«2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda saladaǵy tiri salmaqta et óndirý 4,1%-ǵa ósip, 878,7 myń tonnaǵa jetti. Sút óndirisi 4,8%-ǵa artyp, 1,7 mln tonnany qurady, al taýyq jumyrtqasyn óndirý 0,3%-ǵa ósip, 2,1 mlrd dana boldy. О́ńirler boıynsha eń joǵary ósý qarqynyn Túrkistan, Qostanaı, Almaty, Pavlodar, Jambyl, Qyzylorda, Atyraý oblystary kórsetip otyr. Birinshi jartyjyldyqta irimshik pen súzbe óndirisi – 16,8%-ǵa, óńdelgen kúrish – 11%-ǵa, ósimdik maıy – 9,3%-ǵa, ashytylǵan sút ónimderi 5,6%-ǵa ósken. О́simdik sharýashylyǵynda jalpy ónim kólemi 72 mlrd teńgeni qurady, bul ótken jylmen salystyrǵanda 3%-ǵa artyq. Erte pisetin kókónis pen dándi daqyldar ósimge negizgi úles qosty. Jalpy, ósimdik sharýashylyǵynyń tolyq qorytyndysy astyq jınaý naýqany bitken soń belgili bolady. Sonymen qatar azyq-túlik óndirisindegi negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 5,4%-ǵa artyp, byltyrmen salystyrǵanda 68,7 mlrd teńgeni qurady», dedi Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń resmı ókili Oljas Tilebaldın.
Mınıstrlikte mal sharýashylyǵyndaǵy statıstıkany naqtylyqqa keltirýge qatysty jumys aıaqtalǵan. Mundaı jumys ósimdik sharýashylyǵynda jalǵasyp jatyr. Búginde Ulttyq statıstıka bıýrosy jáne oblys ákimdikterimen birlesken jumys nátıjesinde 2 mln mal, 3 mln tonna sút esepten shyǵaryldy.
Kóktemgi egis jáne egin jınaý jumystaryna nesıe berýdiń jalpy kólemi alǵash ret 580 mlrd teńgege jetti. Úkimet jyl basyndaǵy 180 mlrd teńge jeńildikti qarjylandyrýǵa qosymsha sharýalarǵa jyldyq 5%-ben nesıe berý úshin 400 mlrd teńge tartqan. Qaryz alýdy jeńildetý úshin qarjylandyrýdyń taǵy bir arnasy – óńirlerdiń áleýmettik-kásipkerlik korporasııalary (ÁKK). Qazir eldegi 6 oblys ÁKK arqyly kóktemgi egis jáne egin jınaý jumysyna 65 mlrd teńge jeńildetilgen nesıe bólgen. Sondaı-aq kepil tapshylyǵy máselesin sheshý úshin (onyń ishinde ótken jylǵy nesıe berý merziminiń uzartylýyna baılanysty) «Damý» qory arqyly qaryzdy kepildendirý tetigi engizildi. Bul qaryz somasynyń 85%-yna deıin kepildikpen jabýǵa múmkindik berip otyr.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasymen osy jyldyń naýryz aıynan beri otandyq tyńaıtqyshtardy aldyn ala sýbsıdııalaý tetigi engizildi. Bul – sharýalardy aldyn ala otandyq arzan tyńaıtqyshtarmen qamtamasyz etetin jańa yntalandyrý tetigi. Sýbsıdııalaý mólsherlemesi 50%-dan 60%-ǵa deıin ulǵaıdy. Búginde otandyq tyńaıtqyshqa suranys kúrt ósti. Mysaly, byltyr 676 myń tonna bolsa, bıyl 1,5 mln tonna tyńaıtqysh engizý josparlanǵan. Qazir 1,1 mln tonnasy satyp alyndy», dedi O.Tilebaldın.
Saladaǵy ónimdilikti joǵary deńgeıge jetkizýde mańyzdy faktordyń biri – sapaly tuqym. Bıyl elıtalyq suryptardy paıdalaný 9%-ǵa deıin artqan. Eldegi tuqym sharýashylyǵy máselelerin sheshý úshin Aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń seleksııasy men tuqym sharýashylyǵyn damytýdyń 2024–2028 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary qabyldanǵan. Josparda seleksııa jáne tuqym sharýashylyǵyndaǵy zańnamalyq bazany jetildirý, aýyl sharýashylyǵy ǵylymyn zamanaýı zertteý ádisterine kóshirý jáne bilim baǵdarlamalaryn jańartý sharalary qamtylǵan. Sondaı-aq qujatta agrarlyq ǵylymnyń jáne seleksııalyq-tuqym sharýashylyǵy sýbektileriniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý jáne tıimdi tuqym sharýashylyǵy júıesin qurý kózdelgen. Jospardy iske asyrýǵa 63,4 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Taǵy bir jańalyq, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn lızıngke jyldyq 5%-ben berýge «QazAgroQarjy» AQ úshin qosymsha 100 mlrd teńge tartý sharalary engizildi. Josparlanǵan qarajattyń 32,2 mlrd teńgesi ıgerilgen. Bul boıynsha qarjylandyrý 450 mlrd teńgege deıin ósedi.
Soltústik Qazaqstan oblysynyń tájirıbesimen ınfraqurylymdyq jobalarǵa nesıe berýge qarajat tartý úshin áleýmettik-kásipkerlik korporasııalary arqyly 2,5%-dyq jeńildikpen nesıe berý kózdelgen. Baǵdarlama sheńberinde 100 mlrd teńge somasyna 65 taýarly sút fermasyn qarjylandyrý bastaldy. Osy arqyly qosymsha 373 myń tonna sút óndirisin qamtýǵa múmkindik beredi.
«Prezıdent tapsyrmasymen bıyldan bastap baǵdarlama kóptegen baǵytty qamtıdy. Endi taýarly sút fermalary, sýarý, kókónis saqtaý qoımalary men qus fabrıkalaryn qarjylandyrýmen qatar, taǵy 8 baǵyt qarjylandyrylady. Onyń ishinde etti mal sharýashylyǵy kásiporyndary, jemis qoımalary, ónerkásiptik jylyjaılar, aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereńdete óńdeý kásiporyndary, qus sharýashylyǵyndaǵy asyl tuqymdy reprodýktorlar bar», deıdi mınıstrliktiń resmı ókili.
