Bul – zor jetistik

Sheteldik baıqaýshylar elimizde ótken prezıdenttik saılaýdy joǵary deńgeıde ótti dep baǵalap otyr. Olardyń málimdeýinshe, saılaý barysynda eshqandaı kemshilik kezdespegen. Bul oıdy ıspandyq baıqaýshylar da quptaıdy. Ispanııa Senatynyń depýtaty Hose Marııa Chıkılo – elimizge kelgen halyqaralyq baıqaýshylardyń biri. Ol aldymen prezıdenttik saılaýǵa halyqaralyq baıqaýshy retinde qatysýǵa shaqyrtý alǵany úshin alǵysyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, saılaý kezinde eshqandaı zań buzýshylyqtar men kemshilikter tirkelmegen. «Bári de joǵary deńgeıde ótti. Sondaı-aq, Qazaqstannyń árbir azamaty óziniń daýys berý quqyǵyn jaqsy biledi. Saılaýǵa olardy eshkim kúshtep qatystyryp jatqan joq. Dese de, el azamattarynyń elektoratty proseske degen qyzy­ǵýshylyǵy óte joǵary. Biz tańerteńnen bastap, birneshe saılaý ýchaskesin aralap kórdik. Bári zań aıasynda jumys istep jatty. Meni tańqaldyrǵany – saılaýǵa jastardyń belsendi qatysýy. Bul neni kórsetedi? Árıne, sizderdiń elderińizdegi demokratııalyq úrdisterdiń óz deńgeıinde ekenin ańǵartady. Jastar ózderiniń bolashaǵyna beıjaı qaraı almaıtynyna kýá boldyq. Olar eldiń erteńine senedi. Qosymsha taǵy qosar oıym bar. Qazaqstan qazir Azııa elderi ǵana emes, batys memleketteri úshin de úlgi. Bul – zor jetistik», –  dedi buqaralyq aqparat quraldary ókilderine bergen suhbatynda Chıkılo. Áriptesiniń bul pikirin «Eýro­pany qoldaıtyn demo­krattardyń jáne lıberaldardyń alıansy» parlamenttik tobynyń tóraǵasy Jordı Chýkla jalǵastyrdy. J.Chýk­la da el jastarynyń belsen­­diligine aıryqsha rıza bolypty. «Daýys berýshilerdiń saılaý­daǵy belsendiligi óte joǵary boldy. Ásirese, jastardyń bul proseske asa qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵany qatty qýantady. Bul demokratııanyń birden-bir belgisi dep bilemin. Mysaly, Batys Eýropa elderinde saıası ómirge aralasýshy jastar qatary óte az», – dedi ol. Ispanııa Senatynyń taǵy bir depýtaty Agýstın Almadobr Barselo da saılaý barysyn jiti ba­qylaýda ustaǵanyn aıtyp, ári onyń osyndaı deńgeıde ótkendigine rızashylyǵyn bildirdi. «Bul – meniń halyqaralyq baıqaýshy retindegi alǵashqy tájirıbem. Jáne de onyń osynda, Qazaqstanda ótip otyrǵanyna óte qýanyshtymyn. Saılaý joǵary deńgeıde ótti. Qazaqstannyń daýys berý júıesi bizdiń elmen uqsas eken. Bári de ashyq, aqparatqa qoljetimdi. Saılaý ýchaskeleri jaqsy jabdyqtalǵan. Eshqandaı eskertýler joq», – dedi Agýstın Almadobr Barselo. Málimetterge súıensek, eli­mizde ótken prezıdenttik saı­laýǵa  856 halyqaralyq baıqaýshy tirkelgen eken. Olardyń ishinde Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy mıssııasynda 36 memleketten – 291, TMD mıssııasynda  8 memleketten – 410,  Shanhaı yntymaqtastyq uıy­mynda 5 memleketten – 10, úsh halyqaralyq uıymnan – 29 jáne 37 shet memleketten –116 baıqaýshy bolǵan. Budan bólek, saılaýdy baıqaýǵa 37 shet memlekettiń akkredıttelgen 168 buqaralyq aqparat quraldarynyń ókili de qatysypty. Sonymen, barlyǵy 1024 halyqaralyq baıqaýshy men BAQ ókili akkredıtteýden ótken eken. Al baıqaýshylardyń barlyǵyna derligi saılaýdyń barysyn joǵary deńgeıde ótti dep baǵalady. Endeshe, tórtkúl dúnıe kóz tikken saıası naýqan syrt kóz – synshylarynan súrinbeı ótti deýge ábden negiz bar. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan».