Sýretti túsirgen – Qyrmyzy Jumaǵalıqyzy
Súzginiń de san túri bar
– Mynaýyńyz tym jyldam eken, – dedim men olardan kóz aıyrmaǵan kúıi.
– Onyńyz ras, jumysy óte tez, – dedi ózin ınjener-mehanık dep tanystyrǵan Arqalyq Kendebaı.
– Ár kúni túsken tapsyrysqa baılanysty. Búgingi jumystardy oryndaýǵa eki apparat úlgeredi. Tapsyrys kóbeıse, qalǵan úsh apparat ta jumysyn bastaýǵa daıyn. Jalpy, bir apparat 8 saǵatta úsh myń betperde shyǵarady.
– Sonda myna betperdeler óndiriske arnalǵan boldy ǵoı?
– Árıne.
– О́zi qattylaý emes pe? Jer basyp júrgeli medısınalyq betperdemen ǵana bet-aýzymyzdy tumshalap ósken maǵan bul dúnıeniń qolyma jumsaq tımegeni ras-etin.
– Onyńyz ras, – dedi Arqalyq. – Qatty bolatyn sebebi bar. О́ıtkeni bul úsh qabatty ǵoı.
– Báse, ózinde salmaq ta barshylyq. Oıyma taǵy da úp etken jelden kókke qalyqtaı jóneletin kádimgi betperde keldi.
– Iá, álginde aıtqanymdaı, úsh qabatty. Muny óndiriske paıdalanamyz. Durysy, ken ornynda, metallýrgııa, avtomobıl ónerkásibi, jerasty shahtalarynda, teri óńdeý, aǵash pen temir stanoktarymen jáne basqa aýa kólemi las jerlerde jumys isteıtin mekeme qyzmetkerlerine taptyrmas dúnıe. Qatty ári salmaqty bolatyn sebebi de sol. Ekinshiden, qolyńyzdaǵy betperdeniń astyńǵy qabatyn biz óz aramyzda «keche» dep ataımyz. Al negizgi aty – needle punch. Oryssha «hlopkovoe voılok» dep jatady. Munyń mindeti – betperdeniń negizgi qalpyn berý. Arnaıy apparat ystyq útikpen shyǵaryp beredi ǵoı, – dedi Arqalyq durys túsindirdim be degendeı júzime qarap.
– Bul sonda astyńǵysy...
– Iá, al ústińgisi – spunbond dep atalatyn mata. Betperdeni adam kıgende, onyń taza kórinisin beredi. Eki qabaty týraly aıttyq. Úshinshisi – fıltr. Álgi spunbond fıltrdiń syrtqy tazalyǵyn ustap turady.
– Árqaısysynyń óz mindeti bar deseńizshi.
– Tipti fıltrdiń de san túrli qyzmeti bar.
– Iá, zııandy aýany tazalaıdy ǵoı.
– Jo-joq, bári birdeı emes.
– Sonda..?
– Bul fıltrińizdiń ózi úshke bólinedi: FFP1, FFP2 jáne FFP3. Bular – las aýany súzgiden ótkizý dárejesine baılanysty qoıylǵan tańba. Mysaly, FFP1 – aýany 75%-dan 80%-ǵa deıin súzgiden ótkizse, FFP2 aýany 85%-dan 90%-ǵa deıin tazalap beredi. Al betperdedegi FFP3 fıltri tolyǵymen 95-97% aýany súzgiden ótkizedi. Sondaı-aq tutynýshylar tapsyrysyna sáıkes betperdege belsendirilgen kómir talshyqty mata qosyp ta jasaımyz. Bul ýly gazǵa toly jer astynda jumys isteıtin azamattarǵa arnalady. Ásirese kómir shahtalarynda...
Seh aýqymy ulǵaıady
Biz buǵan deıin «MFA MASKE TİCARET SANAYİ A.Ş» túrik kompanııasynyń ınvestısııa quıyp, jergilikti «MFA International» seriktestiginiń FFP1, FFP2 jáne FFP3 klasyndaǵy respıratorly betperdeler shyǵaratynyn estidik. Ári onysyn aty jer jarar kóptegen óndiris oshaǵy da paıdalanatynyn bildik. Sol qyzyǵýshylyqpen seh ornalasqan Astana qalasy mańyndaǵy №1 ındýstrıaldy parkke tartyp ketkenbiz. Al kórgenimizdi joǵaryda birsypyra baıandap ta qoıdyq.
Jalpy, «MFA International» kompanııasyndaǵy tehnologııalyq óndiristik jeli sany qazir beseý bolsa, endi bir úsh-tórt jylda 10 apparatty paıdalanýǵa berýdi josparlap otyr. Bul jyl saıyn 20 mıllıonǵa deıin respırator shyǵarýǵa múmkindik beredi. Ázirge bir jylda 10 mln betperde shyǵarýǵa kúshi jetkilikti.
– Shıkizat shetelden keledi. Mata men qurylǵylardy Anglııa, Fransııa, Túrkııa, Qytaı memleketterinen aldyryp otyrmyz. Barlyǵy 21 adam jumys isteıdi. Qyzmetkerlerdi tasymaldaý úshin arnaıy kólik qarastyrylǵan. Túski as tegin usynylady. Ortasha jalaqy 350 myń teńgege jýyqtaıdy, – deıdi dırektordyń orynbasary Álıhan Qamı.
Álıhannyń aıtýynsha, kompanııanyń endigi maqsaty – fıltrli betperdelerdi elimizdiń barlyq aýmaǵynda shyǵarý. Qazirdiń ózinde shaǵyn óndiristerden bólek, kompanııa ónimin «Qazaqmys», «Qarmet», «Qazsınk» «QazAtomProm» «QazMunaıGaz», «ERG», «AK Altynalmas» AQ jáne «KAZ Minerals» sııaqty alpaýyt kásiporyndar paıdalanyp otyr.
Alda sheteldik tapsyrystardy qabyldaýdy jolǵa qoımaq. Qyrǵyzstanǵa bir partııasyn jiberip úlgergen. О́ıtkeni ónim eýropalyq standartqa sáıkes keledi. О́nim 8 saǵat qoldanýǵa arnalǵan, ıaǵnı bir jumys kúnine jaramdy. Jumys ornynda aýa las bolsa, paıdalaný merzimi de qysqarady.
«Maskanyń mańyzyn túsinbedik...»
Seh basshylyǵy ınjenerlerdi jumysqa qabyldaǵanda múldem óndiriste tájirıbesi joq, jasy 20-30 mańaıyndaǵy jigitterdi ǵana tańdaǵan. Olaı etýge sebep – jas býyn jańa dúnıeni tez úırenýge beıim. Ekinshi sebep – burynnan kele jatqan ınjenerlerdiń joǵary jalaqy talap etýi. Talapty oryndaıyn dese, ardager ınjenerler jańa tehnologııalardy ıgere almaıdy.
– Jospar boıynsha 120 adam alýymyz kerek. Joba 2020 jyly bastaldy. Odan keıingi jyly seh qurylysy bastalyp, 2022 jyldyń aıaǵynda tolyq bitti. Byltyrǵy jyldyń basynda seh jumysyn bir ǵana apparatpen bastap kettik. Túrik jáne qytaı azamattary zamanaýı tehnologııanyń qyr-syryn úıretti. Qazir jyl ótti, ózimizdiń jas ınjenerler tehnologııany tolyq ıgerdi. Qazir de osyndaı apparat ákelgen jaǵdaıda, ózimizdiń mamandar qurastyryp, iske qosa alady. Durysy, munda tolyǵymen óz azamattarymyz jumys isteıdi. Zamanaýı apparat buzylsa da, onyń keıbir qurylǵylaryn óz elimizde jóndeýge bolady, – deıdi kompanııa bas dırektory Nuraly Egenov.
Densaýlyqqa qajet mundaı dúnıeni shetelde qatty baǵalaıdy. Lastanǵan aýa bar jerde qyzmet isteıtin jumysshy aldymen qolyn betperdege sozady. Nusqaýlyqty oqyp, súzgiden ótkizý merzimine qatysty suraqqa jaýap izdeıdi-mis.
– Sizge bir ǵana mysal aıtaıyn. Tehnıkalyq qaýipsizdikke qatysty arnaıy oqytý-semınarda jumysshylarǵa jumys kıimi men basqa da qajettilikter kórsetilip, usynylady. Sonda olar japatarmaǵaı etik pen syrt kıimge ǵana umtylypty. Birde-bireýi betperdege jolamaǵan. Sonda sheteldik ınjenerdiń biri tańǵalysyn jasyrmady. Shyn máninde, zııandy jerde jumys isteýde aldymen betperde mańyzdy emes pe? – dedi bas dırektor.
Kompanııa basshylyǵy memleket tarapynan qoldaý bolsa deıdi. Sonda sehtan shyǵatyn 9 túrli ónimdi el ishinde tolyq tanytyp qana qoımaı, alys-jaqyn shetelge de jóneltý múmkindigi ashylar edi. Joǵaryda ónimniń eýropalyq standartqa saı ekenin tilge tıek ettik. Endeshe, ne kedergi?!
