Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Birjaqty kózqarastyń ózgerer sáti keldi
Memlekettik qyzmetterge halyqtyń qanaǵattaný deńgeıi mynadaı: azamattarǵa arnalǵan úkimet qyzmeti 52,2 paıyzdy qurap, byltyrǵa qaraǵanda 4,4 paıyzǵa; salyq organdary qyzmetteri 49,7 paıyzdy qurap, 3,5 paıyzǵa; polısııa qyzmetteri 50,4 paıyzdy qurap, 3,5 paıyzǵa; jedel medısınalyq járdem ortalyqtarynyń qyzmetteri 60,3 paıyzdy qurap, 4,2 paıyzǵa; órt salasynyń qyzmetteri 58,6 paıyzdy qurap, 5,4 paıyzǵa artqan.
Bir qyzyǵy, «memlekettik mekeme qyzmetkerleriniń buqaraǵa qyzmet etý deńgeıi qandaı?» degen saýalǵa jaýap berýshi respondentterdiń jas ereksheligine de qatysty aıyrmashylyq bar ekeni anyqtalyp otyr.
18 ben 28 jas arasyndaǵy jastardyń senim deńgeıi azamattarǵa arnalǵan úkimetke – 56,4, salyq qyzmetine – 54,8, polısııaǵa – 54, jedel járdem qyzmetine 62,3 paıyzdy kórsetti. Al egde tartqan otandastarymyzdyń 2,9 paıyzy – azamattarǵa arnalǵan úkimetke, 3,4 paıyzy – salyq qyzmetine, 5,4 paıyzy – polısııaǵa, 2,4 paıyzy jedel járdem qyzmetine senim artpaıtynyn bildirgen.
Jergilikti jerdegi atqarýshy organdar isine buqaranyń qanaǵattanýy azamattarymyzdyń jaıly ómir súrýine jaǵdaı jasaýǵa tıis quzyretti mekemeler jumysynyń mańyzyn jurtqa jetkilikti deńgeıde nasıhattaýǵa da tikeleı baılanysty ekenin umytpaý kerek.
Búgingi qoǵam aldymen kez kelgen bastamanyń, saıası reformanyń kóleńkeli jaǵyn kórip, izgi isterdiń nátıjesin eń sońynan sezetini aksıomaǵa aınalyp ketti. Oǵan sońǵy 33 jyl ishinde memlekettik qyzmetkerlerdiń jumysyna degen birjaqty kózqarastyń qalyptasýy basty sebep bolǵanyn joqqa shyǵara almaımyz. Saıasattanýshylar: «Otyz jyldyqtaǵy etek alǵan paraqorlyq, zań aldynda álsizdiń utylyp, áldiniń qutylýy sekildi sansyz oqıǵa memlekettik mekemelerde qyzmet etetin azamattarǵa degen senimdi setinetip jiberdi. Qazir elimizde saıası reformalar sátti júrgizilip, memlekettiń «estıtin úkimet» degen qaǵıdany basty nazarda ustaı bastaýy buqara sanasyndaǵy sol bir qasań túsinikterdiń ózgerýine yqpal ete bastady», deıdi. Bul jaıt sheneýnikterge syńarjaq kózqaraspen qaraıtyn zamannyń ótip, «bir qumalaq bir qaryn maıdy shiritetinin» dáleldeıtin ýaqyttyń da jaqyn qalǵanyn bildirse kerek.
Ol ýaqytty jedeldetýdiń bir ǵana joly bar. Memlekettik qyzmettegi azamattardyń atqaryp jatqan jumysyn shynaıy ómirdegi faktiler arqyly nasıhattap, onyń mán-mańyzyn jurtshylyqqa shynaıy túsindirý jumysyn júrgizý kerek.
Memlekettik qyzmet – mansap emes
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev osy aıdyń basynda ótken Máslıhat depýtattarynyń forýmynda: «Ákimder jumysyna syn kózben qaraý – demokratııanyń belgisi. Biraq synaǵannyń jóni osy eken dep, tym artyq ketetin ásire belsendiler de bar», dep qoǵamdaǵy keıbir minezderdi synaǵan edi. Prezıdent aıtqandaı, kópke onlaın-tanymal qoǵam belsendisin tanıtyn edik. Ol buryndary áleýmettik jelilerde otyryp alyp, memlekettik mekemeler men ákimderdi synaýdan qoly bosamaıtyn. Belsendiniń halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy, salyq, polısııa, medısına, bilim, órt qyzmeti sekildi qurylymdardyń ishinde «esekke teris mingizbegen» salasy joq. О́tken joly sol kisiniń memlekettik qyzmetkerlerge aqtaryla alǵys aıtyp jatqanyn kórip tańǵaldyq.
Máseleniń mánisin ózinen suradyq. Sóıtsek, ómirinde shetin bir oqıǵa bolypty. Onyń kórshisi sýısıd jasamaq bolyp, asylyp qalǵan jerinen sheship alypty. Baýyzdalǵan qoıdaı qyryldap, aýa jetpeı ajalmen arpalysyp jatqan jigitke qalaı járdemdeserin bilmeı tyǵyryqqa tirelgen. Abyroı bolǵanda jedel járdem ýaqytynda kelip, alǵashqy kómek kórsetip úlgeripti.
«Shıitteı jas balalary bar edi. Dáriger «bir adam bizben birge júrse» degen soń, áıelin balalarymen qaldyryp, jedel járdem kóligine mindim» deıdi ol áńgimesin jalǵap.
Sol joly medısınalyq oqý ornyn jańadan bitirgen jas mamannyń adam ómiri úshin arpalysqan sátin kózben kórgen. Jedel járdemdegi kıslorod bitip qalyp, jolaı mobıldi jedel toptyń kómegine júginýge týra kelgen. Jas dáriger jantalasyp júrip, kórshisiniń janyn aman saqtap qalypty.
«Álgi balanyń mańdaıynan sorǵalaǵan terin kórip qatty uıaldym. Jedel járdem qyzmetin jónsiz qaralaǵan baıaǵy isterime ókindim», deıdi qoǵam belsendisi.
Ol basynan keshken ekinshi oqıǵany da baıandap berdi.
«Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda elimizde qaraqshylyqpen aınalysatyn túrli qylmystyq toptar kóbeıip ketti ǵoı. Sol dáýirde Almatydaǵy iri oqý ordalarynyń birin ashsa alaqanynda, jumsa judyryǵynda ustaǵan azamat boldy. Zaman aýysyp, qaraqshylyq isin qoısa da, zań adamdaryn «qyzyldar» dep biletin túsinigi ózgermedi. Bir kúni túngi ekide sol azamat qońyraý shaldy. Aıtýyna qaraǵanda, bireýler qaryndasyn qorlaǵan. «Men – áýletimizdiń jalǵyz er balasymyn. Meniń de bir ulym bar. Qazir kek alyp, túrmege ketsem, jalǵyz uldyń jaıy ne bolady?» deıdi daýysy dirildep. Qaryndasynyń abyroıy úshin kek alýǵa shamasynyń jetetinine kúmánim joq edi. Biraq ózi «qyzyldar» dep jaqtyrmaıtyn polısııaǵa aryz jazýdan basqa joly qalmaǵanyn tereń túsindim», dedi syryn aqtaryp.
El aldynda túrli másele kóterip, memlekettik qyzmetkerlerdi synap júrgen belsendiniń sanasyn tóńkerip tastaǵan osy eki oqıǵa barlyq azamatqa oı salýy kerek. Eldiń erteńi úshin qyzmet etip jatqan memlekettik qyzmetkerlerdiń adaldyǵy, antqa beriktigi týraly da jıi jazyp turý kerektigi ańǵarylady. Sonda halyqtyń resmı organdardyń jumysyna qanaǵattanýy búgingiden de arta túseri sózsiz.
