Aldymen sózdi bizdiń elimizde ashylǵan Reseı hımııa-tehnologııalyq ýnıversıtetiniń fılıalynan bastasańyz?
– Biz buǵan deıin de M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz óńirlik ýnıversıtetimen ári osy eldegi kásiporyndarmen jaqyn yntymaqtastyqta boldyq. Sondyqtan bizdiń ýnıversıtet fılıalynyń ashylýyn ýaqyttyń ózi týdyrdy. Osy baǵyttaǵy belsendi jumys byltyr qańtarda Tarazdan kelgen áriptesterimen yntymaqtastyq týraly kelisim jasalǵanda bastaldy. Sonyń nátıjesinde ótken jyldyń qyrkúıeginde biz «Hımııa» baǵyty boıynsha bakalavrıattyń alǵashqy jelilik bilim berý baǵdarlamasyn iske qostyq. Sondaı-aq ýnıversıtetimiz «Qazfosfat» JShS qyzmetkerleri úshin qosymsha kásiptik bilim berý baǵdarlamasyn júzege asyrdy. Hımııa men matematıkany tereńdetip oqıtyn oqýshylar úshin «Mendeleev synyptary» áli de belsendi damý ústinde. Al hımııa salasyn damytýdyń osyndaı joǵary qajettiligi men perspektıvalaryn túsinip, qos eldiń Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrleri Tarazda ýnıversıtet bazasyn qurý týraly tıisti buıryqqa qol qoıdy.
– Ilıa Vladımırovıch, sizderde mundaı tájirıbe burynnan bar. Tashkentte bir fılıal ashyldy. Bizge endi bilim berý úderisi qyzyq bolyp tur. Sol týraly aıtsańyz?
– Bilim berý úderisin uıymdastyrý oqytýshylar bizdiń sheteldik fılıaldarymyzǵa kelgen kezde pysyqtalady. Siz aıtyp otyrǵan «Tashkent» tájirıbesi de solaı. Iаǵnı gıbrıdti formada jumys isteımiz. Dáristiń bir bóligi onlaın rejimde ótse, bir bóligin Máskeý oqytýshylary Tarazǵa baryp ótkizedi. Al kúndizgi rejimdegi sabaqtardy M.H.Dýlatı ýnıversıtetiniń oqytýshylary beredi. Bizdiń oqýymyz tájirıbege baǵdarlanǵandyqtan, zamanaýı talapta jumys isteýimiz kerek. Sondyqtan da baǵdarlama mynadaı ámbebap quzyrette júredi: sıfrlyq saýattylyq, aqparat izdeý daǵdylary, qaıta óńdeý, komandada jumys isteý, qarym-qatynas jasaý, azamattyq ustanymǵa ıe bolý, keń oı-óris, qalyptasqan dúnıetanym. Osynyń bárin biz Tarazdan kelgen áriptesterimizdiń qolyna beremiz. Al ereksheligimiz – RHTU oqytýshylaryna organıkalyq túrde oqytylatyn pánder. Sonda jaýapkershilikti eki ýnıversıtet oqytýshylaryna teń bólemiz. Negizgi pánder boıynsha dáris pen tájirıbelik sabaqty Mendeleev oqytýshylary berse, zerthanalyq dáristi qazaqstandyq áriptesterimiz ótkizedi. Biraq kásibı daǵdylarǵa, ıaǵnı hard skill-qa kelsek, ony óz moınymyzǵa alamyz.
– Túsingenim qos dıplom jobasy júıeli túrde iske asady. Sizder pán boıynsha oqý nátıjesin eseptep, birlesken qorytyndy attestattaýdy ótkizesizder. Osylaısha, stýdent eki dıplom alady. Al tegin oqý múmkindigi qalaı bolady?
– Buǵan Qazaqstan tarapynan 30 grant bólindi. Árqaısysynyń quny – 920 myń teńge. Bizdiń baǵdarlama úshin bul qarjy jetkiliksiz. Sondyqtan «Qazfosfat» JShS ındýstrııalyq seriktesigi grant pen oqytýdyń naqty quny arasyndaǵy aıyrmashylyqty jabatyn bolady. Sonda árbir ındýstrııalyq seriktes 580 myń teńge qosymsha aqy tóleıtin bolady. Biraq balalardyń bıýdjet esebinen oqýy mańyzdy, olar eshqandaı qarajat salmaıdy. Alaıda eger bireý bizge kelip, aqyly negizde oqyǵysy kelse, onda biz olardy osyndaı sharttarmen qabyldaýǵa daıynbyz.
– Shákirtaqy she?
– Árıne, bar. Tipti qalyptaǵydan joǵary deńgeıde. Bizdiń ındýstrııalyq seriktesimiz memlekettik stıpendııaǵa qosymsha aqy tóleýge daıyn. Bıýdjette oqıtyndar úshin jalpy soma shamamen 56 myń teńgeni quraıdy.
– Qabyldaý tártibi qandaı?
– «Hımııa-bıologııa» nemese «Hımııa-fızıka» UBT sertıfıkattarynyń ıegerleri bıylǵy 20-shildege deıin bilim berý grantyna tapsyrýyna bolar edi. Al UBT bolmasa, onda hımııa jáne orys tili boıynsha jazbasha testileý nátıjeleri boıynsha túsýge bolady. Bul jaǵdaıda qujat 15 tamyzǵa deıin qabyldanady.
– Jańa fılıaldyń túlekteri qaıda jumys isteı alady?
– Oqýdan keıin jas mamandar bizdiń ındýstrııalyq seriktesimiz «Qazfosfat» JShS-da jumys isteıdi. Olar – fılıal qurý týraly ıdeıanyń negizgi bastamashylarynyń biri. Odan bólek, kásiporyn ornalasqan Taraz qalasynda jaqyn arada keńeıetin hımııalyq tyńaıtqysh óndirisi bar. Maman tapshylyǵyn boldyrmaý úshin stýdentterdi oqyp júrgennen bastap daıarlaımyz. Qanshama óndiris orny bizdiń stýdentterge praktıkalyq daǵdylardy úıretemiz dep qulshynyp otyr. Tájirıbeden ótýge oryn da beredi.
– Qazaqtyń kórnekti jazýshysy Júsipbek Aımaýytulynyń «Mamandyqtyń jamany joq, biraq onyń kez kelgenine ıkemdilik qajet. Bul – jaı kúneltý, tamaq asyraýdyń ǵana joly emes, úlken ónerdi, zor sheberlikti qajet etetin nárse» degen sózi bar. Qazir maman daıarlaıtyn oqý orny kóp, biraq óz mamandyǵyna «óner» dep qaraıtyny az. Al sizder 10 jyldan keıin túlekterińizdi qalaı elestetesiz?
– Sózińizdiń jany bar. Bizdiń maqsatymyz – biliktiligi joǵary, jaýapkershiligi mol maman daıarlaý. Bolashaqqa boljam jasaý qıyn emes. Túlekterimiz óz mamandyǵyn jaqsy kóredi dep oılaımyn. Sebebi úzdik túlekterimiz qos eldiń hımııa ónerkásibiniń damýyna zor úles qosyp júrgenin bilemin. Sondyqtan buǵan bek senemin. Jetistiktiń bári túlekterdiń damýy jolyn qalaı tańdaıtynyna baılanysty. Eger olar ǵylym jolyn tańdasa, onda kandıdat dárejesin ıelenýge on jyl jetkilikti. Qysqasy, biz bilim men jańalyq ashýǵa kelgen túlekterge qushaǵymyz ashyq.
– Áńgimeleskenińizge rahmet.
Áńgimelesken –
Eligimaı TО́ŃKER,
«Egemen Qazaqstan»
