Advokat – deldal emes...

Al «Sýdıaǵa para bermeseń, máseleń durys sheshilmeıdi» dep jaýapker tú­gil talapkerdi de qylmysqa ıterme­lep, ańqaý jurtty aldap-arbap, shyntýaı­tynda, bas paıdasyn kúıttep júr­gen aramza advokattardy quqyq qor­ǵaý organdary áshkerelep jatyr. Máse­len, byltyr shildede Sybaılas jem­qorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi jasy­ryn is-sharalardy qoldanýdyń nátı­jesinde burynǵy Mádenıet jáne sport mınıstriniń advokaty alaıaqtyq jasap, para berýge ıtermeledi degen kúdikpen ustalǵanyn habarlady. Ol sybaılas jemqorlyq qylmysy úshin 8 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan eks-mınıstrdiń qylmystyq jazasyn jeńildetip, qamaýdan bosatý úshin onyń zaıybynan sot organdarynyń laýazymdy tulǵalaryna para berýge 460 myń dollar alǵan. Tergeý amaldary barysynda odan 255 myń dollar tárkilengen, al qalǵan somany óz qalaýy boıynsha jumsap jibergen bolyp shyqty. Alaıaq advokat ýaqytsha tergeý oqshaýlaǵyshyna qamalǵan, sondaı-aq eks-mınıstrdiń zaıyby asa iri kólemde para berýge oq­talý boıynsha kúdikti bolyp tanylǵan.

Tergeý barysynda eks-mınıstrge 2022 jyldyń jeltoqsanynda Astana qalasynyń tergeý oqshaýlaǵyshynda bolǵan kezinde qamaýdan bosatylyp, óziniń qonaqúıin menshiginde ustap qalǵysy kelgendikten, advokaty arqyly laýazymdy tulǵalarǵa asa iri mólsherde para berý jóninde qylmystyq nıet bildirip, óziniń jaryn paraqorlyqqa deldal retinde tartýǵa sheshim qabyldady degen aıyp taǵylǵan.

Osy qylmystyq isti Astana qalasy­nyń qylmystyq ister jónindegi maman­dan­dyrylǵan aýdanaralyq soty qa­rady. Onyń barysynda sottalýshylar óz­derine taǵylǵan aıypty moıyn­da­maı, aqtaýdy suraǵan. Biraq olar­dyń báriniń de kinási kýágerlerdiń aıǵaq­tarymen, saraptamalardyń qory­tyndylarymen, jasyryn tergeý áre­ketteriniń nátıjelerimen jáne qylmystyq istiń basqa da materıaldarymen dáleldengen. Sóıtip, sot­tyń bıyl 13 aqpanda shyǵarǵan úkimi­men eks-mınıstr asa iri mólsherde para berýge oqtalǵany úshin kináli dep tanylyp, 2023 jylǵy 20 maýsymdaǵy Astana qalasynyń qylmystyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq soty taǵaıyndaǵan qatań jazany neǵurlym qatań jazaǵa aýystyrý jolymen ómir boıyna memlekettik qyzmet laýazymdaryn atqarýǵa tyıym salyna otyryp, 11 jylǵa bas bostandyǵynan aıy­ryldy. Onyń zaıyby paraqorlyqqa del­daldyq jasaǵany úshin kináli dep tanylyp, ómir boıy memlekettik qyzmet atqarýyna tyıym salyndy jáne 6 aıǵa bas bostandyǵynan aıyryldy. Al advokat asa iri mólsherde alaıaqtyq jasaǵa­ny úshin kináli dep tanylyp, 10 jyl merzim­ge advokattyq qyzmetpen aınalysýǵa ty­ıym salyna otyryp, 6 jyl 8 aıǵa bas bos­tandyǵynan aıyryldy.

Astana qalasy prokýratýrasynyń habarlaýynsha, bıyl aqpanda alqabıler sotynyń úkimimen advokat áıel birneshe ret alaıaqtyq jasaǵany jáne asa iri mólsherde para berýge ıtermelegeni úshin kináli dep tanylyp, memlekettik qyzmet laýazymdaryn atqarýǵa ómir boıy tyıym sala otyryp, 11 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan. Ol óz qorǵaýyna alǵan azamattardy asa iri mólsherde para berýge ıtermeleý arqyly olardyń jalpy somasy 164,9 mln teńge qarajatyn zańsyz ıemdengen. Sottalýshy advokat alqabılerdi sonshama qarajatty óziniń kórsetken qyzmeti úshin aqy retinde alǵandyǵyna sendirýge tyrysqanymen, memlekettik aıyptaýshy onyń qylmys jasaǵandyǵyn bultartpaı dáleldep bergen.

Jaqynda Qostanaı oblystyq soty­nyń baspasóz qyzmeti Qostanaı qala­synyń №2 sotynda oblystyq advokattar alqasynyń advokaty alaıaqtyq jasap, bir azamatty laýazymdy adamǵa para berýge ıtermelegeni úshin qozǵalǵan qylmystyq is qaralǵanyn habarlady. Basyna is tús­ken azamat 2022 jyly qarashada óz qu­qyn qorǵaý úshin atalǵan advokatpen 600 myń teńgege shart jasaıdy. Oılap qarasaq, bir qylmystyq is boıynsha ǵana 600 myń teńge aqy alý kez kelgen advokat úshin az soma emes-aý. Alaıda atam qazaq aıtqandaı, «dánikkennen qunyqqan jaman». Qostanaılyq advokat ta qunyqqandardyń qatarynan eken. Ol bıyl 27 aqpanda Rýdnyı qala­lyq soty qylmystyq isti prokýrorǵa qaı­ta jiberý týraly sheshimdi jarııa etkennen keıin kúdikti azamatqa onyń jaǵdaıyn jaqsartý úshin prokýra­týra qyzmetkerleri 2 mln teńge soma­synda aqsha talap etkenin aıtqan. Alaı­da is júzinde advokat tipti prokýratýra qyzmetkerleriniń eshqaısysymen kezdesip, sóılespegen. Keıin kúdikti azamat advokatynyń aramzalyǵyn bilip qalyp, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet­ke aryz túsirgen. Osylaısha, advokat­­tyń ústinen qylmystyq is qozǵalǵan. Keıin sot otyrysy barysynda ol óziniń kiná­­sin tolyq moıyndap, sol úshin ókinetin­­di­gin bildirgen. Sot úkimimen onyń qylmys­tyq jolmen alynǵan qarajatqa sa­typ ­alyn­ǵan 26 myń Reseı rýbli túrindegi múlki tárkilenip, memlekettik qyzmet laýazymdaryna ornalasýǵa ómir boıy ty­ıym sala otyryp, 12 mln teńge mól­sherinde aıyppul tóleý túrinde túpkilik­ti jaza taǵaıyndalǵan.

Aıta bersek, elimizde alaıaqtyǵy áshke­relengen advokattar jaıly derek az emes. Másele – bastaryna is túsken azamattardy ardan attaǵan alaıaqtardan arashalaý qajettiginde. «Mal alasy syrtynda, adam alasy ishinde» degendeı, advokat tańdaý ońaı sharýa emes. Osy oraıda Parla­ment Májilisiniń depýtattary múddeli mem­lekettik organdarmen jáne qoǵamdyq uıymdarmen birlesip, advokattardyń sot jáne prokýratýra organdarynyń keıbir jeń ushynan jalǵasýdy jek kór­meıtin qyzmetkerlerimen tikeleı qarym-qatynas jasaýyn boldyrmaý tetigin ta­ýyp, zańdastyrsa, jón bolar edi. Sonda óz mindeti «deldaldyq» jasaý emes, azamattardy zańdy jolmen qorǵaý ekenin jan-júregimen túsinetin naǵyz advokattar kóbeıe túseri haq.