrtý, ótkizý múmkind­ikterin keńeıtý, keden­dik jáne basqa da qyzmetterdi sıfrlan­dyrý máseleleri ortaq sheshim­di qajet etedi. Klımattyń ózgerýi sý resýrstaryn paıdalaný másele­lerin jańasha kózqaraspen qaraý­ǵa alyp keldi. Sondyqtan kezde­sý barysynda Ortalyq Azııa­­da­ǵy transshekaralyq ózen sýla­­ryn utymdy basqarýda za­ma­naýı teh­nologııalardy en­gizýge, Halyqaralyq Araldy qutqarý qorynyń quqyqtyq jáne qurylymdyq negizderin nyǵaıtýǵa basa nazar aýdarylǵan.

Mádenı-gýmanıtarlyq baılanys ózbek-qazaq qatynastarynyń negizi sanalatynyn aıtqan Bahtııor Saıdov: «Byltyr maýsym aıynda О́zbekstanda qazaq mádenıetiniń kúnderi saltanatty túrde atalyp ótse, bıyl Qazaqstanda О́zbekstannyń mádenıet kúnderin uıymdastyramyz» dedi. Qos halyqtyń ejelden kele jatqan bir-birine týystyq qoldaýy, senimdi seriktestigi týraly mysal kóp ekenin jetkizip, bul bolashaqta da eki memlekettiń turaqty ári qarqyndy damýyna qyzmet ete beretinin aıtty. Sóz sońynda ol Qazaqstan delegasııasyn О́zbekstanǵa shaqyryp, dástúrli qonaqjaılylyǵy úshin alǵysyn bildirdi.