Memleket basshysynyń bul talaby, eń aldymen, el óńirlerinde halyqpen tikeleı jumys isteıtin barlyq deńgeıdegi ákimderge qatysty. Sondyqtan 2019 jylǵy kúzde megapolıster men oblystardyń ákimderi jappaı jeke blog ashyp, ǵalamtordy paıdalanýshy azamattardyń suraqtary men ótinishterine jedeldete jaýap bere bastaǵan. Munyń ózi qoǵamda oń pikir týǵyzyp, óńir basshylaryna degen qurmet pen senimdi arttyra túsken edi. Alaıda arada biraz ýaqyt ótken soń ákimder mundaı dıalogten «qaljyrap» ketken bolýy kerek, bári de jeke blogterin jaýyp tastapty. Oǵan óńirler ákimdikteriniń resmı saıttaryn túgel qarap shyqqanymyzda kóz jetkizdik. «Kón quryssa, qalpyna barady» degen – osy.
«Halyq únine qulaq asatyn» memleket tujyrymdamasyn júzege asyrýda basqa óńirlerge ónege kórsetýge tıis Astana qalasynyń ákimi óz blogin jaýyp qana qoımaı, qyzmet babynda paıdalanatyn qalalyq telefondarynyń nómirin ǵana jarııalapty. Al jeke elektrondyq poshta mekenjaıyn kórsetýdi artyqsynǵan sııaqty. «Aldyńǵy arba qaıda júrse, sońǵy arba da sonda júredi» degendeı, orynbasarlary da solaı istepti.
Almaty qalasynyń ákimi qyzmettik telefonynyń nómirin ǵana kórsetip, jergilikti turǵyndarmen jaqynyraq qarym-qatynas jasaýdy orynbasarlaryna tapsyrǵan sııaqty. О́ıtkeni olar qyzmettik telefondaryna qosa, jeke elektrondyq poshta mekenjaılaryn kópshilik nazaryna usynypty.
Shymkent qalasynyń ákimi elorda men «ońtústik astanadaǵy» áriptesterine qaraǵanda, jurtqa sál jaqyndaý ma dep qaldyq. Ol qyzmettik telefonynyń nómirin kórsetýmen qatar, onyń qasyna ákimdiktiń elektrondyq poshtasynyń mekenjaıyn jazypty. Al orynbasarlary qyzmettik telefon nómirine qosa jeke elektrondyq poshtasynyń mekenjaıyn jarııalapty.
Osy oraıda Ulttyq ekonomıka mınıstrligine qarasty Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty (ERI) ázirlegen О́ńirlik ál-aýqat ındeksi boıynsha úsh megapolıs turǵyndarynyń jergilikti ákimdikterge senim deńgeıi oblystarmen salystyrǵanda áldeqaıda tómen ekeni bekerden-beker emes. Máselen, byltyr Astana turǵyndarynyń jergilikti ákimdikterge senimi burnaǵy jylǵy 35,2 paıyzdan 29,2 paıyzǵa deıin azaıǵan. Almatylyqtardyń qaladaǵy ákimdikterge senimi 40,3 paıyzdan 26,5 paıyzǵa deıin quldyraǵan. Al shymkenttikterdiń ákimdikterge senimi 33,3 paıyzdan 33 paıyzǵa deıin kemigen.
О́ńirlerdiń ishinde Aqmola, Aqtóbe, Qaraǵandy, Qostanaı, Mańǵystaý oblystarynyń ákimderi ǵana qyzmettik telefon nómirlerine qosa, jeke elektrondyq poshta mekenjaılaryn kórsetipti. Bul olardyń ózderine senip tapsyrylǵan óńir turǵyndarynyń oı-pikiri men talap-tilegin ýaqtyly bilip otyrýdy jón kóretinin bildiredi. Atalǵan óńirler basshylarynyń orynbasarlary da qyzmettik telefon nómirleri men jeke elektrondyq poshta mekenjaılaryn jarııa etipti. Ulytaý oblysynyń jańa ákimi qyzmettik telefonynyń nómiri men jeke elektrondyq poshtasyn jurtshylyq nazaryna usynǵanymen, onyń tórt orynbasarynyń bireýi ǵana tikeleı basshysyna uqsap baǵypty. О́zgeleri jeke elektrondyq poshta mekenjaılaryn qupııa ustaýdy qalaǵan bolyp shyqty.
Abaı, Almaty, Jetisý, Jambyl, Qyzylorda, Soltústik Qazaqstan, Túrkistan, Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń ákimderi qyzmettik telefon nómiri men ákimdiktiń elektrondyq poshtasynyń mekenjaıyn kórsetipti. Al olardyń orynbasarlary jeke elektrondyq poshta mekenjaıyn da jarııalapty. Tek Almaty oblysy ákiminiń tórt orynbasarynyń bireýi jeke elektrondyq poshta mekenjaıyn kórsetýdi «umytyp» júrgen sııaqty.
Pavlodar oblysynyń ákimi men onyń orynbasarlary qyzmettik telefon nómiri men ákimdiktiń elektrondyq poshta mekenjaıyn ǵana jarııalaýdy jetkilikti sanapty.
Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi men onyń orynbasarlary ózderin jurttyń elektrondyq poshta arqyly mazalaǵanyn jaqtyrmaıtyn tárizdi. О́ıtkeni olar tek qyzmettik telefon nómirlerin ǵana jarııalaýdy qup kóripti.
Atyraý oblysy ákimdiginiń saıtynan munaıly óńir ákiminiń qyzmettik telefon nómirin ǵana taba aldyq. Orynbasarlary qyzmettik telefon nómiriniń astyna ákimdiktiń elektrondyq poshta mekenjaıyn ǵana qosa jazypty. Olar da «Jurt jekeme jazyp, júıkeme tımesin» degen syńaıly.
Shyntýaıtynda, ákimder men olardyń orynbasarlarynyń kópshiligine qyzmettik telefon nómiri arqyly qońyraý shalyp, tildesý ońaı emes. Telefon tutqasyn kóteretin hatshy qyzdar: «Bálenshekeń qazir jınalys ótkizip jatyr» nemese «Ol kisi qazir nysandardy aralap júr, keıindeý habarlasyńyz» dep dińkeńizdi qurtady. Al Aqmola oblysy ákiminiń qyzmettik telefony nómiriniń janyna «Aldyn ala keńes alý úshin» dep jazylypty. Bul osy óńir basshysy apparatynyń sheneýnikteri oılap shyǵarǵan «noý-haý» bolsa kerek.
Ras, ákimder qalalar men aýdandardy aralap, eńbek ujymdarymen kezdesip, jergilikti jerlerdegi jaǵdaıdy surap-bilip júredi. Bekitilgen kestege sáıkes azamattardy jeke qabyldap, olardyń usynystary men ótinishterin tyńdap otyrady. Osyndaı is-sharalar eski Qazaqstanda da ótkiziletin. Biraq kóbine formaldy sıpatta bolýshy edi. О́kinishke qaraı, qazir de keıbir oblys ákimderi ózine senip tapsyrylǵan óńirlerdi aralaǵanda aýdandardyń basshylarymen aldyn ala kelisilgen, esh problemasy joq aýyldyq eldi mekenderge ǵana baryp, jol men aýyzsýdan muqtajdyq kórip otyrǵan aýyldarǵa at basyn burmaıtyny buqaralyq aqparat quraldarynda synalyp júr. Árıne, qııan túkpirdegi aýyldardyń bárin aralap shyǵýǵa kóp ýaqyt kerektigi de anyq. Sondyqtan da ákimderdiń jeke blog júrgizgeni, tym quryǵanda jeke elektrondyq poshta mekenjaıy jurtshylyqqa qoljetimdi bolǵany jón.
Osy oraıda jaqynda epetition.kz saıtynda azamattardyń kez kelgen memlekettik organnyń ústinen joǵary turǵan memlekettik organǵa joldaǵan aryzdaryn sol tómen turǵan memlekettik mekemelerdiń ózderine teksertý úshin qaıtadan jiberýdiń bıýrokratııalyq tájirıbesin zańnamalyq turǵyda toqtatý týraly petısııa jarııalanǵanyn aıtqan jón. Sebebi jergilikti jerlerde aldyna muqtajdyǵyn aıta kelgen adamnyń meselin qaıtaryp qana qoımaı, «Qaıda aryz jazsań da, meıliń. Báribir, sol aryzyń maǵan qaıtyp keledi...» dep menmensıtin sheneýnikter bar. Ásirese jergilikti atqarýshy organdarda. Demek, atalǵan petısııa da ákimderdiń bári birdeı «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrýǵa jete mán berip, ózine kórsetilgen senim údesinen shyǵyp otyrmaǵanyn ańǵartady.
