Jergilikti ólketanýshylarymyz maıdangerlerdiń erlikteri men esimderin utytylmastaı este qaldyrý úshin biraz jyldan beri izdeý-zertteý jumystaryn júrgizip keledi. Bul sharanyń arqasynda aýdanymyzda ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa bastan-aıaq, ıaǵnı 1939 jyldan 1946 jylǵa deıin qatysqan jaýynger anyqtalǵan bolatyn. Onyń, sondaı-aq, Qıyr Shyǵystan bastap Batys maıdandarynda da oq pen ottyń ortasynan ótkeni búginde kópshilikke málim bolyp otyr. Týǵan jerge aman-esen oralyp, beıbit eńbekte de kózge túsken marqum Smaǵul Shalqarbekovtiń atyna Qaraaǵash aýylynda kóshe berilýine turǵyndar tilegi bar.
Smekeńniń ákesi Shalqarbek te jurtqa syıly bolǵan kisi edi. Asharshylyq jyldarynda ormannyń qusy men dalanyń kıigin atyp, aýyldastaryn asyrap shyqqany el aýzynan ketpeıtin áńgime. Arǵy babasy Nurbaı batyrdyń qazaq jerin qorǵaýdaǵy erlikteri urpaqtan-urpaqqa jetip otyr.
Onyń 7 jylǵa ulasqan maıdan joldary Mońǵolııadaǵy ataqty Hasan kóli shaıqasynan bastalady. Sol kezde 20 jasar jigit ysylǵan, tájirıbeli jaýynger retinde Máskeýdi qorǵaýǵa jetkizilgen qarýlastary qatarynda jaýdy keıin shegindirýge qatysyp, odan Ýkraınany, Rýmynııany, Vengrııany, Avstrııany azat etýge atsalysady. Eki ret «Erligi úshin» , «Belgradty azat etkeni úshin», «Germanııany jeńgeni úshin» medaldarymen jáne I, II dárejeli «Uly Otan soǵysy» ordenimen marapattalýy er jaýynger bolýynyń aıǵaǵy ekeni daýsyz.
Soǵys týraly kóp aıta qoımaıtyn, ony eske alýǵa jany aýyrsynatyn maıdangerdiń ómir men ólim beldesken jyldardaǵy erlikteri jaıynda jınaqtalǵan jańa málimetter aýdandyq murajaıǵa qoıyldy. Odan keskilesken qandy shaıqastarda nebir qıyndyqtar men taýqymetterge tóze bilip, jaýyngerlik paryzǵa bolattaı berik bolǵan kisi beınesi kóz aldymyzǵa keledi. О́z aýylyndaǵy mektep oqýshylarynyń batyr atalaryna arnalǵan eskertkish múıis ashýdy oılastyrýy rızalyq týǵyzady. Mundaı sharalarǵa aýdandyq ardagerler keńesi muryndyq bolyp otyr. Aǵa urpaq erlikteri eshqashan umytylmaýǵa tıis.
Qambar SEIITQAMALOV,
Jańaarqa aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy.
Qaraǵandy oblysy.
