Jeti jyl buryn PhD dárejesin alǵan Venera Arystanǵalıeva akvamádenıet ǵylymı zertteý ortalyǵynyń dırektory retinde óńirdegi balyq ósirýshi azamattardyń jumysyn júıelendirýge aıtarlyqtaı septigin tıgizip júr.
«Elimizde akvamádenıetti damytýǵa aıryqsha kóńil bólinip jatqany qýantady. Alaıda balyq ósirý isine den qoıǵan azamattardyń jumysynda olqylyq az emes. Olar sý aıdyny bolsa jetkilikti degen oıdyń qushaǵynda júr. Sondyqtan sharýashylyq basshylary salanyń mańyzdylyǵyna mán bermeıdi. Azamattar óz isine saýattylyqpen qaramaǵandyqtan, qıyndyq týyp jatady. Fermerler birinshi kezekte balyq ósirýge arnalǵan jerdi zań turǵysynan durys rásimdeýdi meńgergeni jón. О́kinishke qaraı, ıeligindegi jerdi maqsatty túrde balyq sharýashylyǵy úshin ózgertý máselesin olar durys bilmeıdi. Al jas fermerler úshin balyq ósirý salasy boıynsha arnaıy bilim men kásibı biliktilik kerek ekenin kórip otyrmyz», deıdi V.Arystanǵalıeva.
Mamannyń aıtýynsha, ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń qyzmetkerleri óńirdegi bekitilgen 100 sýaıdynynyń barlyǵynda bıologııalyq zertteý jumystaryn jyl saıyn turaqty júrgizedi. Bul óz kezeginde balyq ósirýshilerdiń jumysyn júıeleı túsýge aıtarlyqtaı yqpal etedi.
«Aıdyndarda tańdalǵan balyq túrin ósirýge arnalǵan sýǵa gıdrohımııalyq zertteý júrgizýdiń mańyzy zor. Biz shekti deńgeıde ruqsat etilgen konsentrasııalardy anyqtaý, sýaıdynyn retteý boıynsha sharýalarǵa udaıy keńes beremiz. Tabıǵı sýaıdynyndaǵy balyqtardyń tabıǵı azyq-túlikpen qamtamasyz etilýin naqtylaımyz. Osy turǵydan alǵanda sharýalar bul iske asqan jaýapkershilikpen qaraǵany jón dep esepteımin», deıdi ol.
V.Arystanǵalıevanyń aıtýynsha, akvamádenıet salasyn órkendetýge múmkindik mol. Bılik tarapynan balyq ósirý salasyna arnaıy sýbsıdııa qarastyrylǵan. Bul óz kezeginde jumystyń alǵa jyljýyna, fermerlerdiń osy iske zor yntamen kirisýine yqpal etedi. Mamandar balyq sharýashylyǵynyń el ekonomıkasyn kóterýge aıtarlyqtaı úles qosatynyn aıtady.
«Jumys barysymen shet memleketterge jıi barýǵa týra keledi. Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyz Respýblıkasyndaǵy áriptesterimizben tyǵyz baılanys ornatqanbyz. Jumys sapary kezinde ondaǵy akvamádenıettiń óte jaqsy damyǵandyǵyn baıqaımyz. Buǵan sebep, osy saladaǵy kásibı mamandardyń jetkilikti bolýy der edim. Tájirıbe kórsetkendeı, ondaǵy kadrlardyń biliktiligi joǵary. Bizdiń eldegi akvamádenıetti damytýdaǵy artyqshylyq retinde jerdiń keńdigi men sýaıdyndarynyń kóptigin aıtar edim. Basty kemshilik – akvamádenıet salasyndaǵy kadr tapshylyǵy, tájirıbelik alańdardyń joqtyǵy. Elimizde balyq sharýashylyǵyna degen qyzyǵýshylyq bar ekenine talas joq. Ásirese jastar osy salany meńgerip, kásibin dóńgeletýge bel býyp otyr. Sondyqtan bilikti kadr daıarlaý, ózge memlekettermen tájirıbe almasý, balyq ósirýshilerdiń bilimi men tájirıbesin shyńdaý qajet ekenine kúmán joq», deıdi ǵalym.
Rasynda, balyq ónimderi arqyly ekonomıkaǵa aıtarlyqtaı tabys túsirip jatqan memleketter az emes. Elimizde qyryqqa jýyq alys-jaqyn shet memleketke balyq eksporttaıdy. Eksportqa shyǵarylatyn balyqty eseleý úshin búginde aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jumys atqarylyp jatyr. Áıtkenmen, sharýalar bul iske saýattylyqpen kelgeni jón. Ol úshin V.Arystanǵalıeva aıtqandaı, saýatty mamandar kóp bolsa deısiń.
Jambyl oblysy
