Nesıeni eshkim erikkennen almaıdy. Oıdaǵy oryndalyp, jospar júzege aspaǵan soń belortada qalyp, bank aldynda basy salbyrap, sotqa sabylyp júrgender kóp. Tapqan nápaqań nesıeden artylmaǵasyn júıkeń juqarmaı kórsin. Al maqsatsyz qaryz alyp, josparsyz jumsasańyz kimdi kinálaısyz?
Jalpyhalyqtyq baǵdarlamaǵa aınalǵan «Qaryzsyz qoǵam» jobasy jurtshylyqty osyndaı keleńsizdikterden saqtandyrýǵa shaqyrady. Turǵyndardyń qarjylyq saýatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan joba aıasynda 1 200-den asa almatylyq tegin bilim alǵan.
Qala ákimdigi men Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń qoldaýymen «Amanat» partııasy júzege asyrǵan joba jyl basynda iske qosylyp, 12 563 azamat óz biliktiligin shyńdaǵan. О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken joba qorytyndysynda Almaty qalalyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Jaýbasov qatysýshylardyń 22,9%-y kópbalaly otbasylar ekenin, 74,3%-ynyń nesıesi baryn, onyń ishinde 13,8%-y tólemderin 90 kúnnen asa ýaqyt keshiktirgender ekenin atap ótti.
«Jobanyń maqsaty – halyqtyń qarjylyq saýatyn arttyrý, oǵan jeke qarjyny utymdy basqarý, shyǵyndardy ońtaılandyrý jáne nesıeler, qaryzdar jáne jumysqa ornalasý boıynsha jeke keńes berý. Oqytý mindetti baǵdarlamalar men sarapshylar keńesin usyna otyryp, Almatynyń 8 aýdanynda ótti. Oqýdan keıin 5 708 qatysýshy jeke bıýdjet qurý, bankrottyq boıynsha quqyqtyq keńes, jeńildetilgen nesıelendirýge jáne granttarǵa qujattar jınaý sekildi qyzmetter boıynsha kómek aldy. Azamattarǵa memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysýǵa qosymsha 180 bıznes-jospar daıyndaýǵa múmkindik berilip otyr. Jobany iske asyrý halyqtyń barlyq sanaty arasynda jeke qarjyny basqarý daǵdylaryn turaqty jaqsartýdy qamtamasyz ete otyryp, 2026 jylǵa deıin jalǵasady», deıdi B.Jaýbasov.
Basqosýda «Amanat» partııasy Almaty qalalyq fılıaly tóraǵasynyń orynbasary Qýanysh Tólepov qanatqaqty kezeń barysynda el aýmaǵynda 65 myńnan asa adam oqýdan ótkenin atap ótti.
«Qazir ár adamnan jeke qarjyny basqarý negizderin bilý talap etiledi. Bul bıýdjetti tıimdi josparlaý úshin ǵana emes, sonymen qatar otbasynyń, qoǵamnyń jáne jalpy eldiń ál-aýqatyn arttyrý úshin mańyzdy», deıdi ol.
Kópshiliktiń suranysyna ıe bolǵan baǵdarlama keler jyly da aýqymyn keńeıtpek. Atalǵan jobada nesıe boıynsha bereshegi bar jáne boryshkerler tiziminde turǵan aýyl turǵyndary, qaryzy bar jáne onyń merzimin ótkizip alǵan azamattar, memleketten jeńildikpen nesıe alýǵa úmitker kásipkerler oqýdan óte alady. Qatysýshylarǵa qaryzdan qutylýǵa kómektesýge tájirıbelik bilim men kásiptik jattyǵýlar usynýdyń ońtaıly tetikteri iske aspaq.
«Adamnyń qaryzsyz nemese qaryzǵa batyp ómir súrýi – psıhologııalyq ári emosıanaldyq faktor áseri. Meıli avtokólik alýǵa, meıli kásip ashýǵa bolsyn, bank qyzmetine júginip, ósimaqymen nesıe almaǵandar az. Qoǵam «qaryzǵa» ómir súrýge ábden boı aldyrdy. Saýatty maqsatpen nemese qatty muqtajdyqtan alynǵan qaryz bolsa, quba-qup. Birkúndik maqtan men bir jaıylatyn dastarqan úshin, «jurttan uıat bolmas úshin» qomaqty qaryz alyp, sonyń saldarynan ajyrasyp jatqandar qanshama? Qazir tipti kórpemizge qaraı kósilmeı, shetelderge baryp demalý úshin de qaryz alatyn boldyq. Jón-josyqsyz qaryz adamdy rýhanı táýeldilikke alyp keledi. Bir sózben aıtqanda, qaryz – tyǵyryqqa tirelýdiń basy. Azamattar osyny tereńnen zerdelese ıgi», deıdi qarjy sarapshysy Manap Toqtyshaqov.
Almaty
