Aqyldy kózildirik
Atyraý qalasyndaǵy «Bilim-ınnovasııa» lıseıiniń 11-synyp oqýshylary Haıdar Atagýlla men Qaıyrhan Luqpanov ázirlegen «Aqyldy kózildirik» startaby álemniń úzdik 100 jobasy qataryna endi.
Joba «Jasscience-2024» baıqaýynda jeńimpaz atanyp, dúnıejúzindegi eń bedeldi baǵdarlamalardyń biri «100 Rise Global Winners 2024» tizimine endi. Nátıjesinde, joba avtorlarynyń biri Haıdar Atagýlla álemniń kez kelgen ýnıversıtetinde tegin oqý múmkindigine ıe boldy.
«Kózildirik RikaAI atty jasandy ıntellekt negizinde jumys isteıdi. Bul – saýsaqpen basý arqyly iske qosylatyn aqyldy baǵdarlama. Atalǵan júıe qoldanýshyǵa qulaqqap kómegimen daýystyq tapsyrmalar beredi ári sol arqyly qurylǵymen ózara árekettesýge múmkindigi týyndaıdy. Biz ónimdi jasaý barysynda 3D prınterdi qoldandyq, al kamera, qulaqqaptar men mıkrofondy arnaıy tapsyrys arqyly aldyq», deıdi H. Atagýlla.
Qaıyrhan Luqpanovtyń aıtýynsha, kózildirikter tórt negizgi fýnksııany atqarady.
«Birinshiden, olar ChatGPT nemese Wikipedia sııaqty qoıylǵan suraqtarǵa jaýap beredi. Ekinshiden, mátindi skanerlep, dybystap oqıdy. Úshinshiden, kózildirik qozǵalys kezinde kedergiler týraly eskertip otyrady, bul kórý qabileti nashar adamdarǵa kómektesedi. Tórtinshiden, kózildirikter bólmede bolyp jatqan oqıǵalar týraly aqparat berip, sıpattaı alady. Bolashaqta biz qurylǵynyń qyzmetin keńeıtýdi josparlap otyrmyz», deıdi Q.Luqpanov.
Innovasııalyq joba
Semeıde 11-synyp oqýshysy qalalyq ınfraqurylym men týrızmdi jaqsartýǵa kómektesetin AR-veb qosymshasyn ázirledi. Innovasııalyq joba «Aqyldy qala» baǵdarlamasy aıasynda júzege asyp, shahar ınfraqurylymynyń jobasyn jasaýǵa múmkindik beredi.
Joba avtory Nurlyhan Maratov qanatqaqty nusqany keshikpeı qoldanysqa engizýdi josparlap otyr. Onyń aıtýynsha, AR tehnologııasyna negizdelgen qosymsha arqyly kez kelgen jumystyń 3D-modelin kórýge bolady. Iаǵnı mobıldi qosymshany júktep, QR-kodty skanerleý jetkilikti. Osylaısha, qurylysy josparlanǵan nysan belgilengen orynda paıda bolady.
«Bul qosymshanyń qoldanys aıasy óte keń. Tek qala qurylysynda ǵana emes bilim salasynda da paıdalanýǵa bolady. Máselen, tarıh kitaptarynda qoldanyp, ár jyldarda bolǵan oqıǵalardy grafıka arqyly kórsetýge múmkindik bar. Al eger bıologııa sabaǵynda paıdalansaq, QR-kodty skanerleý arqyly adamnyń anatomııasyn kórsetedi», deıdi N.Maratov.
Ozat oqýshynyń jetekshisi Alma Shúkejanova Nurlyhandy 9-synyptan beri baýlyp keledi. Úsh jylda shákirti oblystyq, respýblıkalyq jáne halyqaralyq saıystardan júldesiz qaıtpaǵan.
«Daryndy oqýshymyz AR-veb qosymshasyn oblys turǵyndary úshin qoljetimdi etýdi kózdeıdi. Osy arqyly halyq qala qurylysyna qatysa alady. Belgili bir nysannyń salynýyna qatysty pikir qaldyryp, tipti daýys beredi», deıdi matematıka pániniń muǵalimi A.Shúkejanova.
Qutqarýshy qurylǵy
Jetinshi synypta oqıtyn aqtaýlyq Álisher Asqardyń quraly sýǵa batqan adamǵa jedel kómek jiberedi. Joba maketi shaǵyn bilezik pen qutqarý qaıyǵynan turady.
Daryndy oqýshynyń robottehnıkaǵa degen qyzyǵýshylyǵy ekinshi synyptan bastalǵan.
«Adam sýǵa batqan kezde qolyndaǵy bilezik belgi beredi. Osylaısha, Qutqarýshy qurylǵymyz batyp bara jatqan adamnyń qaı mańda ekenin jedel anyqtap, mıkrotolqyndar arqyly ony taýyp, ómirine arasha túsedi. Byltyr Aqshuqyrda 3 balanyń ashyq teńizge ketip qalǵany meni beıjaı qaldyrmady. Sondaı oqıǵa qaıtalanbas úshin osy jobany qolǵa aldym. Bul qurylǵy tótenshe jaǵdaılar qyzmetiniń jumysyn aıtarlyqtaı jeńildetedi. Aldaǵy ýaqytta Kaspıı jaǵasyndaǵy demalys bazasynda synaqtan ótkizip, ózge óńirlerdegi týrıstik oryndarda qoldanýdy josparlap otyrmyz», deıdi ol.
