QAZAQSTAN RESPÝBLIKASY MEN QYTAI HALYQ RESPÝBLIKASYNYŃ BIRLESKEN KOMMIýNIKECI

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń shaqyrýymen 2010 jyldyń 11-12 maýsymynda Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Hý Szıntao memlekettik saparmen Qazaqstanda boldy. Eki memleket basshylary jyly jáne dostyq jaǵdaıda kelissózder ótkizdi. Sondaı-aq sapar barysynda Tóraǵa Hý Szın­­taonyń Qazaqstan Respýblıkasy Parla­menti Sena­tynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevpen, Qazaqstan Respýblıkasy Parla­men­ti Májilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamedja­novpen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimovpen kezdesýleri ótti. 1. Memleketter basshylary Qazaqstan-Qytaı ekijaqty qatynastary, óńirdegi jáne halyqaralyq sahnadaǵy aǵymdaǵy ahýal jónin­de tereń pikir almasty. Taraptar Qa­zaqstan-Qytaı strategııalyq áriptestiginiń teń quqyly jáne senimdi qatynastaryn qurý – jan-jaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtý, eki halyqtyń dostyǵyn bekemdeý jáne óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin asa mańyzdy durys tarıhı tańdaý bolyp tabylatynyn málimdedi. Taraptar Qazaqstan-Qytaı strategııalyq áriptes­tigin odan ári tereńdetý syrtqy saıasat­tyń basymdyq baǵytynyń biri jáne eki mem­leket pen halyqtardyń negizgi múddelerine saı ekenin rastady. Taraptar joǵary deńgeıdegi saıası únqatysýdy qoldaıdy jáne nyǵaıtady, jan-jaqty yntymaqtastyqty tereńdetetin bolady. 2. Qytaı taraby Qazaqstan tarabynyń jáne jeke Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti N.Á.Nazar­baevtyń Ortalyq Azııadaǵy beıbitshilik pen turaq­tylyqty nyǵaıtýdaǵy, sondaı-aq óńirlik ótkir máselelerdi retteýdegi kúsh-jigerin joǵary baǵalady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazar­baev Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Hý Szıntaoǵa Qytaı tarabynyń Qazaqstannyń syrtqy saıası bastamalaryn únemi qoldap otyra­tyn­dyǵy úshin alǵysyn bildirdi jáne Qazaqstan taraby “Taıvan táýelsizdiginiń” kez kelgen nysandaryna qarsy ekendigin jáne “bir Qytaı” saıasatyn qoldaı­tynyn taǵy da rastady. Qazaqstan taraby buǵazdyń eki jaǵalaýy qatynastarynyń beıbit damýyn jáne Qytaıdyń beıbit birlestigi jónindegi mańyzdy isterin qoldaıdy. Qytaı taraby bul másele boıynsha qazaqstandyq taraptyń ustanymyn joǵary baǵalady. 3. Memleketter basshylary terrorshyldyq, separatızm, ekstremızm, transulttyq uıymdas­­qan qylmys, esirtki kontrabandasy jáne basqa da zańsyz áreketterge qarsy kúresýde ekijaqty jáne kópjaqty formattardaǵy yntymaq­tastyqty tereńdetý men eki memlekettiń quqyq qorǵaý, qorǵanys jáne qaýipsizdik salasynda ózara yqpaldastyqty kúsheıtý qajettigi jóninde ortaq pikirge keldi. 4. Taraptar óńirdegi osy zamanǵy qyr kórsetýler men qaýipsizdikke tóngen qaterlerge qarsy turýǵa baǵyttalǵan joǵary deńgeıdegi ózara yqpaldastyqty qoldaıdy, konsýl­tasııalar ótkizedi jáne birlesken sheshimder qabyldaıdy, Taraptar halyqaralyq jáne óńirlik isterdegi yntymaqtastyqty keńeıtýge, eki memlekettiń damýy úshin qolaıly halyq­aralyq jaǵdaı jasaýǵa járdemdesýge nıetti. О́ńirdegi jáne jalpy álemdegi beıbitshilikke, turaqtylyq pen damýǵa járdemdesý úshin Birikken Ulttar Uıymy, Shanhaı yntymaq­tastyq uıymy, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńes jáne basqa da kópjaqty formattar sheńberindegi úılestirý men ózara yqpaldastyqty nyǵaıtady. Eki mem­lekettiń 2010 jylǵy 8 maýsymda Ystambulda ótken AО́SShK-niń 3-shi Sammıtiniń jáne 2010 jylǵy 10-11 maýsymda Tashkenttegi ShYU-ǵa múshe memleketter basshy­larynyń Keńesin tabysty ótkizýge qosqan mańyzdy úlesterin atap ótedi. Qytaı taraby Qazaqstan tarabyn Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq etýge kirisýimen quttyqtady. Taraptar ShYU-nyń óńirdegi qaýipsizdikti jáne turaqtylyqty qamtamasyz etýde, múshe memleketterdiń damýy men gúldenýin yntalandyrýda mańyzdy ról atqaratynyn, Uıymnyń áleýetin jete paıdalaný, onyń salamatty jáne turaqty damýyna qolǵabys etý qajettigin atap aıtty. 2011 jyly ShYU-nyń qurylýyna 10 jyl tolýyna oraı Taraptar Uıymnyń basqa da múshe memle­ket­terimen birlesip, birqatar sharalar ótkizýdi josparlap otyrǵanyna, ShYU sheńberinde túrli salalardaǵy yntymaqtas­tyqty ilgeriletetinine, Uıymnyń damýyna jańa serpin beretinine toqtaldy. 5. Memleketter basshylary eki Taraptyń óńirlik jáne halyqaralyq ister boıynsha múddeleri men ustanymdarynyń keńinen sáıkes keletinin atap ótti. Qyrǵyz Respýblı­kasyn­daǵy ahýal boıynsha pikir almasty. Qyrǵyz­stan ekonomıkasyn qalpyna kelti­rýge, gýma­nı­tarlyq kómek kórsetýge qolǵabys etýdi jalǵas­tyrý qajettiligine toqtaldy. Taraptar BUU jáne basqa da halyqaralyq uıymdar Qyrǵyzstanǵa úıles­tirilgen túrde járdem kórsetýdi jalǵastyrýǵa tıis dep sanaıdy. 6. Taraptar jahandyq qarjy-ekono­mı­kalyq daǵdarys yqpalyn eńserý jónindegi eki memlekettiń ýaqtyly jáne pármendi sharala­ryn jáne Taraptardyń ózara tyǵyz yqpal­dastyǵyn joǵary baǵalaıdy. Taraptar eki­jaqty saýda qurylymyn jetildirý, ınvestısııa jaǵdaıyn jaqsartý, salalardy keńeıtý, son­daı-aq saýda-ekonomıkalyq yntymaqtas­tyǵy kólemin ulǵaıtýdy daǵdarys aldyndaǵy jáne odan da joǵary deńgeıge kóterý úshin belsene kúsh salatyn bolady. 7. Taraptar energetıka, paıdaly qazbalar­dy óndirý, elektr qýaty, temir jol, sondaı-aq basqa da salalarda iri birlesken ınfraqu­ry­lymdyq jobalardy tabysty iske asyrýdy qanaǵattanǵandyqpen atap ótti. Taraptar óz memleketteriniń aýmaǵynda ekinshi tarap­tyń azamattary men zańdy tulǵalarynyń múddeleri men zańdy quqyǵyn qorǵaý jáne qaýipsizdigin tıimdi qamtamasyz etý, eki el arasyndaǵy túrli salalarda is júzindegi ózara yqpaldastyqty tereńdetýge jáne ekijaqty yntymaqtastyqtyń iri jobalaryn tabysty iske asyrýdy ilgeriletýge qolaıly jaǵdaılar jasaý jóninde belsendi sharalardyń qajettigin atap kórsetti. 2007 jylǵy tamyz aıynda qol qoıylǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qytaı Halyq Res­pýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Ekonomıkanyń shı­kizattyq emes sektorlaryndaǵy yntymaqtastyq baǵ­darlamasy sheńberinde, osy Baǵdarlamaǵa is-sharalar jos­paryn odan ári belsene iske asyratyn bolady, máshıne jasaý, kóliktik ınfraqurylym, aýyl­sharýa­shylyq, toqyma ónerkásibi jáne qury­lys materıal­dary, elektr stansııalar salý, munaı-hımııa jáne óń­deý ónerkásibi, far­ma­sevtıka jáne basqa da salalar­daǵy yntymaq­tastyqtyń naqty jobalaryn ilgeri­le­tedi. Ta­raptar nesıe berý yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý arqyly tıisti jobalardy iske asyrady. 8. Taraptar energetıka salasyndaǵy Qa­zaqstan-Qytaı yntymaqtastyǵy jańa sapaly deńgeıge shyǵyp otyrǵanyn atap kórsetti. Ta­rap­tar energetıkalyq yntymaqtastyqtyń Qazaq­stan-Qytaı gaz qubyry jáne Qazaqstan-Qytaı munaı qubyry sııaqty basty obekti­lerin tabysty salýdy jáne uzaq merzimdi turaqty túrde paıdalanýdy qamtamasyz etedi. Taraptar teń quqylyq jáne ózara tıimdilik negizinde atom qýaty, jel, kún jáne basqa da jańartylǵan energııa kózderi salasynda yntymaqtastyqty keńeıtedi. 9. Taraptar eki memleket yntymaqtas­ty­ǵynyń te­mir jol, avtojol jáne áýe kóligi salasynda tranzıttik áleýetti tolyqtaı paıdalanatyn bolady. Qazaqstan taraby ekijaqty jáne halyqaralyq kólik dálizderin salý jobalaryn júzege asyrýǵa qytaılyq kompa­nııalardyń qatysýyn quptaıdy. 10. Taraptar “Qorǵas” Qazaqstan-Qytaı shekara mańy yntymaqtastyǵy Halyqaralyq ortalyǵynyń (ShYHO) qurylysyn aıaqtaý jáne paıdalanýǵa berý mańyzdylyǵyn atap kór­setti. “Qorǵas” ShYHO aýma­ǵynda óndiris­tik yntymaqtastyqty damytý jóninde eki mem­lekettiń kásiporyndary úshin qolaıly jaǵdaı jasaıdy, odan ári úılestirý jáne ózara yq­paldasýdy nyǵaıtady, Ortalyqtyń tabysty jumys isteýine birlesip qolǵabys etetin bolady. 11. Taraptar Qorǵas ózenindegi “Dostyq” birlesken gıdrotorabyn salý, sý bólý jónindegi basty tehnı­ka­lyq jumystardyń baǵyttaryn qosa alǵanda, trans­shekaralyq aǵyn sýlardy tıimdi paıdalaný jáne qor­ǵaýǵa baılanysty máseleler boıynsha Trans­shekara­lyq ózenderdi paıdalaný jáne qorǵaý jónindegi birles­ken komıssııa tetigi sheńberinde belsendi ózara yqpaldasýdy jalǵastyrady. Taraptar “Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Qytaı Halyq Respýblıkasy Úkimetiniń arasyndaǵy Transshekaralyq ózenderdiń sý sapasyn qorǵaý jónindegi kelisiminiń” mátinin kelisý boıynsha Tarap­tardyń tabıǵat qorǵaý vedomstvolarynyń qol jetkiz­gen ýaǵdalas­­ty­ǵyn joǵary baǵalaıdy, eki memlekettiń tabıǵat qorǵaý vedomstvolarynyń “Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Úkimeti men Qytaı Halyq Respýb­lı­kasy Úkimetiniń arasyndaǵy Qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimniń” mátinin kelisýdi 2010 jyly aıaqtaý jónindegi kúsh-jigerin belsene qoldaıdy. 12. Taraptar eki memleket óńirleri arasyn­daǵy saýda-ekonomıkalyq, kóliktik, aýyl sharýashylyǵy, týrıstik jáne basqa da sala­lardaǵy yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa kelisti. 13. Taraptar bilim berý, mádenıet, densaý­lyq saq­taý, sport, týrızm jáne buqaralyq aqparat quraldary sııaqty salalarda ózara is-qımylyn odan ári jalǵastyrady. 14. Taraptar Shanhaıdaǵy “EKSPO-2010” Dúnıejúzilik kórmesi álem elderi ózderiniń dástúrli mádenıeti men ǵylymı-tehnıkalyq deńgeıin kórsetýge, ózara baılanystar men yntymaqtastyqty kúsheıtýge múmkindik beretin mańyzdy alańǵa aınalǵanyn atap ótti. Qazaqstan taraby Qytaı tarabyn Shanhaıdaǵy Dúnıejúzilik kórmeni tabysty ótkizýimen quttyqtady. 15. Taraptar Qytaı Halyq Respýblıka­sy­nyń Tóraǵasy Hý Szıntaonyń Qazaqstan Respýblıkasyna memlekettik saparynyń qorytyndylaryna qanaǵat­tanǵandyq bildirdi, sapardyń eki memleket arasyndaǵy dostyq jáne strategııalyq sıpattaǵy áriptestikti pármendi damytýǵa qosylǵan aıtarlyqtaı úles ekenin atap ótti. Qytaı taraby kórsetilgen jyly jáne dostyq qabyldaý úshin rızashy­lyǵyn bildirdi. Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Hý Szıntao Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevty eki Tarap úshin qolaıly ýaqytta Qytaı Halyq Respýb­lı­kasyna saparmen kelip qaıtýǵa shaqyrdy. Prezıdent N.Á.Nazarbaev shaqyrýdy rızashy­lyqpen qabyl aldy. 2010 jylǵy 12 maýsym. Astana qalasy.