Foto: gov.kz
Qazaqstanda saqtandyrý naryǵy shırek ǵasyrdan astam ýaqyt boıy jumys istep jatyr. Biraq qarapaıym azamattar ómirlik qıyndyqtarda qarjylyq qoldaýsyz qalyp jatatyny jasyryn emes. Damyǵan elderde saqtandyrý qarjylyq táýekelderdi azaıtýǵa arnalǵan áleýmettik kelisimshart retinde qarastyrylady.
Depýtattyń pikirinshe, bizdiń elde saqtandyrý kompanııalarynyń ıeleri ǵana paıda kóredi.
«Máselen, jol apatynda adam qaıtys bolǵan jaǵdaıda muragerlerge saqtandyrý somasy tólenbeıdi. Al marqumnyń asyraýynda múgedekter nemese turaqty jumysy joq adamdar bolsa, tólem qarastyrylǵan. Bank zańnamasynyń normalaryna sáıkes, nesıe boıynsha qaryzdar asyraýyndaǵy adamdardyń bolýyn eskermeı, muragerlerden óndirilip alynady.
Balanyń jol-kólik oqıǵasynda qaıtys bolýy da saqtandyrý zańnamasynda qarastyrylmaǵan. Al jol apatynan qaıtys bolǵan úı janýarlary úshin saqtandyrý tólemderi mindetti túrde qarastyrylǵan. Sonda janýarlar úshin tólemder bar bolsa, adamdar úshin tólemder joq pa?!», dedi E.Beısenbaev.
Depýtat bul ádilettilik prınsıpi men parasattylyqqa qaıshy keletinin tilge tıek etti. Saqtandyrý qosymsha másele týǵyzbaı, adamdardy qorǵaýy kerek.
«Ekinshiden, uzaq jyldar boıy mindetti saqtandyrý úshin tólemderdiń eń joǵary somasy - 600 AEK. Bul soma qazirgi jaǵdaıda avtomobılderdi jóndeý men qalpyna keltirýdiń naqty baǵasyna múldem sáıkes kelmeıdi. Mysaly, qymbat kóliktiń bir ǵana farasy birneshe mıllıon teńge turady. Al jóndeý somasy odan da kóp. Bul rette jol apatyna kináli adam qymbat jóndeýdi tóleı almaıdy, bul saıyp kelgende onyń búkil otbasyna, sonyń ishinde balalaryna da zııan keltiredi. Nesıe alýǵa nemese qandaı da bir múlikti satýǵa májbúrleıdi», dep túsindirdi E.Beısenbaev.
Onyń aıtýynsha. kóptegen azamat mindetti saqtandyrý zalaldyń barlyq somasyn jabady dep oılaıdy, osylaısha jol qozǵalysyna qatysýshylar joǵary táýekel aımaǵyna kiredi.
Oǵan qosa táýelsiz baǵalaýshylardy tarta otyryp, jábirlenýshilerdiń búlingen múlkin naqty baǵalaý kúrdeli máselege aınaldy.
«Zańdaǵy mehanızm is júzinde jumys istemeıdi. Nátıjesinde saqtandyrý kompanııalary zalal somasyn óz betinshe baǵalaıdy jáne barlyq jerde tólem mólsherin tómendetedi. Adamdar avtokólikti qalpyna keltirý úshin óz jınaqtaryn jumsaýǵa májbúr. Biz saqtandyrý kompanııalarynyń ózderi úshin qolaıly jaǵdaı jasaǵanyn kórip otyrmyz. Qarjylyq qorǵaýdyń negizgi fýnksııalary oryndalmaı jatyr. Joǵaryda keltirilgen mysaldar osynyń aıqyn dáleli», dedi ol.
Depýtattyq saýalyn qorytyndylaı kele, depýtat máseleni sheshýge baǵyttalǵan usynysyn ortaǵa saldy.
«Saqtandyrý kompanııalaryn qaıtys bolǵan adamnyń muragerlerine saqtandyrý tólemderin tóleýge mindetteý kerek. Saqtandyrý syılyqaqysynyń mólsherin burynǵy deńgeıde saqtaı otyryp, saqtandyrý tólemderiniń somasyn ulǵaıtý qajet. Saqtandyrý salasynda azamattyq-quqyqtyq jaýapkershilikti arttyratyn ózgerister paketin daıyndaý kerek.
Saqtandyrý naryǵyndaǵy jaǵdaı túbegeıli qaıta qaraýdy qajet etedi!», dedi E.Beısenbaev.
