Jol basshylary

eldi meken ataýyna nege nazar aýdarmaıdy? О́tken jyldyń 14 mamyrynda «Egemen Qazaqstanda» meniń «Qashqanteńiz» qalaısha «Kósh­kenteńiz» atandy?» degen mate­rıalym jarııalanǵan bola­tyn. Sodan beri aılar ótse de, «Qazaq­stan temir joly» – ulttyq kompanııasy» aksıonerlik qoǵamy­nyń tıisti mekemeleri áli kúnge deıin eshqandaı qorytyndy shyǵar­ǵan joq. Beket jóndeýden keıin áldebireýdiń mańdaıshaǵa tap­syrys berýde burynǵy tarı­­hı ataýy «Qashqanteńizdi» umy­typ, «Kóshkenteńiz» dep shatas­tyryp alǵan. Sonyń saldarynan oryn alǵan keleńsizdikti joıý­­­ǵa temirjolshylardyń qoly úsh jyldan beri tımeı kele­di. Sol materıalda biz temirjol be­keti­niń ataýy alǵashqy kún­nen «Qashqanteńiz» ekendigin dálel­degen bolatynbyz. О́kinish­ke qaraı, bizdiń keltirgen dálel­derimizge de, keıin bul iske ara­lasqan Jam­byl oblysy ákim­diginiń Tilder­di damytý basqarmasynyń usynys­taryn da elemeı, áli kúnge deıin bekettiń burynǵy atyn qalpyna keltirmeı otyrǵandyǵy qalaı?! Jol boıyndaǵy siltemeler sol óńirdi tanyp-bilýdiń kórneki quraly. Sondyqtan da jerdiń aty ata-babalardyń búgingi urpaqqa qaldyryp ketken haty ekendigin nazarda ustaý asa mańyzdy. Alaı­da, osy qaǵıda keıbir sátterde saq­tal­maıdy. «Batys Eýropa – Batys Qytaı» avtodáliziniń Jambyl oblysyn qıyp ótetin basym bóligi paıdalanýǵa berildi. Jolaýshy da, halyq ta rıza. Joldyń paı­dalanýǵa berilýimen birge jol boıynda jazylyp turatyn siltemeler de jańartyldy. Kóp­tegen jer, el ataýlary qaıta ári durys jazyldy. Buǵan qýanamyz. Alaıda, osy iste kemshilikter de joq emes. Avtodálizdiń Jýaly aýdany aýmaǵyndaǵy kóktemde bir aıdaı ǵana aǵatyn shaǵyn ózenniń aty az ýaqytta eki ret ózgertildi. Alǵashqyda «Baqaly» dep respýblıkalyq onomastıka komıssııasy bekitken ataý boıynsha durys jazylǵan. Kóp ýaqyt ótpeı «Baqateı» bolyp ózgertildi. Shyn máninde ol jerdiń de, sýdyń da aty «Baqata». XIX ǵasyrda kóship kelgender «Baqaata» degen sózdi burmalap «Baqateı» dep atap jibergen. Shyn máninde qazaq tilinde «teı» degen sóz týdyrýshy jurnaq joq. Qazaqstan Respýblıkasy Úki­meti janyndaǵy onomastıka komıssııasy bekitken «Qazaqstan Respýblıkasynyń geografııalyq ataýlarynyń memlekettik kata­loginiń» 7-tomynyń 48-betinde: «Baqaly – ózen, Bılikól kóliniń ońtústik-shyǵysqa qaraı Úlken Baqaly men kishkene Baqaly ózenderiniń qosylýynan qura­lady» dep anyq jazylǵan. Iаǵnı, respýblıkalyq onomastıka ko­mıs­sııasy ol ózenniń atyn «Baqaly» dep ataý týraly she­shim qabyldaǵan. Áıtse de, álde­bireý­lerdiń «Baqateı» degen batyr atalarymyz edi» degen sózdi basshylyqqa alyp, ózen ataýy qaıta ózgertilgen. Ondaı batyr bolǵany jóninde jýalylyqtar estigen emes. Qorshaǵan ortamen astasyp jatqan ataý. Baqasy kóp bolǵan soń atalǵan. Barlyq geografııalyq ataýlarda ol ózen «Baqaly» dep atalatyndyǵy naqty jazylǵan. О́tken jyly ǵana baspadan shyqqan onomast- ǵalym Zıba Qulamanovanyń «Jambyl oblysynyń toponımıkalyq anyqtamalyǵynda» da ózen ataýy «Baqaly» dep naqty kórsetilgen. Sondyqtan da «QazAvtoJol» aksıonerlik qoǵamynyń Jambyl oblystyq fılıalynyń burynǵy basshysyna ótken jyldyń 19 tamyzynda sý ataýyn tarıhı ataýymen ataý týraly hat jazǵan bolatynmyn. Alaıda, búgingi kúnge deıin respýblıkalyq sheshimdi oryndamaq túgil basshydan jaýap ta joq. Álde jaýap berýdi qajetsinbedi me eken? Osy eki mysaldy alǵa tarta otyryp jol basshylary quzyrly organdardyń sheshimderine pys­qyr­maıdy ma dep oılaısyń?! Árbir joldyń basshysy osylaısha tarıhı ataýlardy ózgerte berse ne bolǵany?! Maqulbek RYSDÁÝLET, arhıvtanýshy. TARAZ.