Is-sharany ashqan Palata tóraǵasy Máýlen Áshimbaev Memleket basshysynyń Joldaýda aıtqan sózine nazar aýdaryp, demografııalyq damý eldiń básekege qabilettiligin arttyratyn tetik retinde úlken ról atqaratynyn jáne osy áleýetti tıimdi paıdalaný mańyzdy mindet ekenin atap ótti. Osyǵan oraı elimizde Kóshi-qon saıasaty jáne Aýyldyq aýmaqtardy damytý tujyrymdamalary qabyldanyp, 2029 jylǵa deıingi Ulttyq damý jospary ázirlendi.
Máýlen Áshimbaev eldegi qarqyndy demografııalyq ósý jańa múmkindikterge jol ashyp otyrǵanyna jáne osy úrdisten týyndaıtyn túıtkilderdiń de bar ekenine toqtaldy. Bul ózgerister elimizdegi zeınetaqy júıesine, áleýmettik qamsyzdandyrý salasyna áser etetini anyq. Buǵan qosa is-sharada otandastarymyzdyń salystyrmaly túrde alǵanda jas ult sanalatyny, azamattardyń ómir súrý uzaqtyǵynyń artýy jáne ýrbanızasııa máseleleri osy baǵyttaǵy basymdyqtar ekeni aıtyldy.
Senat tóraǵasy atap ótkendeı, ýrbanızasııa qalalarda jumyspen qamtýdyń jáne baspananyń qoljetimdiligin qamtamasyz etýdiń ózektiligin arttyra túsedi. Ulttyq statıstıkanyń málimetteri boıynsha, qazirdiń ózinde elimizde qala halqynyń úlesi 62 paıyzǵa jetken. «Birikken Ulttar Uıymy ortamerzimdi ýaqytta Ortalyq Azııa óńirinde qala halqynyń ósýi jalǵasa beredi dep boljap otyr. Árıne, bul – oń úrdis. Sonymen birge aýyldyq aýmaqtardy damytý, jumys oryndaryn ashý, áleýmettik ınfraqurylymdy jetildirý isterin de umytpaýymyz kerek. Osyǵan baılanysty Ulttyq jobaǵa, Aýyldyq aýmaqtardy damytý tujyrymdamasyna jáne óńirlik damýdyń basqa da josparlaryna engizilgen is-sharalardyń sapaly túrde júzege asyrylýyn qamtamasyz etý qajet», degen Máýlen Áshimbaev demografııalyq jaǵdaıdy eskere otyryp, áleýmettik, transporttyq jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy tıisti deńgeıde damytý baǵytyndaǵy mindetterge toqtaldy.
Sonymen qatar Senat spıkeri óńirlerdegi áleýmettik-demografııalyq jáne ekonomıkalyq teńgerimsizdik máselelerine, jumyspen qamtýdy qamtamasyz etýge, bilim deńgeıin, jastardyń eńbek ónimdiligi men tabysyn arttyrýǵa jáne jas otbasylardy qoldaýǵa erekshe nazar aýdardy. Máýlen Áshimbaev eldiń ornyqty ekonomıkalyq damýy halyqtyń sanymen, azamattardyń turmys deńgeıimen jáne eńbek resýrstarynyń qoljetimdiligimen tikeleı baılanysty ekenin aıtty.
«Elimizdiń demografııalyq damýyna baılanysty máseleler boıynsha tıimdi vedomstvoaralyq is-qımyldy arttyrý qajet. Jalpy, eldiń teńgerimdi demografııalyq damýy básekege qabilettilik faktorlarynyń biri ekeni anyq. Ádiletti Qazaqstan qurý, eń aldymen, halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa arnalǵan. Bul – eń aldymen, adamnyń múddeleri men qajettilikterine basymdyq berý, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý degen sóz. Elimizdiń demografııalyq saıasatynyń basty maqsaty da osy», dedi M.Áshimbaev.
Senat spıkeri memleket tarapynan bala týýdy yntalandyrýǵa arnalǵan áleýmettik mindettemelerdi josparly túrde iske asyrý jalǵasyp kele jatqanyn tilge tıek etti. Onyń aıtýynsha, elimiz halqynyń úshten birin jastar quraıdy. Ortasha jas deńgeıi – 32. «Kópbalaly otbasylarǵa aı saıynǵy járdemaqylar men arnaıy járdemaqylar da tólenedi. Prezıdent tapsyrmasymen bıyl «Ulttyq qor – balalarǵa» baǵdarlamasy iske asyryla bastady. Halyq sany ósken saıyn tıisti deńgeıde orta jáne joǵary bilim berý, sondaı-aq medısına júıesin damytý qajet ekeni túsinikti. Ýaqyt ótken saıyn azamattardyń ómir súrý uzaqtyǵy da artyp keledi. Bul da – oń úrdisterdiń biri», dedi ol.
Sondaı-aq Máýlen Áshimbaev Ulttyq statıstıkanyń derekterine sáıkes 1991 jyldan bastap ómir súrý uzaqtyǵy 6,8 jylǵa artqanyn, nátıjesinde 2022 jyldyń qorytyndysynda bul kórsetkish 74,4 jasty quraǵanyn aıtty.
Sondaı-aq Úkimet saǵatynda Premer-mınıstrdiń orynbasary Tamara Dúısenova, Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraǵasy, Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, IýNFPA-nyń Qazaqstandaǵy ókili – IýNFPA-nyń Qyrǵyzstan men Túrikmenstandaǵy dırektory Olof Ronnı Lındstroem, BUU Balalar Qorynyń (IýNISEF) Qazaqstandaǵy ókiliniń mindetin atqarýshy Letısııa Bazzııa-Veıl jáne saraptamalyq qoǵamdastyq pen ákimdikterdiń ókilderi sóz sóılep, kóterilgen másele boıynsha óz pikirleri men usynystaryn aıtty.
