JYLÝ JÚIESIN JAŃǴYRTÝ — ÝAQYT TALABY

Kommýnaldyq qyzmetterdiń ósýi únemi jurtshylyqtyń nazarynda bo­lady. Ol zańdy da. Taban aqy, mańdaı terińmen tapqan qarjyńdy qal­­tadan sýyryp berý ońaı emes. Al, tarıfter jyl saıyn synap ba­ǵa­na­syn­daı joǵarylap keledi. Bul monopolısterdiń qanaǵatsyzdyǵy ma, álde... Biz osy máselege baılanysty jaýapty azamattardyń pikirin tyń­daǵan edik. – Sonaý keńes ókimetinen kele jatqan eski tehnologııalardy jyl saıyn lekerlep, jamap-jasqap, kom­mýnaldyq qyzmetke baǵany ósirmeı otyrýǵa bolar edi, – deıdi Shymkenttegi “Energoortalyq-3” AQ bas dırektory R.Týrdahýnov. – Ondaı jaǵdaıda túbi qaırańǵa otyramyz. Qaıyry da bolmaıdy. Shymkent qalasy boıynsha jylý júıeleri 373,01 shaqyrym qu­raıdy. Ýaqytynda jóndeý kórmese, qystyń kózi qyraýda jurt jylýsyz qalatyndyǵy anyq. Biz 2010-2011 jyldaǵy jylý maý­symy jumystaryna jabdyq­ta­ry­myzdy jóndeý úshin 219162 mln. teńge josparlap otyrmyz. Jylý júıeleri men qazandyqtarǵa 69545 mln. teńge bólinse, sonyń 27 mln. teń­gesi jylý júıeleri tartylǵan tur­balardy ızolıasııalaýǵa jum­salady. Zaman talabynan qalmaı sapaly qyzmet kórsetý úshin jabdyqtardy modernızasııalaý qajet. Bizdiń mekeme jurttyń qaltasyna túsip, mol aqsha tabýdy emes, sol jurt sapaly qyzmet tutyný múmkindigin birinshi orynǵa qoıady. Tutynýshylar talabyn basty nazarda ustaıtyn mekeme Tabıǵı monopolııalardy retteý agenttigi OQO boıynsha departamentiniń dırektory Nurmahan Joldasovtyń da elektr jáne jylý júıesi máse­lelerine baılanysty óz baılamy bar. – “Ońtústik Jaryq tranzıt” JShS-niń esebinde mekemeniń byl­tyrǵy jylǵy qarjylyq-sharýashy­lyq qyzmetine taldaý jasalyp, 187129 myń teńge kóleminde shyǵyn alynǵany belgili boldy, – deıdi N.Joldasov. Mekemeniń kirisi 3832995 myń teńgeni quraǵan, sonda jumsalǵany – 4020124 myń teńge. Jóndeý jumy­sy­na 441749 myń teńge josparla­nyp, is júzindegi shyǵyn 464897 myń teńgeni quraǵan. Shymkent qalasyndaǵy kishi stansalarda qys kezinde júkteme molaıǵanda synaqqa tózgen núkteler bolǵan. Keshki qýat joǵarylaǵan sa­ǵat­tarda transformatorlardaǵy ker­neý nomınaldy bıiktikke jýyqtady. Turǵyndardyń áleýmettik jaǵdaıy­nyń jaqsarýy elektr qýatyn paıda­lanýdy tabıǵı túrde ósirip otyr. Sondyqtan da tutynýshylardyń elektr qýatyn ortasha saǵattyq paı­dalanýy joǵarylap keledi. Osy­lardyń negizinde kishi stansalarǵa ajyratyp-qosý tetikterin, 110-35kV tok transformatoryn montajdaý jumystary júrgizilip, rele jáne avtomatty qorǵanystary jańǵyrty­lyp, sondaı-aq R-16000 kVa qýatty úshinshi transformatordy paıdala­ný­ǵa qosý iske asyryldy. Sonymen Shymkent qalasyndaǵy kúzgi-qysqy júkteme kezindegi tutynýshylardy elektr qýatymen senimdi jáne úzdiksiz jabdyqtaý máselesi sheshildi. Budan da basqa Saryaǵash qalasy tutynýshylarynyń elektr qýatyn tutyný kórsetkishiniń ósýine baı­lanysty PS 35/10 kV Saryaǵash: 1600 kVa qatty eki transformato­ryn 2500 kv qýatty transforma­toryna, PS 35/10 kV “Ýchhozda” 100 kVa qýatty transformatoryn 1600 kV qýatty transformatoryna aýys­tyrýǵa baılanysty elektrmen jabdyqtaý máseleleri sheshildi. Mekeme ınvestısııalyq baǵdar­lamalar sharasyn, sonyń ishinde jóndeý jáne qaıta jabdyqtaý, tarıftik smetany shyǵyndaý babyn júzege asyrýdy josparlaýda. “Z-Energoortalyq” AQ-tyń ese­binde byltyrǵy jyly ınvestı­sııalyq mindettemeniń 191,6 mln. teńge jáne jóndeý jumystarynyń 226,4 mln. teńge somaǵa oryndal­ǵany jóninde aqparat aıtyldy. Jylý energeııasyn bosatýdan túsken kiris 2395,4 mln. teńgeni qurasa, shyǵys bóligi 2950,1 mln. teńgeni quraǵan. Nátıjesinde 554,7 mln. teńge kóleminde shyǵyn keltirildi. Shyǵynnyń negizgi sebepteri jylý energııasynyń paıdaly bóliginiń tómendelýi jáne normatıvten artyq naqty shyǵynnyń oryn alýy. Bul máselege qalanyń ońtústik bóligi tutynýshylarynyń qosylýy da sebep bolyp otyr. “Z-Energo­or­talyq” AQ búgingi tańda jylý energııasy ortalyǵynyń 5 jylǵa damýy boıynsha ınvestısııalyq baǵdarlamasyn ázirleýde. Onda generatormen birge týrbınany ornatý jáne montajdaý, jeldetkish gradırın qurylysy, ZRÝ-110-dy keńeıtý jáne ORÝ-110/35/6 kv qurylysyn salý kózdelgen. Kommýnaldyq qyzmetke tarıf­ter­diń ósýinde osyndaı sebep-sal­darlar bar eken. Jylý jáne elektr qýatyn paıdalanýda tutynýshylar tarapynan qyrýar qaryzdyń bar­lyǵy osy jumystardy ýaqytynda atqarýǵa tejeý bolyp keledi. Baqtııar TAIJAN, Ońtústik Qazaqstan oblysy.