Sýret: azattyq-ruhy.kz
«Jazýshy bir urpaqty ǵana emes, tutas bir ultty tárbıeleıdi» degen támsil durys aıtylǵan» dep bastap sóz sóıledi Astana qalasy ardagerler keńesiniń tóraǵasy Sansyzbaı Esilov. Qalalyq ardagerler keńesi mundaı is-sharalardy júıeli túrde ótkizetinin, buǵan deıin halyq batyrlary Saǵadat Nurmaǵanbetov, Álmuqan Sembınov, Raqymjan Qoshqarbaevqa arnalǵan birneshe ǵylymı-praktıkalyq konferensııa, túrli jıyn uıymdastyrylǵanyn eske aldy.
Astana qalasyndaǵy Sáken Seıfýllın mýzeıiniń dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory Marat Ábsemetov «Sáken Seıfýllınniń zerttelmegen qyrlary men beımálim syrlary» degen taqyrypta óte qyzyqty baıandama jasady. Marat Oralbaıuly tyń derekter men dáıektemeler keltirdi. Sákenniń shyǵarmashylyǵy óz aldyna, onyń memleket qaıratkerligi de neshe atanǵa júk bolǵandaı. Talasyp-tartysa júrip álipbıdi qoldanysqa engizýge Ahmet Baıtursynuly ekeýi qol jetkizgen. Alǵash ushaqqa otyryp kókke kóterilgen aqyn «bizde avıasııa bolýy kerek» dep nemistiń «Iýnker» samoletin aldyrypty. Orynborda aeroklýb ashqyzǵan. Sol aeroklýbta Talǵat Bıgeldınov pen Iýrıı Gagarın oqyǵan kórinedi.
Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti tarıh fakýltetiniń dekany, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent О́mirbaı Bekmaǵanbetov Beıimbettiń ádebıetke adaldyǵy týraly pikir órbitti. Bıaǵań jazýǵa múlde sharshamaıtyn, kúı talǵamaıtyn, qalamyn qolynan tastamaıtyn eńbekqor jazýshy bolǵanyn aıtyp, shyǵarmalaryna keńinen taldaý jasady. Týyndylaryndaǵy áleýmettik teńsizdik, ult azattyq kóterilis, áıel teńdigi sekildi taqyryptar búgin de kórkemdigimen, shynaıylyǵymen el esinde. «Shuǵanyń belgisi», «Raýshan kommýnıst», «Jalbyr», «Amangeldi» sııaqty shyǵarmalary ádebıtettiń jaýharlary.
О́mirbaıan Joldybaıulynyń tereń maǵynaly baıandamasynan qar jaýsa da sónbeıtin, baltalasa da tamyrynan ajyramaıtyn Beıimbettiń berik tuǵyryn kórdik. «Beıimbet jaý bolsa, men de jaýmyn» dep basyn báıgege tikken Ǵabeńniń (Músirepov) ataqty sóziniń shynaıylyǵyn sezindik.
– Qalammen emes, qanymen jazyp qaldyrǵandaı «Dala», «Kúıshi», «Qulager» syndy poemalar neshe ǵasyr ótse de ulttyń qundylyǵy bolyp qala beretin Ilııas Jansúgirovtiń shyǵarmashylyǵy baǵa jetpes baılyǵymyz. Ol alǵashqy shyǵarmasyn 1928 jyly «Saǵanaq» degen atpen shyǵarypty. О́ndire jazatyn Ilııas shyǵarmalaryn búrkenshik esimmen jarııalap otyrǵan. 42-ge jýyq búrkenshik aty bolypty. Kópshiligi «Qaptaǵaı» dep berilgen. Búrkenshik esimmen jarııalaǵan shyǵarmalaryn zertteı túsý kerek. Olardyń ishinde nebir injý-marjandar jatýy múmkin ǵoı, – dedi aqyn týraly baıandama jasaǵan Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń doktoranty Jaýynbaı Jylqybaıuly.
Ilııastanýshy, Jansúgirovtiń jerlesi, atalas týysy Ilııas Ryspekuly atasynyń «Mamanııa» mektebinde aqynmen birge oqyǵanyn aıtyp, shyǵarmalaryna toqtaldy. «Qulager» poemasy alǵashqyda «As» degen ataýmen shyqqan eken. Qulagerdi óltirgen Batyrash ta, Qotyrash ta emes, basqadaı saıasat pen amaldar bolǵanynan habardar etti.
«Qulager» poemasyn sahnalap, keremet qoıylym jasaǵan Almatydaǵy Ǵ.Músirepov atyndaǵy teatrdyń jas rejısseri Farhad Moldaǵalı esimin aıta ketsek artyq emes. Spektakl kórermender yqylasyna bólenip, teatrlar baıqaýynda bas júldeni jeńip alǵany kópshilikke aıan.
Jıynnyń moderatory, «Arqa» radıosynyń dırektory Serik Seıitman suraqtarǵa jaýap berip, ózine júktelgen mindetti minsiz atqardy. Usynystar men pikirler tıisti oryndardyń nazaryna jetetinine Astana qalasy Ishki saıasat basqarmasynyń úkimettik emes uıymdarmen jumys bóliminiń bas mamany Janna Ábdýalıqyzy sendirdi. Dóńgelek ústeldi Astana qalasy ardagerler uıymynyń pleným múshesi, fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Kúlzıra Iskakova úılestire bilgenin atap ótken jón.
«О́z ulyn, óz erlerin eskermese, el tegi qaıdan alsyn kemeńgerdi» dep Ilııas Jansúgirov aıtqandaı, arystarymyz ýaqyt ozǵan saıyn, urpaq almasqan saıyn bıiktep, zańǵar shyńǵa aınaldy.
Qarlyǵash QUSPAN,
Astana qalasy ardagerler keńesiniń medıatop múshesi
