Senat: Úshinshi sessııadan úmit kóp

Parlament Senaty Memleket basshy­synyń bastamasymen júzege asyrylyp jatqan reformalardy jáne Joldaýda, Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda, Ulttyq quryltaıda júk­telgen mindetterdi zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý ba­ǵy­­tynda nátıjeli jumys iste­di. Buǵan osy bir sessııanyń ózin­de 102 zańnyń qabyldanýy dálel. «Olardyń úshten birine de­pý­tatt­yq korpýs bastamashy bol­dy. Azamattardyń mem­leket isterin basqarýǵa qaty­­sýyn qamtamasyz etetin «Qoǵam­dyq baqylaý týraly» zań qa­by­ldandy. Áıelder men bala­lar­dyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúshe­ıtýge arnalǵan zańnama qatańdatylyp, lýdomanııamen kúres sharalary qolǵa alyndy. Alǵash ret «Adam saýdasyna qarsy is-qımyl týraly» arnaıy zań qabyldandy. Den­saýlyq saqtaý júıesindegi bir­qatar ózekti máselelerdi sheshýge, salany odan ári jetildirýge arnalǵan zańdarǵa da mańyzdy túzetýler engizildi. Otandyq buqaralyq aqparat quraldaryn qoldaý maqsatymen «Mass-medıa týraly» zań qabyldandy», dep atap ótti Senat spıkeri Máýlen Áshimbaev.

Budan bólek, ótken sessııa barysynda Palatada 4 Úkimet saǵaty, komıtetterdiń 50-ge jýyq kóshpeli otyrysy, 100-den astam dóńgelek ústel men kezdesý ótkizgenin aıta ketý kerek. Sonymen qatar senatorlar 200-ge jýyq depýtattyq saýal joldap, ózekti máselelerdi sheshý joldaryn usyndy. Atalǵan is-sha­ralarda qabyldanǵan usy­­nymdar jumysqa alynyp, Úkimetke jáne jaýapty mem­lekettik organdarǵa joldandy.

Prezıdenttiń Is basqarmasy janyndaǵy Parlamentarızm ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Berik Bekjanov buryn zań jobalary kóbine Úkimet tarapynan keletin bolsa, keıingi jyldary Parlament depýtattary da jıi bastamashy bolyp júrgenin aıtyp, munyń jaqsylyqtyń nyshany ekenin aıtqan edi.

«Zań jobalaryna bastama­shylyq jasaý quqyǵy Prezı­dentke, Úkimetke jáne Parla­mentke berilgen. Dál qazirgi jaǵdaıda Parlament depýtattary ózderiniń osy quqyǵyn óte bel­sendi paıdalanyp júr», dedi ol.

Sonymen segizinshi shaqy­rylymdaǵy Parlamenttiń kezekti sessııasynyń bastalýyna da sanaýly kúnder qaldy. Bul naýqannan ne kútemiz? Senat qorjynynda qabyldanbaǵan qandaı zań jobalary qaldy? Ekinshi sessııada Senat 107 zań jobasyn qarap, onyń 102-sin qabyldaǵan. Qazirgi tańda Palata qorjynynda 5 zań jobasy jatyr. Taıaýda bastalatyn úshinshi sessııa jumysy osy zań jobalaryn qaraýdan bastalýǵa tıis. Onyń biri – «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Úkimeti men Qyrǵyz Respýblıkasynyń Mınıstrler Kabıneti arasyndaǵy «Qarasý» jáne «Aq-Tilek» avtojol ót­kizý pýnktteri aýdanynda ın­dýstrııalyq saýda-logıstıka­lyq keshendi qurý jáne onyń qyz­me­tin retteý týraly kelisim­di ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy.

Ekinshisi – «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jekelegen kólik quraldary túrleriniń júrýin uıymdastyrý jáne jol qaýipsizdigin sıfrlandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy. Bul – keıingi ýaqytta kópti alańdatqan másele. Qala kóshelerinde kóbeıip ketken jańa jol qatysýshylary – mopedter jolaýshylar qaýipsizdiginiń kemshin tustaryn aıqyndap berdi. Bul zań jobasynda keıbir zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý, atap aıtqanda Qylmystyq kodekstiń 3-babyndaǵy «motosıklder» degen sózden keıin «mopedter» degen sózdi qosý qarastyrylǵan. 1-baptyń 41-tarmaqshasynda «Mopedterge mokıkter, skýterler jáne osyǵan uqsas sıpattamalary bar basqa da mehanıkalyq kólik quraldary teńestiriledi» degen tolyqtyrý kózdelip otyr.

Budan bólek, Senat qorjy­nynda «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» kodeksine jekelegen kólik quraldary túrleriniń júrýin uıymdas­tyrý jáne jol qaýipsizdigin sıfr­landyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly», «Túrki mem­leketteri uıymyna múshe mem­leketterdiń úkimetteri ara­syndaǵy ońaılatylǵan keden dálizin qurý týraly kelisimdi ratı­­fı­kasııalaý týraly», «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine tur­ǵyn úı saıasatyn reformalaý máse­leleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalary jatyr.

Sonymen qatar ótken sessııada Senat qaraýyna kelip túsken zań joba­lary­nyń ishinen 9 qujat Májiliske keri qaı­taryl­ǵanyn atap ótý kerek. Olardyń ishinde keıbir zań­na­malyq aktilerge nesıe berý kezinde táýekel­derdi barynsha azaıtý, qaryz alýshy­lardyń quqyqtaryn qorǵaý, qarjy naryǵyn retteý jáne atqarýshylyq is júr­gizýdi je­tildirý máseleleri qaras­tyryl­ǵan zań jobasy da bar. Budan bólek, densaýlyq saq­taý, bıznes júrgizý, jer qoı­naýyn paıdalaný jáne ekolo­gııa, Ulttyq qordan bala­larǵa ar­nal­ǵan qarajatty esepteý, tóleý jáne paıdalaný másele­leri­ne qatysty zań jobalary da qaıtadan eki palatada qaralmaq.

Máselen, «Qazaqstan Res­pýb­­lıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine kredıt berý kezinde táýekelderdi barynsha azaıtý, qaryz alýshylardyń quqyq­taryn qorǵaý, qarjy naryǵyn retteý jáne atqarýshylyq is júrgizýdi jetildirý másele­leri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy qaraý kezinde senatorlar qujattyń keıbir baptaryn maquldamaı, olardyń jańa redaksııasyn usyna otyryp, Májiliske qaıtarǵan bolatyn. Nesıe berý de, joǵaryda aıtylǵan ózge máseleler de – qazirgi qoǵam ómirinde kún tártibinen túspeı turǵan túıt­kilder. Olar­dyń ońtaıly sheshimin tabý qoǵam moınynda turǵan aýyr júkti túsirip, halyq ómirine óz jeńildigin alyp keler edi. Munyń bári Senat pen Máji­listiń úshinshi sessııadaǵy jumy­sy qyzý ári mańyzdy bolaty­nyn bildirip tur. Budan ózge, qos palatanyń depýtattary jaz mezgilinde elimizdiń barlyq aımaǵynda saılaýshylarmen kezdesip, jergilikti jerdiń problemalaryn kózben kórip qaıtqany belgili. Munyń nátıjesi Senat­ta aıtylyp, júgi mol depýtat­tyq saýaldardyń jol­danýyna, halyq kútken másele­lerdiń sheshimin tabýyna septigin tıgizedi dep úmittenemiz.