Saıahat ortalyǵyna aınalǵan shahar

«Dál saıahat sııaqty eshteńe de adam­nyń aqyl-oıyn damyta almaıdy», dep Emıl Zolıa aıt­qandaı, týrıstik maýsym bas­tal­ǵanǵa deıin elimizge joly tús­ken árbir ekinshi saıahatshy megapolısti aınalyp ótpeıtinin eske sala otyryp, Almaty qalalyq Týrızm basqarmasynyń málimetteri men mejesine kóz júgirtip kórelik. Álbette, týrısterdi magnıtteı tartatyn Almatyda qydyratyn da, kóz qýandyratyn oryndar jetip artylady. Onyń ústine qala bıligi taýǵa aparatyn joldar men jondardy retke keltirip, saıahatshylarǵa barynsha jaǵdaı týǵyzýǵa, qaýipsiz saıahat qurýǵa tynymsyz kúsh salyp jatyr. Bir jaǵynan bul talpynysta zaıa ketpegen. Máselen, Ulttyq statıs­tıka bıýrosynyń málimeti 2023 jyldyń tek 9 aıynda týrısterdiń jalpy sany 1,5 mln adamnan asqanyn aıǵaqtaıdy. Onyń ishinde sheteldik týrıster sany 51,5%-ǵa ósip, 410 myńǵa jýyq adam Almatyǵa sapar shekken. Osylaısha, megapolıs sheteldik týrısterdi qabyl­daıtyn elimiz qalalary arasynda kóshbasshy boldy.

«Týrıster leginiń artýy týrızm sala­syn­daǵy negizgi kór­setkishterdiń aıtar­lyq­taı ósýine qol jetkizdi. Mysaly, sa­lyq túsimderi 64%-ǵa ulǵaıyp, 50,2 mlrd teń­geni qurady, jumyspen qamtylǵandar qatary 11%-ǵa nemese 78 551 adamǵa artty, ınves­tısııalar 47,7%-ǵa nemese 106,4 mlrd teńgege ósti», dedi Almaty qalalyq Týrızm basqarmasynyń basshysy Ǵalııa Toqseıitova.

О́tken jyly elimizge joly túsken týrısterdiń 24,2%-y – Almatyny ara­laýǵa kelgender. Almatyǵa kelgen shet­eldik týrıs­ter negizinen gıdter men týr­o­peratorlardyń qyzmetine júginse, olar Medeý, Shymbulaq, Kóktóbe, Kafedraldyq shirkeý, Ortalyq memlekettik mýzeı, Ortalyq meshit, 28 gvardııashy-panfılovshylar atyndaǵy saıabaq, Kók bazar, Arbat, Ortalyq demalys jáne mádenıet saıabaǵy, Tuńǵysh Prezıdent saıabaǵy, Botanıkalyq baq, Baým toǵaıy, Haıýanattar baǵy sııaq­ty jerlerdi kórgisi keledi. Byltyr týrısterdiń eń kóp legi Reseıden aǵyldy – 34% (138 961 adam). Ekinshi orynda QHR – 11,6% (47 619 adam). Úndistannan kelgen týrıster sany – 7% (28 983 adam), Túrkııadan kelgender – 6,2% (25 486 adam), AQSh-tan 3,7% (15 084) týrıst keldi.

Aıtqandaı, týrızm týraly sóz qoz­ǵalǵanda, qonaqúıler ta­qyrybyn aına­lyp óte almaı­tyn­dyqtan, qazir mega­polıstegi qonaqúıler qory 11 454 tósektik oryndy quraıtynyna toqtala ketý kerek. О́tken jyly jeke ınvestısııa esebinen 161 oryndyq «Qazaq Auyl» meıramhanalyq kesheni bar eko-qonaqúı (16 úı), «Grand Mildom» qonaqúıi (112 bólme), «Medeu camp» (13 maýsymdyq glempıng), «Dami hotel» (20 bólme) qonaqúıleri ashyldy. Bul kúnderi qalada quny men qurylysy 208,4 mlrd teńge qarajatty qajet etetin 3287 nómirli 23 qonaqúı qurylysy júrip jatyr. Naqtylaı tússek, 1 297 nómirge arnalǵan (71,1 mlrd teńge) 7 nysannyń qu­rylysy jalǵasyn taýyp otyrsa, 1 990 nómirge arnalǵan 16 nysan (137,3 mlrd teńge) jobalaý jumystary satysynda tur. Bıyl, ıaǵnı 2024 jyly 7 qonaqúıdiń qurylysyn aıaqtaý josparlanǵan, (45,1 mlrd teńgege 1067 nómir), qalǵan jobalar 2027 jylǵa deıin aıaqtalady. Bul qaladaǵy qonaqúılerdegi oryndar qoryn ulǵaıtýǵa, sondaı-aq týrısterdiń megapolıste qolaıly jaıǵasýyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

Sheteldik týrıster legine áser etetin faktorlardyń biri – qoldanystaǵy áýe qatynasynyń sany. Búgingi tańda Almaty álemniń 82 eline 42 tikeleı áýe qatynasy arqyly baryp-kele alady. Bıyl naýryz aıynda Almaty men Kýala-Lýmpýr (Malaızııa) arasynda tikeleı áýe qatynasy ashylǵanynan jurt qulaǵdar bolyp otyr.

Osy oraıda, Almaty Orta­lyq Azııanyń qarjylaı, ekono­mıkalyq, mádenı jáne jastar ortalyǵyna aınalý jolynda biraz jumys atqarylyp otyrǵanyna toqtala ketken jón. Syrtqy týrızmdi damytýdaǵy basty ońdy oqıǵalardyń biri – bıyl maýsym aıynda Almaty qalasy halyqaralyq áýejaıynyń jańa termınalynyń qury­lysynyń aıaqtalýy desek te bolady. Jańa áýejaı jylyna 14 mıllıon jolaýshyny qabyldaı alatyn kún de alys emes. Bol­jamǵa sáıkes, bıyl sheteldik týrıster sany 520 myń adamǵa jetýge tıis. Al 2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha Almaty áýejaıy 9,5 mıllıon jolaýshyǵa qyzmet kórsetse, bıyl jolaýshylar legi 10,5 mıllıon adamnan asady degen úmit bar.

Qazirgi tańda sheteldik týrıs­terge qolaıly jaǵdaı týǵyzý maq­satynda megapolıs aýmaǵynda «Visit Almaty» 8 týrıstik aq­parattyq núk­tesi (Almaty ha­lyq­­aralyq áýe­jaıynda, Pan­fı­lov, Abaı-Dos­tyq, Me­deý, Zenkov kóshe­le­rinde, Prezıdent saıabaǵy, Atakent, Kóktóbe) ju­mys istep tur. 2023 jyly osy or­talyqtarda 21 myń­nan asa tý­rıst anyqtamalyq aqparat alǵan.

Sonymen qatar aqparat berý oryndarynda 8 myńǵa jýyq polıgrafııalyq ónim (atlastar, broshıýralar, kartalar jáne t.b.) taratyldy. Barlyq qonaqqa Almatyda, onyń aınalasynda bos ýaqytty tıimdi ótkizý týraly paıdaly aqparat, barýǵa bolatyn oryndar, meıramhanalar, kórikti jerler, tarıhı nysandar jáne megapolıs týraly basqa da málimetter usynyldy. Byltyr Týrızm basqarmasy tý­rıstik ınfraqurylymdy abat­tandyrý jumystaryn jalǵas­tyra otyryp, «Aqbulaq», «ÚAО́» jáne «Myń­jylqyda» 3 kem­pıng-aımaǵyn quryp, shatyrly oryndar, jaıly jappalar, oryndyqtary bar ústelder, átkenshekter ornatqan edi. Sol sııaqty uzyndyǵy 150 shaqyrym bolatyn 12 taý baǵyty abattandyryldy, onda aqparattyq stendter, nusqaý belgileri, demalýǵa arnalǵan platformalar, kópirler men jappalar ornatyldy. Eń bastysy, Almaty halyqaralyq áýejaıynyń pasporttyq baqylaý aımaǵyndaǵy kabınalardy jab­dyqtaý jumystary aıaqtaldy. Endi týrısterdi álemniń toǵyz tanymal tilinde (qazaq, orys, aǵylshyn, arab, qytaı, fransýz, ıtalıan, túrik jáne koreı tilderinde) qarsy alatyn boldy.

Otandyq týrızmzdi damytýda biz aınalyp óte almaıtyn taǵy bir ózekti másele bar. Naqtyraq aıtsaq, Almaty qalasynyń áýejaıynda taksısterdiń zańsyz, ospadarsyz is-áreketteriniń jıileýine baılanysty Ha­lyqaralyq áýejaı termınaldarynda taksı tarıfteri kórsetilgen aqparattyq stendter ilindi, sondaı-aq kedendik baqylaý aımaǵynda sheteldik aza­mattardyń pasporttaryna aq­parattyq qosymsha paraqtar taratý kózdelgen. Taksıge tapsyrys berý qyzmetterin usy­natyn taksılerdiń qunyna taldaý júr­gizilip, sapardyń ortasha baǵasy esep­telingen. Jolaýshylar tasymaly tarıf­­teri olardyń baratyn oryndary men taksı klasyna baılanysty 1 200-den 12 myń teńgege deıin ózgeredi. Bul baǵa turaq­ty emes, sebebi jolaýshylar úshin usynylatyn baǵa, taksı qyzmetteriniń quny aýa raıyn, su­ranysty jáne basqa derekterdi eskere otyryp ózgerýi múmkin.

Sondaı-aq qala qıylys­tarynda 54 aqparattyq totem jańartyldy. Qala kartasy­nan basqa, olar qazir tanymal týrıstik oryndarǵa aparatyn baǵyttardy usynady. «Biz qala turǵyndary men qonaq­tary­nan ınfraqurylym nysandaryna uqypty qaraýdy jáne búldirý fak­tilerine jol bermeýdi suraı­myz», deıdi Ǵ.Toqseıitova.

Sonymen qatar ótken jyly vırtýaldy 3D týrlary bastalǵanyn, endigi jerde visitalmaty.kz saıty álemniń kez kelgen túk­pirindegi paıdalanýshylarǵa tegin aýdıo-beıne týrlar usyna bastaǵanyn aıtý lázim.

Aıtqandaı, týroperator­lar­dyń saýaldaryna sáıkes, Al­matynyń týrıstik áleýetin arttyrý úshin jaqyn jáne alys shetelderde (Dýbaı, Abý-Dabı, Shardja, Er-Rııad, Djıdda, Dammam, Doha, Maskat, Delı, Mýmbaı, Tashkent, Hoshımın) 12 Road-show ótkizildi. Sondaı-aq Sıngapýr, Parıj, London, Barselona, Pekın jáne Dohadaǵy 6 iri jáne mańyzdy halyqaralyq tý­rıstik kórmelerge qatysty. Saýalnama ná­tıjesinde Almaty qalasynyń týroperatorlary 2025 jyldyń sońyna deıin me­gapolıske 85 myńnan asa týrıst sha­qy­ratyn sheteldik kompanııalarmen 500-ge jýyq shart jasasty. Atalǵan is-sharal­ar sheteldik týrıster aǵynyn tikeleı art­tyrýǵa múmkindik beredi degen úmit bar. Mar­ketıng baǵytyndaǵy keshendi jumystyń nátı­jesinde Almaty el ishindegi týrısterdi de, ja­handyq saıahatshylardy da qyzyqtyryp otyrǵanyn aıta ketý kerek.

ALMATY