Konferensııanyń maqsaty – eskirgen pestısıdtermen, turaqty organıkalyq lastaýshylarmen (TOL) baılanysty problemalardyń sheshimin tabý boıynsha birlesken kúsh-jigerdi arttyrý, qoljetimdi tehnologııalardy paıdalana otyryp, zııankestermen kúresýge (IPM) keshendi jáne ekologııalyq taza sheshimderdi paıdalaný, Qazaqstandaǵy jáne basqa da Ortalyq Azııa elderindegi fermerlerdiń pestısıdterdi paıdalanýdy azaıtý.
Konferensııany Birikken Ulttar Uıymynyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymy (FAO), Jahandyq ekologııalyq qor (GEF), Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi «Ortalyq Azııa elderi men Túrkııadaǵy TOL pestısıdterdi joıý jáne pestısıdterdiń ómirlik sıklin basqarý» birlesken jobasy aıasynda uıymdastyryp jatyr. Kezdesýge ártúrli elderdiń sarapshylary, FAO halyqaralyq keńesshileri, ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń ǵalymdary, tıisti memlekettik organdardyń jáne azamattyq qoǵamdastyqtyń ókilderi qatysty.
Forým aıasynda sarapshylar aımaqtaǵy FAO jobalarynyń nátıjelerimen, lastanǵan aýyl sharýashylyǵy topyraqtaryn qalpyna keltirý jáne qaýipsiz óndiriske kóshýdiń zamanaýı tásilderimen, sondaı-aq pestısıdterdiń qorshaǵan ortaǵa jáne adam densaýlyǵyna keri áserin azaıtý maqsatynda aýyl sharýashylyǵynda sıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellektti qoldaný tájirıbesimen tanysady.
Konferensııanyń kún tártibinde aımaqtaǵy aýylsharýashylyq topyraqtaryn qalpyna keltirý sheshimderin ilgeriletetin Ortalyq Azııa elderiniń jumys tobyn qurý, sondaı-aq bıo-/fıtoremedıasııa jáne basqa da ekologııalyq taza sheshimderdi odan ári damytý jáne keńeıtý boıynsha usynystar ázirleý máselesi bar.
Aıta keterlik bir jaıt, Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev 2024 jyldyń qańtarynda Rımde FAO bas dırektory Sıý Dongıýmen kezdesýinde Qazaqstanda Ortalyq Azııa úshin FAO-nyń sýbóńirlik keńsesin qurýdy usynǵan bolatyn. Q.Toqaev jahandyq azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń jáne agroónerkásiptik keshenniń turaqty damýyna járdem kórsetýdiń mańyzdylyǵyn atap ótip, Respýblıkamyzdyń astyq pen un óndirýshilerdiń alǵashqy ondyǵyna kiretindikten, bul máseleni sheshýge óz úlesin qosýǵa nıetti ekenin atap ótti.
Sarapshylardyń pikirinshe, Ortalyq Azııa elderinde kóptegen aýylsharýashylyq aımaqtarynyń topyraǵy TOL jáne pestısıdtermen lastanǵan, bul ekologııalyq jáne ekonomıkalyq qaýipterdi týdyrady, sonymen qatar EO naryqtaryna azyq-túlik eksportyn keńeıtýge kedergi keltirýde. FAO qoldaýymen Qyrǵyzstan men Qazaqstanda TOL jáne aýyr metaldarmen lastanǵan topyraqtardy bıoremedıasııa jáne fıtoremedıasııalaý boıynsha synaqtar júrgizilip, jaqsy nátıje kórsetti. Konferensııaǵa qatysýshylar FAO usynymdaryn qoldaný barysynda alynǵan nátıjemen tanysý múmkindigine ıe bolady.
Sonymen birge, 15-18 sáýir kúnderi aralyǵynda konferensııa delegattary aýyl sharýashylyǵyn sıfrlandyrý boıynsha qosymsha is-sharalarǵa qatysady, pestısıdterdiń ómirlik sıklin basqarý boıynsha FAO-GEF jobasynyń nátıjelerin talqylaıdy jáne Qazaqstanda FAO-men birlesip júzege asyrylyp jatqan pılottyq nysandardy aralaıdy.
Osylaısha, 17 sáýirde qatysýshylar «Jemis» sharýa qojalyǵynyń (Almaty oblysy, Eńbekshiqazaq aýdany, Báıdibek bı kentinde) alma baqtaryn aralaıdy, onda FAO usynǵan ekologııalyq taza keshendi ósimdikterdi qorǵaý ádistemesin qoldaný arqyly zııankestermen kúresý sharalarynyń nátıjeleri kórsetiledi. 2023 jyly bastalǵan tájirıbe pestısıdterdi mınımaldy qoldanýǵa jáne balama hımııalyq emes ádisterge negizdelgen. Sondaı-aq qonaqtarǵa dron qoldaný arqyly egistikterge búrký prosesi kórsetiledi.
18 sáýirde Aımaqtyq jobanyń basqarýshy komıtetiniń 4-shi otyrysy ótedi.
