Bilikti kadrdy birlese daıarlaıdy

Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy tarıhı, mádenı, ǵylymı baılanystar ǵasyrlar boıy qalyptasyp, eki eldiń yntymaqtastyǵyna úlken yqpal etti. Bul baılanystardyń kórneki mysaly retin­de 2001 jyly Astana qalasynda ashyl­ǵan M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń fılıalyn atap ótýge bolady. Fılıaldyń ashylýy eki el arasyndaǵy bilim salasyndaǵy tyǵyz seriktestiktiń jemisi. MMÝ fı­lıaly otandastarymyzǵa Máskeýdiń úzdik oqytýshylary men ǵylymı ortasymen tanysýǵa múmkindik berip otyr. Qazirgi tańda fılıalda 1 500-ge jýyq stýdent bilim alyp jatyr. Olardyń ­60 paıyzdan astamy tehnıkalyq jáne ­jaratylystaný baǵytyn tańdaǵan.

Elimizde MMÝ fılıalyn qurý bas­tamasyn Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev kóterip, bul usynysty Reseı Prezıdenti V.Pýtın qoldaǵan bolatyn. Fılıaldyń resmı tarıhy 2000 jyldyń 30 tamyzynda MMÝ ǵylymı keńesiniń Astana qalasynda ýnıversıtettiń fılıalyn ashý týraly sheshim qabyldaýynan bas­talady. Sol jyldyń 9 qazanynda, Reseı Prezıdenti elimizge jasaǵan sapary barysynda L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń bazasynda fılıaldy qurý týraly hattamaǵa qol qoıǵan. Fılıaldyń uıymdastyrý máseleleri boıynsha úlken jumys júrgizildi. Onyń basshysy retinde Máskeý ýnıversıteti­niń prorektory, professor A.V.Sıdoro­vıch taǵaıyndaldy. Sóıtip, 2001 jyldyń 1 qyr­kúıeginde Eýrazııa ulttyq ýnıver­sıte­tiniń ınjenerler korpýsynda al­ǵashqy oqý jyly bastaldy.

Fılıaldyń qurylýy men damýy­na úles qosqan tulǵalar kóp. L.N.Gýmı­lev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıver­sı­te­tiniń sol kezdegi rektory, memleket qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov fılıalǵa aýdıtorııalar, materıal­dyq baza, jataqha­na berýdi uıymdastyr­dy. Fılıal­dyń qalyptasýyna óz úle­sin qosqan tulǵalardyń qa­ta­­rynda O.B.Lýpanov, E.I.Moıseev, M.L.Remneva, V.P.Kolesov syndy akademıkter men professorlar bar.

Al 2019 jyldyń 7 mamyrynda Prezı­dent Qasym-Jomart Toqaev MMÝ fı­lıalynyń jumysyn retteıtin eki el arasyndaǵy kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zańǵa qol qoıdy. Bul qujat fı­lıaldyń damýyna qaıta serpin berdi.

M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń fılıaly alǵash qurylǵan jyldary bilim júıesi Máskeý ýnıversıtetiniń standarttaryna sáıkes ázirlenip, eń qajetti ári strategııalyq mańyzdy mamandyqtarǵa basymdyq berildi. Sol kezeńde fılıal tórt negizgi baǵyt, esepteý matematıkasy jáne kıbernetıka, mehanıka-matematıka, ekonomıka, fılologııa boıynsha stýdentterdi qabyldady. Bul mamandyqtar elimizdiń qarqyndy damyp kele jatqan salalaryna joǵary bilikti mamandar daıarlaýǵa baǵyttaldy. Esepteý matematıkasy jáne kıbernetıka baǵyty IT jáne sıfrlyq tehnologııalar salasyna beıimdelgen bolsa, mehanıka-matematıka salasy ınjener­lik jáne ǵylymı zertteýler úshin tereń matematıkalyq bilimdi qamtamasyz etti. Ekonomıka baǵyty eldiń qarjy júıe­sin nyǵaıtýǵa qajetti kásibı sarapshy­lardy daıarlaýǵa múmkindik berdi, al fılologııa mamandyǵy orys tilin, áde­bıeti men mádenıetin meńgerýge jáne mádenıetaralyq qarym-qatynasqa nazar aýdardy. Stýdentter bir jyl Máskeý­de bilim alyp, halyqaralyq tájirıbe jınaqtady. Ásirese táýelsizdikten ke­ıingi jyldary Astanada bilikti mamandar jetispegendikten bul mańyzdy sheshim boldy.

Sonymen qatar «Lomonosov» atty stýdentter men jas ǵalymdardyń halyq­aralyq ǵylymı-praktıkalyq konfe­ren­sııalary dástúrge aınalyp, elimiz jas­tarynyń ǵylymǵa qyzyǵýshyly­ǵyn arttyrýǵa jol ashty. Konferensııa­­­nyń arqasynda 5000-nan astam qatysý­­shy­nyń 2500 ǵylymı jumysy jarııa­landy. 2005 jyly fılıal oqytýshy­lary alǵashqy dıssertasııalaryn qor­ǵap, ǵylymı áleýetin nyǵaıtty. Sony­men qatar stýdentter respýblıkalyq jáne halyqaralyq olımpıadalarda joǵary oryndarǵa ıe boldy. Osy jyly «Ekonomıka» baǵyty boıynsha baka­lavrıattyń alǵashqy túlekteri oqýyn aıaqtap, magıstratýraǵa qabyldaý bastaldy. «Ekologııa jáne tabıǵatty paıdalaný» sııaqty jańa baǵyttar engizildi. Al 2006-2017 jyldar aralyǵynda fılıal bilim berý sapasyn arttyrýǵa baǵyt­talǵan mańyzdy qadamdar jasaldy.

Qazirgi kezde MMÝ fılıaly bakalavrıatta matematıka, qoldanbaly mate­matıka jáne ınformatıka, fılologııa, ekologııa jáne tabıǵatty paıdalaný, ekonomıka baǵyttary boıynsha mamandar daıarlaıdy. Al magıstratýrada qoldanbaly matematıka jáne ınformatıka, ekonomıka, fılologııa mamandyqtary boıynsha bilim beredi. Stýdentter mindetti túrde bir oqý jylynda Máskeýde bilim alyp, sol jaqtaǵy tájirıbelik jáne ǵylymı zertteý ortalyqtarynda jumys isteıdi. «MMÝ Qazaqstan fılıalynda mehanıka-matematıka jáne esepteý matematıkasy men kıbernetıka fakýltetteriniń stýdentteri Máskeýde bir jarym jyl oqıdy. Al basqa baǵyttardyń stýdentteri úshin Máskeýde oqý merzimi bir jyldy quraıdy. Bul ýaqyt arnaıy kýrstardy meńgerý úshin jetkilikti. Máskeýde oqý – stýdentterge MMÝ-dyń baı ǵylymı bazasymen tanysyp, halyqaralyq deńgeıdegi tájirıbe alýǵa múmkindik beredi. Bul olardyń bolashaqtaǵy kásibı damýy úshin mańyzdy», dep atap ótti Aleksandr Vladımırovıch.

Oqý memlekettik grant negizinde júrgiziledi. Máskeýge sapar kezinde stýdentterdiń jol shyǵyny, turýy jáne tamaqtanýy memleket esebinen qarjylandyrylady. Onda stýdentterge «Iаndeks» derekter taldaý mektebi men VK Group «Tehnosfera» baǵdarlamalaryna qatysý múmkindigi beriledi. Oqý aıaqtalǵan soń túlekterge Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń halyqaralyq deńgeıde moıyndalǵan dıplomy tabys etiledi.

M.V.Lomonosov atyndaǵy MMÝ fılıa­lynyń dırektory A.V.Sıdorovıchtiń aıtýynsha, fılıal túlekteri eńbek nary­ǵynda suranysqa ıe. «Bizde oqytý úde­risi Qazaqstannyń jetekshi mınıstrlik­teri men vedomstvolarynyń, qarjy ıns­tıtýttarynyń tikeleı qatysýymen uıymdastyrylady. Magıstranttar oqý barysynda bolashaq jumys orynda­ryn belgilep, kásibı baılanys ornatady. Túlekterimiz jumysqa ornalasý kezin­de esh qıyndyq kórmeıdi, olar bedeldi uıymdar men iri kompanııalarda joǵary laýazymdarda qyzmet atqaryp jatyr», deıdi ol.

Magıstratýraǵa túsý kezinde birqa­tar jeńildik qarastyrylǵan. Máselen, «Lomonosov» konferensııasynyń je­ńim­pazdary emtıhansyz qabyldanady. Sonymen qatar halyqaralyq shet tili sertıfıkattary, IELTS nemese TOEFL, talap etilmeıdi. Túsý emtıhan­dary tek tańdalǵan mamandyq boıyn­sha tapsyrylady. Magıstratýra baǵdar­lamalary ártúrli baǵyttardy qamtıdy. Qoldanbaly matematıka, ınformatıka, ekonomıka, fılologııa jáne ekologııa salalarynda mamandanýǵa bolady. Mysaly, «Qarjylyq analıtıka» baǵdarlamasy Ulttyq bankpen, «Ult­tyq ekonomıka jáne ekonomıkalyq saıasat» baǵdarlamasy Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýtymen, al «Zamanaýı ekonomıkadaǵy statıstıka jáne derek­terdi basqarý» baǵdarlamasy Ulttyq statıstıka bıýrosymen birlesip júzege asyrylady. Sondaı-aq jasandy ıntellekt, medıalıngvıstıka, derekterdi taldaý jáne tómen kómirtekti damý salalary boıynsha baǵdarlamalar da bar. Fılıaldyń taǵy bir ereksheligi – sa­baqtardy Máskeý ýnıversıtetiniń professorlary men oqytýshylary júr­gizedi. Aleksandr Vladımırovıchtiń aıtýynsha, bul bilim berý sapasyn joǵary deńgeıde ustap turýǵa múmkin­dik beredi. «Máskeý ýnıversıtetiniń bilim berý ádisteri men dástúrlerin Qazaq­standa qoldanyp, jergilikti stýdentterge álemdik deńgeıdegi bilim alý­ǵa jol ashamyz», dedi M.V.Lomonosov atyn­daǵy MMÝ fılıalynyń dırektory.

Aıta keteıik, bazalyq mamandyǵy basqa talapkerler de magıstratýra baǵ­darlamalaryna túse alady. Bul jańa salany ıgergisi keletinder úshin úlken múmkindik. Al ýnıversıtetke qabyldaý tártibi memlekettik bilim tapsyrysyna sáıkes júzege asyrylady. Jyl saıyn bakalavrıatqa 125 bıýdjettik oryn bólinse, magıstratýraǵa 40 oryn qarastyrylǵan. Osylaısha, jyl saıyn fılıal 165 talapkerdi qabyldaıdy. Bakalavrıatqa qabyldaý barysynda ár baǵyt boıynsha 25 stýdentten quralǵan toptar jınaqtalady. Eger talapkerler qabyldaý emtıhandaryn sátti tapsyryp, biraq grantqa ilige almasa, olar aqyly negizde oqýǵa túsý múmkindigi bar.

Bıylǵa deıin fılıal halyqara­lyq reıtıngterde joǵary oryndarǵa ıe bolý, ǵylymı jobalardy júzege asyrý bo­ıynsha belsendi jumys atqaryp keledi. MMÝ fılıaly ǵylymnyń birneshe baǵyty boıynsha jetekshi orynǵa ıe. Ásirese fızıka jáne matematıka, nanotehnologııalar, qoldanbaly matematıka, kvanttyq fızıka salasynda qarqyndy zertteýler júrgizedi. Byltyr fılıal ǵalymdary elimizdiń energetıkalyq tıimdiligin arttyrýǵa arnalǵan joba boıynsha halyqaralyq grant jeńip alǵan. Sonymen qatar ýnıversıtet bazasynda jasyl ekonomıkaǵa qatysty birneshe startap iske qosyldy. MMÝ fılıaly 2025 jylǵa deıin ǵylymı-zertteý ortalyǵyn keńeıtýdi, jańa zerthanalar ashýdy jáne ınnovasııa­lyq tehnologııalardy engizýdi josparlap otyr. «Biz tabıǵı jáne tehno­gendi sıpattaǵy qaýip-qaterlerdi zertteýmen aınalysyp jatyrmyz. Olar­dyń Qazaqstan, Reseı, basqa da elderdiń damýyna áserin anyqtap, ǵylymı usy­nystar jasaımyz. Statıstıka bıýrosymen, Ulttyq bankpen birlese ju­mys atqarýdyń jol kartasyn qabylda­dyq. Sondaı-aq ýnıversıtette jasandy ıntellektiniń qanatqaqty jobasyn júzege asyrdyq», dep atap ótti M.V.Lomo­nosov atyndaǵy MMÝ fılıalynyń
dırektory.