Serpindi jumysty talap etedi

Joldaý aıasyndaǵy jumys jospary

Otyrysty ashqan Máýlen Áshimbaev Senattyń aldaǵy jumysy el Prezıdentiniń Joldaýda aıtqan bastamalary men reformalary aıasynda júrgiziletinin atap ótti. Atalǵan strategııalyq baǵyttardy iske asyrý kezinde bıýdjettik jáne áleýmettik pragmatızmge, ınfraqurylymdy damytýǵa, sıfrlandyrýǵa jáne basqa da qaǵıdattarǵa basa mán beriledi.

«Kásipkerler úshin tıimdi sharttardy qamtamasyz ete otyryp, salyq rejimderin ońtaılandyrý jumystary júrgiziledi. Bank sektoryn ekonomıkaǵa kóbirek ınvestısııa salý úshin yntalandyrý sharalary da qabyldanady. Úkimet janyndaǵy Investısııalyq shtabtyń róli artyp, el ekonomıkasyna ınvestısııa tartýǵa jáne otandyq ónerkásipti qoldaýǵa baǵyttalǵan qosymsha sharalar qolǵa alynady. Orta bıznes jańa jeńildikter men artyqshylyqtarǵa ıe bolady. Sol arqyly 2029 jylǵa qaraı orta bıznestiń ekonomıkadaǵy úlesin 15 paıyzǵa deıin jetkizý úshin qolaıly jaǵdaı jasalady. Memleket basshysy energetıka sektory men kólik salasyn damytýdyń naqty joldaryn da aıqyndap berdi», dedi Senat tóraǵasy.

Sonymen qatar Palata spıkeri AES salý máselesine qatysty jalpyulttyq referendým ótkizý jáne kelesi jyldan bastap aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalardyń ákimderin tikeleı saılaý azamattardyń memlekettik sheshimder qabyldaý úderisine qatysý múmkindigin keńeıte túsetinin aıtty. Bıýdjet qarajatyn tıimdi jumsaýǵa, shyǵystardy shekteýge jáne qatań baqylaýǵa arnalǵan sharalar da qabyldanady.

«Prezıdentimiz Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń Joldaýda bergen tapsyrmalaryn iske asyrý barysynda olardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý asa mańyzdy mindet. Bul jumysty Senat Májilispen, Úkimettegi áriptesterimen jáne sarapshylarmen birlesip júrgizedi. Memleket basshysynyń eldiń ornyqty damýyna arnalǵan barlyq bastamasyn sapaly ári ýaqtyly júzege asyrýǵa bar kúsh-jigerimizdi jumsaýymyz qajet», dedi M.Áshimbaev.

Sondaı-aq senatorlar otyrysta «Qazaqstan Respýblı­kasynyń Úkimeti men Qyrǵyz Respýblıkasynyń Mınıstrler Kabıneti arasyndaǵy «Qarasý» jáne «Aq-Tilek» avtojol ótkizý pýnktteri aýdanynda ındýs­trııalyq saýda-logıstıkalyq keshendi qurý jáne onyń qyzme­tin retteý týraly kelisimdi ratı­fı­­k­asııalaý týraly» zańdy qa­rady. Aıta keteıik, qujat ınfra­qurylym nysandaryn salý úshin ınvestısııa tartý, keshen­di basqarý, salyq salý, valıýta­lyq baqy­laý jáne ótý tártibi sııaqty másele­lerdi retteıdi. Maqul­dan­ǵan zań Qazaqstan men Qyr­ǵyz­stan arasynda óndiris, ká­sip­kerlikti qoldaý jáne damytý salalaryndaǵy yntymaqtas­tyqty arttyrýǵa yqpal etedi.

Salyq jeńildikteri tıimdi emes

Palata otyrysynda senatorlar ózderiniń depýtattyq saýaldaryn joldady. Sultanbek Mákejanov ekonomıkaǵa salynatyn ınvestısııa deńgeıiniń tómendeýine nazar aýdaryp, ınves­torlarǵa beriletin salyq­tyq jeńildikterdi paıdalaný­dyń tıimdiligin synǵa aldy. Sondaı-aq ol keıbir jobalar­dyń qanshalyqty oryndy ekenine de nazar aýdardy.

Onyń aıtýynsha, aldyńǵy jylǵa qaraǵanda elimizge 2023 jyly sheteldik ınvestısııa az keldi. Depýtat Prezıdenttiń bıyl­ǵy Joldaýynda kapıtal­dy tartý úshin, ásirese ınvestı­sııa úshin halyqaralyq qyzý báse­kelestik jaǵdaıynda jedel sheshim qabyldaýdyń mańyz­dylyǵy atap ótilgenin eske saldy.

«Memleket basshysy, qolaı­ly ınvestısııalyq ahýal jasaý úshin jan-jaqty kúsh salyp keledi. Biraq soǵan qaramastan ekonomıkamyzda ınvestısııalardy tartý jaǵdaıy joǵary dárejede emes. Máselen, 2023 jyly tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń jalpy aǵyny 23,4 mlrd dollardy quraǵan. Bul kórsetkish 2022 jyly 28,2 mlrd dollar bol­ǵanyn eskersek, onyń 16,9%-ǵa tómendegenin kóremiz. Munda bir eskeretin jaıt, bul kórset­kishterdiń tómendeýi, memleket­tiń osy salaǵa kóptep kóńil bólip jatqan jaǵdaıynda oryn alyp otyrǵandyǵy», dedi ol.

Internettegi alaıaqtyq úshin jazany qatańdatý kerek

Senator Ásem Rahmetova elimizde ınternet-alaıaqtyqtyń beleń alǵanyna alańdaýshylyq bildirip, Úkimetti osy saladaǵy jazany qatańdatýǵa shaqyrdy. Bul rette senator aldyn alý sharalary úshin onlaın-platformalar men jedel jeliler ázirleýdi, jasandy ıntellektini engizýdi jáne halyq arasynda aqparattyq-túsindirý jumys­taryn arttyrýdy usyndy.

Onyń aıtýynsha, 2024 jyldyń 8 aıynda 11 765 qyl­mys tirkelgen. Alaıaqtar aza­mat­­tardy aldaýdyń jańa tásil­derin oılap taýyp jatyr. Senator IIM jáne basqa da mem­lekettik organdar qa­byl­­daǵan keshendi shara­lar­ǵa qaramastan, qarqyndy pro­fı­­laktıkalyq jumysty jalǵastyrý kerektigin aıtty jáne halyqty odan qorǵaýdy kúsheıtý qajet dep sanaıdy.

«Ishki ister mınıstrligi jáne «Qazaqtelekom» AQ-men ózara is-qımyl nátıjesinde antıfrod júıesimen 1,9 mln-nan astam sheteldik alaıaqtyq qońyraý buǵattalǵan. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń uıaly baılanys operatorlarymen birlesip, «aýystyrylatyn nómirlerden» 58 mln sheteldik qońyraýdy toqtatqan. Ulttyq bankpen birlesip, antıfrod ortalyqty qurý arqyly shetelge ketip qala jazdaǵan 395 mln teńge buǵattaldy», dedi senator.

Ol osyǵan baılanysty tanymal áleýmettik jelilerde turaqty aqparattyq naýqan júr­gizýdi, blogerlerdi túsin­dirý jumystaryna tartýdy usyndy.

Jetisýdy alańdatqan san másele

Ǵalıasqar Sarybaev Jetisý oblysynyń turǵyndarymen kezdesý kezinde kóterilgen óńirdegi ózekti máselelerge toqtaldy. Depýtat sý basý aımaǵynda ornalasqan aýyl mańynda Alakól kóliniń qorshaý bógeti joq ekenin aıtyp, alańdaýshylyq bildirdi. Sondaı-aq Balqash kóliniń jaǵalaýyndaǵy ınjenerlik jelilerdiń jaı-kúıine de erekshe nazar aýdardy.

Depýtattyń aıtýynsha, aýyl sharýashylyǵyn damytý úshin aýylda ómir súrýge qolaıly jaǵdaı jasaý qajet. Bul salany damytý mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý men qaıta óńdeý jóninde jańa kásiporyndar ashýǵa yntalandyrýǵa múmkindik beredi. Ákimdikter birneshe eldi mekenge jylý berý jáne sý jetkizý, káriz sýy nysandary men ınjenerlik jáne kommýnıkasııalyq jeliler salý jónindegi birqatar joba daıyndady. Alaıda olardy iske asyrý máselesi áli kúnge deıin sheshimin tappaı otyr.

«Búginde Aqsý aýdandyq aýrýhanasyna kúrdeli jóndeý, seıs­mıkalyq kúsheıtý jumys­tary júrgizilip jatyr. Alakól jáne Balqash kóline bara­tyn demalýshylardyń kúrt ósýine baılanysty joldaǵy apattar men basqa jaǵdaılar beıimdelmegen ǵımarattarda ornalasqan aýrýhanaǵa qosymsha júkteme túsirgen. Keıbir aýyr otalardy jasaýǵa múmkindik bolmaı, pasıentterdi 100 shaqyrym jerdegi oblys ortalyǵyna jiberedi. Sondaı-aq Taldyqorǵan qalalyq emha­nasyn beıimdeý jáne oblys­tyq balalar aýrýhanasyn qaıta jań­ǵyrtý jumystary respýblı­kalyq bıýdjet arqyly sheshilýi qajet», dedi Ǵ.Sarybaev.

Senator Balqash kóliniń jaǵalaýynda ınjenerlik-kommýnıkasııalyq jeliler qurylysyn aıaqtaý qajettigin atap ótti. Ol demalýshylarǵa qolaı­ly jaǵdaı týǵyzady. Sony­men qatar óńirdiń áleý­met­tik-ekonomıkalyq damýy úshin kólik máselesin sheshý de mańyzdy. Aqsý aýdandyq aýrýhanasynyń ǵımaratyn seısmı­kalyq kúsheıtý, emhana qury­lysyn túzetý jáne oblys­tyq balalar aýrýhanasynyń ǵımaratyn qaıta jańartýdy qosqanda, jalpy sapaly medısınalyq kómekti qamtamasyz etý qajet.

Budan bólek, otyrysta senator Álibek Náýtıev Atyraý oblysynda smetalyq qunnyń ósýine baılanysty birqatar bıýdjettik ınvestısııalyq jobanyń qurylysy toqtap qalýy múmkin ekenin aıtty. Senator Úkimet basshysyna jergilikti bıýdjettiń shekteýli múmkindikterin eskere otyryp, respýblıkalyq bıýdjetten túzetýlerdiń ulǵaıtylǵan soma­laryn qarjylandyrý múmkin­digin qarastyrýdy usyndy.

Al Rýslan Rústemov Qyzyl­or­da oblysynda kúrish sha­rýa­shylyǵynyń damýyna keder­gi kelti­retin problemalardy atap ótti. Senator qalyptas­qan jaǵ­daıdy sheshý úshin ǵyly­mı negizdelgen jáne ınnovasııa­lyq ádisterdi engizý kerektigin aıt­ty. Osyǵan baılanysty ol Qazaq kúrish sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ǵylymı-tehnıkalyq ınfraqurylymyn qaıta qurý jóninde usynys jasady.

Senator Arman О́teǵulov agroónerkásiptik sektordyń damýyn tejeıtin problemalardy atap kórsetip, olardy sheshý joldaryn usyndy. Ol osyndaı sharalardyń biri otandyq sharýalardyń ımporttyq tuqymdarǵa táýeldiligin joıý jáne eksportty ulǵaıtý boıynsha arnaıy baǵdarlama ázirleý ekenin aıtty.