Sýretti túsirgen – Rýslan Kadyrov
Ásem Aqynova baǵaly tastardan ásem buıymdardy jasaýǵa stýdent kezinen qumartqan. Oral Tańsyqbaev atyndaǵy Almaty sándik-qoldanbaly óner kolledjinde júrgende ustazy shákirtiniń talantyn baıqap, zergerlik buıym jasaýǵa baýlıdy. Mamandyqty ózgertýge keńes beredi. Tálimgeriniń tilegin qalys qaldyrmaǵan stýdent 3-kýrsta «Metaldy kórkemdep óńdeý» mamandyǵyna aýysady. Osylaısha, atalǵan kásipti janyna serik etedi.
О́z qolymen jasaǵan syrǵasy alǵash ret Almatyda ótken kórmelerdiń birinde satylady. Bul alǵashqy qadam keıin úlken kórmelerge jol ashty. Tájirıbesi tolysyp, jeke sheberhanasyn ashqan Ásem «EXPO-2017» halyqaralyq kórmesiniń aıasynda ataqty zerger Berik Álibaıdyń janynda qolónershiniń tikken kıiz úıiniń ishine óz jumystaryn qoıyp, qazaqtyń qolóner týyndylaryn týrısterge pash etti.
2022 jyly memleketten 5 mln teńge grant alyp, zergerlik buıym jasaýǵa qajetti qural-jabdyqtar, atap aıtqanda, oıma jasaýshy lazer, pnevmatıkalyq graver mashınkasy, mıkroskop sııaqty quraldardy satyp alǵan. Mıkroskop Qytaıdan ákelinse, pnevmograver mashınasyn Amerıkadan tapsyrys berip aldyrypty.
Kásipkerdiń Kóktalda úıiniń janynan ashylǵan shaǵyn sheberhanasy bar. Jumys úderisi óte kúrdeli. Munda adamnyń shydamdylyǵy synalady. Temirge órnek salý ońaı sharýa emes. Árıne, kóbin tehnıka istegenimen, tutynýshy qalaǵandaı nátıjege jetý úlken eńbekti qajet etedi.
«Áýeli jumys eskız syzýdan bastalady. Munan soń syzbany pysyqtap, qoldyń, bilektiń ólshemderin alamyn. Kúmisti quıyp, eritip, balqytyp, sosyn janshıtyn apparatta jalpaqtap daıarlaımyn, tıisti oıýlaryn qolmen oıamyn. Soǵyp, túzep, keıin jazý qajet bolsa, ony lazermen jazamyn. Sońǵy jaǵynda aǵartý úderisi júredi. Jyltyratyp, ýltradybys apparatymen jýyp, tasyn ornatýǵa kirisemin. Jalpy, menen kempiraýyz, qyshqash, egeý sııaqty er adamdar ustaıtyn quraldarmen jumys istegen qıyn emes pe dep surap jatady. Zergerlik jumys shyndyǵynda qara kúshti sonshalyqty qajet etpeıdi. Munda tek eptilik, tózimdilik mańyzdy. Jumystyń qıyndyǵy buıymnyń kólemine baılanysty emes. Qaıta mundaǵy eń qıyny – bar zeıinińdi salyp, eń usaq tastardy dál óz ornyna qoıý. Men usaq tastardy qoıý ádisin jýyrda Almatydan arnaıy oqyp, úırenip keldim. Endi sony tájirıbemde qoldanýǵa mashyqtanyp jatyrmyn», deıdi kásipker.
Áshekeı jasaýǵa kásibı túrde kirisken ol ulttyq naqyshtaǵy saqına, syrǵa, alqa syndy júzdegen buıym jasaǵan. Negizinen kúmis áshekeılerge suranys kóp ekenin aıtady. Ásirese er adamdardyń kúmis saqınasyn jasaýǵa jıi tapsyrys beriledi eken. Zerger jeńil saqınalarǵa 1-2 kún, kúrdeli bolsa 4-5 kún, al bilezikke shamamen 1 apta ýaqyt jumsaıdy. Qazir ol áshekeı buıymdardy jóndeýmen de aınalysady.
«Úlkenderdiń aıtýyna qaraǵanda, naǵashylarym jaǵynda erterekte arǵy atalarymnyń biri usta bolǵan eken. Temirden túıin túıip, qarý-jaraq, ydys-aıaq jasapty. «Osy qolónerlik qasıet keıin qyzdan bir urpaǵyma beriledi», degen eken. Naǵashy ájem únemi «Zergerlikti tastama, bul – seniń ómirlik jolyń», dep aıtyp otyrady», deıdi jas kásipker.
Eń bir este qalǵan erekshe tapsyrysy – birde atyraýlyq azamat anasyna arnap ózgeshe bilezik jasatqan. Oǵan jartastardaǵy kún basty adamnyń, sadaq tartqan ańshynyń, sol sııaqty tastaǵy basqa da tańbalar men sýretterdi salǵyzǵan, sóıtip, bul erekshe etnoúlgidegi bilezik bolyp shyqqan. Bilezikke áýlettiń anasynyń atyn, odan ári kelininiń atyn jazdyryp, ary qaraı da kelinderdiń atyn jazyp jalǵastyratyndaı oryn qaldyrtypty. Tapsyrys berýshiniń mundaǵy basty nıeti bilezikti áýlettiń kelinderi birinen birine berip otyratyn aıtýly jádigerge aınaldyrý ekenin birden uǵýǵa bolady.
«Munda áýletimiz ósip-ónsin, kelinder enesiniń jolyn jalǵasyn, otbasynyń berekesi bolsyn, urpaq sabaqtastyǵyna mán bersin degen jaqsy peıil bar. Sondyqtan áshekeıdi jaı sándik dep qana emes, ulttyq qundylyq retinde qaraıtyn parasatty adamdardyń bolǵanyna qýanamyn», deıdi Á.Aqynova.
Jýrnalıst Saǵynysh Namazshamovanyń aıtýynsha, shyǵarmashylyq ıesiniń ómirinde tanymal adamdarmen baılanysty da erekshe oqıǵalar bolypty. Máselen, Qytaıda ótken ataqty «I am a singer» telejobasynan soń, Dımash Qudaıbergenniń fanattarynyń biri, qytaılyq qyz Dımashtyń aty jazylǵan kýlonǵa tapsyrys beripti. Tapsyrys berýshiniń aıtýynsha, buǵan deıin Dımashtyń ózinde mýzykalyq kilt beınelenip, ánshiniń óz aty-jóni jazylǵan tumar bolǵan eken. Qytaı qyzy úlgi retinde kýlonnyń sýretin jiberip, «Dál osyndaı mende de bolsa deımin» dep tapsyrys beripti. Ánshiniń fanaty óz kýmıriniń esimin boıtumar etip taǵyp júrýdi qalasa kerek.
Sóıtip, Ásem Aqynova jasaǵan áshekeı buıymdar elimizdiń túkpir-túkpirine ǵana emes, Qytaıǵa, Reseıge, tipti Taılandqa da jóneltilgen. Aldaǵy ýaqytta Ásem óz logotıpin daıyndap, brend qalyptastyrsam deıdi.
«Qazir qazaq qolóneri jaqsy damyp, zergerlikpen aınalysatyndardyń qatary artyp keledi. Sannan sapa shyǵady. Sondyqtan halqymyzdyń tól óneriniń damyǵanyna óz basym qýanamyn. Ulttyq naqyshtaǵy áshekeılerdi jańa zamanmen úılestire túrlendirip otyrý kerek. Sonda ony jastar da qyzyǵýshylyqpen taǵady. Atakásipti jalǵastyryp, urpaqqa jetkizýdi paryz sanaımyn», deıdi zerger.
Jetisýlyq zerger jeke kásipkerlerdi qoldaýǵa beriletin granttyń nátıjesinde sheberhanasynyń materıaldyq bazasyn nyǵaıtyp, isin dóńgeletip otyr. Búginde ol kóne jartastardaǵy tańbalar men sýretterdi, oıýlardy óziniń etnostılde jasaǵan áshekeı buıymdarynda jańasha jańǵyrtyp jatyr. Aldaǵy ýaqytta sheberhanasyn úlkeıtip, áshekeılerin álemge tanytýǵa nıetti.
Jetisý oblysy
