Eki ýnıversıtettiń ǵylymı áleýetin ári qaraı arttyrý maqsatynda jaqynda qos memleket basshylary kezdesip, taǵy bir mańyzdy kelisimge qol jetkizdi. Ǵaryshty zertteýge, bilikti mamandardy daıarlaýǵa jáne ortaq spýtnıkterdi ázirleýge jol ashatyn kelisim aıasynda Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti men Soltústik-batys polıtehnıkalyq ýnıversıteti kishi ǵarysh apparatyn birlesip jasap, ǵaryshqa ushyrmaq.
Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ ǵylymdy qajet etetin tehnologııalar men ınjınırıng klasteriniń bas dırektory Ámirhan Temirbaevtyń aıtýynsha, qazirgi kúni eki el oqý oryndarynyń arasynda tehnıkalyq baǵytta magıstranttar daıarlap, birlesken ǵylymı jumystar júrgizýde tyǵyz baılanys ornaǵan. Osy ýaqyt aralyǵynda ǵalymdardyń birlesken ǵylymı maqalalary jaryq kórgen.
– Qazirgi tańda álemdik qaýymdastyq tarapynan kishi ǵarysh apparattaryna, ıaǵnı nano jáne mıkrospýtnıkterge degen qyzyǵýshylyq joǵary. Qarapaıym statıstıkaǵa júginsek, 2010 jyly álemde nebári 19 nanospýtnık ǵaryshqa ushyrylsa, qazirgi kúni olardyń sany 2 600-den asty, ıaǵnı bul kórsetkishke qarap, eksponensıaldy ósimdi kórýge bolady. Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ 2017 jyly óziniń alǵashqy nanospýtnıgin ǵaryshqa ushyrǵanda Qazaqstan osy sala boıynsha ozyq 50 eldiń qataryna endi. Al búgingi tańda kishi ǵarysh apparattaryn ushyrǵan memleketterdiń sany 86-ǵa jetti, – deıdi Á.Temirbaev.
Ǵalymnyń aıtýynsha, álemdik qaýymdastyqtyń kishi ǵarysh apparattaryna qyzyǵýshylyǵy jaıdan-jaı emes. О́ıtkeni tehnologııanyń ózine tán ereksheligi bar. «Birinshiden, shaǵyn ǵarysh apparattaryn jasaýǵa úlken spýtnıktermen salystyrǵanda ondaǵan, tipti júzdegen ese az qarjy jumsalady. Ekinshiden, jobalaýdan bastap ǵaryshqa ushyrýǵa deıin ketetin ýaqyt merzimi nebári 2-3 jyl, al úlken ǵarysh apparattaryna ondaǵan jyl ketedi. Úshinshiden, nano jáne mıkrospýtnıkterdi jasaýda stýdentterdi jumyldyrýdyń múmkindigi mol. Bul kez kelgen ýnıversıtet úshin adamı kapıtaldyń damýyna zor yqpalyn tıgizedi. Osy erekshelikterdi eskerip, spýtnık jasaý salasynda tájirıbesi bar qos ýnıversıtet birlesken jobany qolǵa aldy. Joba nátıjesinde 6U CubeSat sanatyndaǵy kishi ǵarysh apparaty jasalyp, ǵaryshqa ushyrylady», dedi Ámirhan Temirbaev.
Taraptar kelisiminde eki ýnıversıtettiń óz mindetteri naqtylanǵan. Spýtnıktiń platformasyna, ony synaqtan ótkizý, ǵaryshqa jiberý máselelerine Soltústik-batys polıtehnıkalyq ýnıversıteti ǵalymdary jaýapty bolsa, QazUÝ ǵalymdary spýtnıktiń paıdaly júktemesin, ıaǵnı atqaratyn basty fýnksııasyn qadaǵalap, oǵan qajetti qurylǵylardy daıyndaıdy.
Spýtnık negizgi 3 mindetti atqarady. Onyń alǵashqysy ǵylymı zertteý eksperımenti. Jerdiń tartylys kúshine negizdelip, gravımetrıkalyq ólsheýler júrgiziledi. Eger bul eksperıment oıdaǵydaı iske asatyn bolsa, orbıtadan spýtnıktiń kómegimen jer qyrtysynyń geterogendi qasıetterin, ıaǵnı qaı aýmaqta jerdiń tartylys kúshiniń ózgeshe ekenin boljaýǵa bolady. Bul geologııalyq barlaý jumystarynyń negizine jatady. Ekinshiden, IoST (Internet of Space Things – ǵaryshtyq zattardyń ınterneti) tehnologııasynyń kómegimen bolashaqta ekologııalyq, aýyl sharýashylyǵy máselelerin sheshýge bolady. Al úshinshisi stýdentterdiń ǵylymı jumystarymen baılanysty. Iаǵnı stýdentterdiń kommersııalyq emes jabdyqtardy (COTS) paıdalanyp jasaǵan qurylǵylary ǵaryshta synaqtan ótpek.
ALMATY
