«Elimizge senimdi jáne ekologııalyq taza qýat kózderi asa qajet. Sondyqtan biz atom energetıkasyn damytýǵa basa mán berýimiz kerek dep oılaımyn», dedi Prezıdent. Sóıtip, bul máseleniń biz úshin qanshalyqty ózekti ekenin aıqyndap berdi. Júıelik operatordyń boljamynsha, 2030 jylǵa qaraı elimiz elektr energııasynyń tapshylyǵyn qatty sezine bastaıdy. Tapshylyq 2030 jyldyń sońyna qaraı óndiristik qýat deńgeıiniń shamamen 10%-yn quraýy múmkin. Bul tapshylyq qazirdiń ózinde júıede 2 000 MVt-tan astam qýatty qamtamasyz etýge qabiletti aýqymdy generasııany qurý qajettigin kórsetedi. Eger múmkindigi men bolashaǵyn eskersek, atom energetıkasy bul qıyndyqty eńserýdiń ońtaıly sheshimi sııaqty.
Birinshiden, elimiz aıtarlyqtaı ýran qoryna ıe. Álemdik naryqta jetekshi oryn alady. 2023 jyldyń qańtaryndaǵy jaǵdaı boıynsha elimizde ýrannyń dáleldengen qory 990 myń tonnany quraıdy. Al ony keıingi jyldaǵy óndirý kólemi 21 myń tonnadan asty. Bul elimizdi osy strategııalyq resýrstyń eń iri óndirýshisine aınaldyrady. Ýrandy AES-terde elektr energııasyn óndirýdiń negizi retinde paıdalaný elimizdiń energetıkalyq táýelsizdigin aıtarlyqtaı nyǵaıtýǵa múmkindik beretini anyq.
Ekinshiden, eldiń energetıkalyq qorjynyna AES-ti engizý elektr energııasynyń ımportyna táýeldilik máselesin sheshýge kómektesedi. Bıyl birinshi jartyjyldyqta Reseıden elektr energııasyn jetkizý ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 29%-ǵa ósip, 1 mlrd kVtsaǵat boldy. Bul Reseı elektr energııasynyń jalpy eksportynyń 50%-yn qurady. AES-tiń artyqshylyǵy sol – eldiń energetıkalyq júıesiniń turaqty jumysyn qamtamasyz etedi. Ásirese eń joǵary júkteme kezeńderinde jáne kúzgi-qysqy mezgilde.
Úshinshiden, atom energııasy ekologııalyq turǵydan taza. Kómir, mazýt jáne gaz sııaqty dástúrli energııa kózderimen salystyrǵanda, AES atmosferaǵa kómirqyshqyl gazyn shyǵarmaıdy. Bul ony klımat ózgerýine qarsy jahandyq kúreste erekshe ózekti etedi. El kómirtegi izin azaıtýǵa jáne qorshaǵan ortany saqtaýǵa mindetteme alǵan memleket retinde atom energııasyn osy maqsattarǵa jetýdiń senimdi quraly retinde qarastyrady.
Tórtinshiden, AES qurylysy eldegi ónerkásip pen ǵylymnyń damýyna da serpin beredi. AES-ti salý arqyly 2 000-ǵa jýyq jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik týady. Elimizde qazirdiń ózinde atom energetıkasy salasynda aıtarlyqtaı tájirıbe jınaqtaǵan mamandar men uıymdar bar. Sonyń nátıjesinde jobany tıimdi júzege asyra alamyz dep senemin.
Keıingi birneshe jylda elimiz uzaq merzimge arnalǵan elektr energetıkasy salasyn damytý strategııasyn ázirleýde eleýli jumys atqardy. Osy strategııanyń aıasynda AES salý múmkindigine qatysty barlyq aspekti zerttelip, oǵan elimizdiń energetıkalyq júıesine organıkalyq túrde sáıkes keletinin rastaıtyn tehnıkalyq-ekonomıkalyq modeldeý júrgizildi. Prezıdenttiń osy jolǵy Joldaýynda aıtqan energetıka jáne kommýnaldyq sektor týraly tezıster strategııany ázirleý barysynda alǵan tujyrymǵa tolyq sáıkes keledi.
Osylaısha, biz elektr energııasy naryǵynyń 90%-dan astamyn biriktiretin elimizdiń negizgi sarapshy energetıkalyq qoǵamdastyǵy retinde Qazaqstanda AES salý týraly sheshim qabyldaý turaqty ekonomıkalyq ósý men eldiń energetıkalyq damýy jolyndaǵy mańyzdy qadam bolatynyna senimdimiz.
Talǵat Temirhanov,
«Qazaqstan elektr energetıkasy qaýymdastyǵy» MM tóraǵasy
