О́ner • 20 Qarasha, 2024

Altaı – Alataý arasy

120 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Qara óleńniń qaımaǵyn qalqyp, qorjynyn toǵaıtqan aqyn, aýdarmashy, «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty Aqsuńqar Aqynbabanyń Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń 90 jyldyǵy qarsańynda Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen «Altaı – Alataý arasy» atty avtorlyq án-jyr shyǵarmashylyq keshi ótti. Avtordyń «Men – Altaıdan ushqan Aqsuńqar», «Janartaý» jyr jınaqtary, «Jarylys» atty aýdarma kitaby jaryq kórgen. Almatynyń tórindegi keshke Qazaqstan Jazýshylar odaǵy men Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy qoldaý kórsetti.

Altaı – Alataý arasy

Qurmanǵazy atyndaǵy Ulttyq halyq aspaptar orkestriniń konsert zalynda ótken kesh shymyldy­­ǵyn áıgili Qurmanǵazy atynda­ǵy ­orkestr ashty. Rýhty jyr men júrek terber ánderdi arqaý etken keshtiń ashylýynda aqynǵa Mádenıet jáne aqparat vıse-mı­nıstri Qanat Ysqaqovtyń, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy bas­­­qarmasynyń tóraǵasy Mereke Qulkenovtiń quttyqtaý hattary tabys etildi. Onda Aq­suń­qar Aqynbabanyń qazaq rýha­nııaty­na qosqan qýatty jyr­lary oqyr­man júreginen oryn alyp qana qoı­maı, jas urpaqty rýhanı baı­lyqqa jeteleıtini jazylǵan. Qasıetti atajurtqa kelgennen beri elge degen mahabbaty, ultqa degen qurmeti óleńderiniń negizgi maz­munyna aınalǵany ataldy.

Aqyn shyǵarmashylyq keshin «Rýh máńgi!» degen óleńimen, sazger Beıbit Oraluly ánin jaz­ǵan óziniń oryndaýyndaǵy «Men oraldym» ánimen bastady.

«Aqsuńqar Aqynbaba – ádebıetke 90-jyldardyń basyn­da kelgen býyn ókili. Aqyn qyz­dardyń arasynda óleń­derinde de, minezinde de asqaq rýh andaǵaı­lap turatyn bir aqyn bolsa, ol – Aqsuńqar Aqynbaba. Aqsuńqardy biz 2000 jyldyń basynda ánshi re­tinde moıyndadyq. Kásibı án­shiden kem tús­peıdi. Bul – ekinshi qyry. Al úshinshi qyryna kelsek, jýrnalıstıkadaǵy atqarǵan sha­­rýasy az emes. Ol gazette, son­daı-aq Qazaq radıosynda ónim­di jumys istedi. Birtalaı baǵ­dar­la­manyń avtory atandy. Mysaly, kezinde «Uıqym kelmeıdi» degen baǵdarlamasyn qalyń jurtshylyq uıyp tyń­daıtyn. Aqsuńqardyń ber­geninen bereri alda degen úmit­temiz» deıdi aqyn, «Úrker» jýr­na­lynyń bas redaktory Jaras Sársek.

О́ner kóginde juldyzy ja­ryq qaryndasyna qoldaý bildire kelgen aǵasy Shashý Úsenuly Aq­suńqar Mońǵolııanyń Baıanól­­geı aımaǵynda orta mektepti bitirip, atajurtta joǵary bilim alǵan talant ıesi ekendigin, ata-anasy da ustazdyq etken, óte bilimdi, daryndy adamdar bol­ǵanyn aıryqsha atady. «Táýelsizdik kezeńindegi q­a­zaq poezııasyna eńbek etip júr­geni­me shırek ǵasyrdan asady eken. Al atajurtyma kelgenime 30 jyl tolypty. Mektep bitirgen jyly kelgenmin. Sodan bergi ýaqytta ádebıetke, ónerge qos­qan úlesimdi, shyǵarmashylyqtaǵy jaýharlarymdy jınaqtaı kele, «Altaı – Alataý arasy» degen jeke án-jyr shyǵarmashylyq ke­shimdi ótkizýdi jón kórdim. Án-jyr keshim deýimniń sebebi, óleńim men ánimdi qatar alyp kele jatpasam da, boıyma aqyndyq pen ánshilik qatar qonǵan óner. Sol sebepti, dombyram men qalamym – qos qanatym ispetti», deıdi kóp­tegen jyr músháıranyń júl­degeri Aqsuńqar Aqynbaba.

Shyǵarmashylyq kesh aty aıtyp turǵandaı, aqynnyń otyz jyl­da jınaqtalǵan shyǵar­ma­shy­­lyǵy, ıaǵnı poezııa men án ále­min sheber úılestirgen, jyr­la­ry­men de, áýelete salǵan tamasha án­derimen de kórermen kóńilin rýhanı serpiltip, baıyta túskeni anyq.

Keshte aqyn poezııasy­nan qoıylǵan «Azattyq rýhy», «Al­taı jyry», «Romans» qatar­ly poe­tıkalyq qoıy­lym­dar kór­se­tilip, tanymal jas ánshi­ler­diń oryndaýynda «Máńgilik el» (áni B.Oraluly), «Túrkistanym-Turanym» (áni A.Sándibaıuly) ánderiniń tusaýy kesildi.

Sońǵy jańalyqtar