Shaǵan týraly syr shertseń...
Kúz kezi. Qyrman toly dán. Ár jerge úıilgen qara kúrish. Álgi «pogrýzchıgiń» taýdaı úıilgen dándi aýyq-aýyq sapyrady. Quddy sabadaǵy sary qymyzdaı. Aldyńǵy bóliginde jarty tonnadan astam zatty kóterer astaýy bar. Jer nesibesin sonysymen asaıdy. Asaǵan kúıi úıilgen dánniń ústine qaıta tógedi. Álgindeı. Sapyryp. Osylaı eki-úsh ret qaıtalaıdy. Sosyn budan jalyqqandaı sońǵy tıegen astaý toly qara kúrishti dál janyndaǵy tirkemesi bar KamAZ-ǵa laq etkizedi...
Qyzylorda oblysyna eń jaqyn aýdannyń biri – Syrdarııa. Soǵan qarasty Shaǵan aýylyndaǵy qyrman kórinisi bul. Oblystan 60 shaqyrym ári jatqan úlken eldi mekende «Shaǵan jer» JShS deıtin iri sharýashylyq bar. Biraz jyl buryn kúıi taıyp, basynan baǵy aýa jazdaǵan seriktestiktiń eńsesin Jeńisbek Syzdyqov esimdi azamat qaıta tiktegen. Tehnıkalyq bazasy tozyp, jer qunary kemigen ólkeniń tamyryna qan júgirte bildi. Sol úshin memlekettik qyzmettegi mansabyn da tárk etken. Qazir seriktestikte 360 adam jumys isteıdi. Ala jazdaı dala tósinde 7 brıgadaǵa bólinip, 3 myń gektarǵa jýyq kúrish egedi. Odan bólek, 285 gektar bıdaı, 90 gektar maqsary,
1 070 gektar jońyshqa ósiredi.
Basty maqsat – jańa tehnıka
Sharýashylyq basshysy sózge shorqaqtaý. Esesine iske bekem. Tańǵy besten bastap egin alqabyn jaǵalap ketetinin osyndaǵylardan estidik. «Bul endi qashan jıyn-terim bitkenshe ózine de, ózgege de tynyshtyq bermeıdi. Talap pen tártip, eńbekti baǵalaý, ýaqyt joǵaltpaý sııaqty kerektini ózinen de, ózgelerden de kórgisi keledi», deıdi jergilikti turǵyndar.
«2022 jyly parkti azdap jańalap aldyq. Al byltyr seriktestiktiń bazasy keńeıip, jańa tehnıkalar alyndy. Atap aıtsaq, sharýashylyqqa sý jańa «Class Axion 820» markaly – 6, «Zoomlion 1604» markaly – 3, «Zoomlion 904» markaly – 3 traktor, «Case 4099» markaly – 1, «Class Lexion 750» markaly 2 kombaın, jańa túrik soqasy, 3 lazerlik josparlaýshy, «Zoomlion 160» býldozeri, tıegish ekskavator, teleskoptyq júk tıegish, 4 jarym metrlik dıskili tyrma jáne «MacDon» atty ózdiginen shóp oratyn mashına keldi. Munyń bári – eldegi egin ekken aǵaıynnyń eńbegi. Meniń basty maqsatym – sharýashylyqtyń tehnıkasyn 100 paıyz deńgeıinde jasaqtaý», deıdi keıipkerimiz.
«Qojabek baǵyn» qorǵap qaldy
Shaǵanda Qojabek Dádikbaevtyń esimi erekshe atalady. Sharýashylyqtyń da ábden kemeline kelgeni osy tus deıdi. Dádikbaevtyń tusynda Shaǵanda alma baǵy egilip, 2 000 túp kóshet otyrǵyzypty. Almaǵaıyp tusta 13 jyl qaraýsyz qalǵan baqtyń kútimi 2021 jyldan beri qaıta qolǵa alynǵan. Sol maqsatta bes adam turaqty jumyspen qamtylǵan.
«Sol 2 000 túp almadan 900-i qalǵan eken. О́zi eki-aq sort bar – «Belyı antonovka» jáne «Krasnyı shantan». Sondaı-aq onyń janynan baqsha uıymdastyryp, kókónistiń túr-túrin ektik. Oramjapyraq, qııar, qyzanaq, qyzylsha, bolgar buryshy, baklajan, kartop pen jýa da bar. Jazdaı egin basyndaǵy jumysshylarǵa sharýashylyqtan ystyq tamaq uıymdastyrylady. Bul kókónisterdi osy maqsatqa jiberip jatyrmyz. Al almany aýyl turǵyndary kompot pen tátti tosap daıyndaýǵa satyp alady. Sondaı-aq sharýashylyq esebinen 340 sharshy metrge jylyjaı ósirip otyrmyz. Baq endi qaıta túleıdi», deıdi tóraǵa Jeńisbek.
Kúrish te bala sııaqty...
Bıyl «Shaǵan jer» seriktestigi 2 900 gektar jerge kúrish ekken. Naryqtaǵy naǵyz suranysty qanaǵattandyrý úshin munda tek «Lıder» sorty ósiriledi. Satyp alýshylar osy túrin alýǵa kóbirek yntaly. Dán topyraqqa túskennen bastap eseptesek, 120 kúnde tolyq pisetin kúrishińiz osy. Egistik bıyl da bitik kórinedi. Aldaǵy kúzde orý men kepken desteni dánnen ajyratýǵa jatka men kombaın garajda saqadaı saı tur. Odan bólek, tasymaldaýǵa arnalǵan «HTZ-150» traktorlarynyń da jaı-kúıi jap-jaqsy.
Eginniń shyǵymy táýir sharýashylyq byltyr gektaryna ortasha eseppen 58 sentner Syr salysyn alǵan. Jyl sońynda dástúrli túrde eńbek maıtalmandary marapattalyp, qomaqty qarjylaı syılyq beriledi. Búginde sharýashylyqta Jambyl Táýekelov, Erlan Balmahanov, Sáken Aıtbaev syndy ozat brıgadırlerden bólek, Tatıana Kazka, Ýálıhan Bekseıit, Darhan Jaǵypparov sııaqty kúrishshiler bar. Myqty mehanızatorlar qatarynda Erbolat Eshmaǵanbetov, Danabek Ábenov, Ardaq Ámzeev, Serikbol Ábjapparov, Nurhan Saparov syndy shaǵandyq jigitter tur. Ýyz kezinen bastap sý astynda erekshe kútimmen turatyn, árdaıym mápeleýdi qajet etetin názik daqyl – kúrishtiń beınetine tózgen naǵyz eńbek adamdary osylar.
Týǵan jerge týyń tik
«Ákem 46 jyl traktor aıdaǵan, aýyl ishinde qarapaıym tirlik keshken kisi. Bes aǵaıyndymyz. Mektepti osynda, joǵary oqý ornyn Almatydan bitirdik. Senseńiz, áke-sheshem bizdi jurttan paıyzǵa aqsha alyp oqytqan kezi de boldy ǵoı. Men ol ýaqytty áli umytpaımyn. Elge oralysymen memlekettik qyzmettiń túrli satysynan da ótippiz. «Er týǵan jerine» demeı me? Ata-ana bergen tárbıe aýylynan alystamaı, ósken-óngen óz topyraǵyma qyzmet qylýdy osylaı bastadym», deıdi Jeńisbek.
Aıtýynsha, seriktestiktegi eń joǵarǵy jetistik – 178 myń sentner kúrish. Osyndaı nátıjege jetken eńbekkerlerdi qoldap, madaqtap otyrý – basshylyqtyń basty mindeti.
«Dıqan qaýymǵa jalaqydan bólek, qosymsha syıaqy taǵaıyndaý burynnan bar. Mysaly, «Altyn kúz» sharasynda 200 myń men 1 mln teńge aralyǵynda kúrishshi, jatkashy, kombaıner, brıgadır jáne tasymaldaýshy shofer ne traktorshy jigitterge syıaqy taǵaıyndalady. Egde jastaǵy jumysshylarǵa Jańaqorǵan shıpajaıyna joldama beriledi. Odan bólek, 80 shaqty sharýashylyq qyzmetkerine turmystyq tehnıka buıymdaryn syılyqqa úlestiremiz», deıdi «Shaǵan jer» JShS tóraǵasy.
Sharýashylyq aýyl turǵyndaryna 2-5 gektarǵa deıin jerin daıyndap, jyrtyp ne qaryqtaýǵa tehnıkamen kómektesedi. Eldegi aǵaıyn óz qal-qadirinshe baqsha egedi. Shyqqan ónimin satyp, qosymsha tabys kózine aınaldyrǵan. Shaǵanda sharýashylyq ashqan naýbaıhana bar. Kúnine 800 bólke daıyndaıdy. Tórt adam osy istiń basy-qasynda. Eki mezgil ystyq nan ázir. Ekinshi jańalyq, buryn aýyldaǵylar birneshe shaqyrymdy artqa tastap, aýdan ne oblys ortalyǵyndaǵy saýda oryndaryna baratyn edi. Úsh jyl buryn iske qosylǵan seriktestikke qarasty «Shaǵan» saýda úıi 4 jarym myń halqy bar aýyldyń suranysyn qanaǵattandyryp tur. Mundaǵy kez kelgen taýar arzan baǵada satylady. Úshinshiden, jaqynda makaron sehy iske qosyldy. Munda da 4 adam turaqty jumysta. Sondaı-aq sharýashylyq balansyndaǵy 250 oryndyq «Aqbulaq» toıhanasy qyzmet kórsetedi. Aıtpaqshy, aýylda «Shaǵan jer» dep atalatyn ardagerlerge arnalǵan demalys ortalyǵy da bar. Qarttarǵa arnalǵan shahmat, doıby, ústel tennısimen qatar bılıard zaly uıymdastyrylypty. Tipti sharýashylyq tarıhynan syr sherter mýzeı kabıneti de jabdyqtalǵan.
Aýyzbirshilik pen tártipti jany súıetin Jeńisbektiń tórt jyl ishindegi aýyz toltyryp aıtatyn jumysy osyndaı. Az ýaqytta alǵa basqan qadamy kóp. «Shaǵan jer» aýyldyń aınasy ispetti. Aqsaqalyn qurmettep, jas býynyn ıgi iske jetelegen jurttyń keleshegi jarqyn. Biz muny osy elden baıqadyq.
