«Bıylǵy basty mindetimiz Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ekonomıkanyń 6 paıyzdyq ósimin qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý boldy. Qabyldanǵan is-sharalardyń nátıjesinde, ótken 11 aıdaǵy qysqa merzimdi ekonomıkalyq ındıkator 109,1%-dy qurady, barlyq negizgi salalarda oń dınamıka qamtamasyz etildi», – degen óńir basshysy ónerkásip – 6,9%-ǵa, saýda – 13,2%-ǵa, qurylys – 20,6%-ǵa, kólik qyzmeti – 21,0%-ǵa artqanyn atap ótti.
О́ńir ekonomıkasynyń qarqyndy damýyna ınvestısııanyń kóptep tartylýy oń áser etken. Bıyl oblysqa 22,5% ósimmen (QR – 3,1%, 5-oryn) 778 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Investısııalardyń ulǵaıýymen qatar kórshi eldermen yntymaqtastyq ta jyl sanap nyǵaıyp keledi.
Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Sońǵy úsh jylda oblys ortalyǵy – Qonaev qalasynyń ınjenerlik ınfraqurylymyn jaqsartýǵa erekshe kóńil bólingen. Máselen, 48 kópqabatty turǵyn úıdiń shatyrlary aýystyrylyp, qasbetteri jóndelse, 61 shaqyrym ınjenerlik-jol ınfraqurylymy jańartylyp, 41 aýla, qoǵamdyq baqtar men sport alańdary abattandyryldy. Jalpy alańy 133 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Onyń aıtarlyqtaı kólemin jeke qurylys kompanııalary júzege asyryp (79,5 myń sharshy metr, 859 páterli 19 úı), qalanyń tartymdylyǵyn arttyratyn «Arıstokrat», «SUN CITY», «NJ Towers» syndy zamanaýı turǵyn úı keshenderi boı kótergen. Sondaı-aq 900 oryndyq mekteptiń qurylysy aıaqtaldy.
Ortalyq saıabaq pen Qapshaǵaı kóliniń jaǵajaı aımaqtary jańǵyrtylyp, «Qonaev International Balloon Fest» festıvali, «Oceanman» ashyq sý jarysynan iri halyqaralyq is-sharalardyń ótkizilýi týrıster sanynyń 6,5%-ǵa artýyna áser etken. Kelesi jyly álemdik deńgeıdegi 4, 5 juldyzdy brendtik eki qonaqúıdiń qurylysy bastalmaq. Bul týrızm ınfraqurylymyn halyqaralyq standarttarǵa saı damytýǵa septigin tıgizedi.
Qonaev qalasyn damytý Úkimet qaýlysymen bekitilgen Keshendi jospardyń aıasynda júzege asyrylyp jatyr. Qujatta 187 is-shara qarastyrylǵan, onyń 148-i bıýdjet qarajaty, 39-y jeke ınvestısııalar esebinen. 2023–2024 jyldary 124 nysannyń jobalaý-smetalyq qujattamalary ázirlengen. Memlekettik saraptama aıaqtalǵan soń qurylys jumystary bastalatyndyǵyn baıandady óńir basshysy.
«Bıyl 9 qańtarda Prezıdenttiń Jarlyǵymen oblysta Alataý qalasy qurylyp, mamyr aıynda qalanyń Bas jospary, qazan aıynda shekarasy bekitildi. Onyń jan-jaqty damýyna yqpal etý maqsatynda Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaevtyń tóraǵalyǵymen Úkimet janynan jobalyq keńse qurylyp, eki aı kóleminde óz qyzmetin atqaryp keledi. Qala aýmaǵynda qurylǵan arnaıy «Alataý» ekonomıkalyq aımaǵy kólemi jaǵynan (96 myń ga) álemde alǵashqy úshtiktiń qataryna kiredi. Alataýdy zamanaýı qala retinde damytý maqsatynda Sıngapýr, Qytaı elderinen keńesshilerdi tarta otyryp, halyqaralyq tájirıbege súıenip otyrmyz. Bul elder qala qurylysy, ınfraqurylym, kólik júıesi, «aqyldy» tehnologııalar arqyly qalany basqarý salasyndaǵy jetistikterimen tanymal», dedi M.Sultanǵazıev.
Oblys ortalyǵy men Alataý qalasyn keshendi damytý Almaty aglomerasııasynyń kóptegen máselesin sheship, áleýetin utymdy paıdalanýǵa múmkindik beredi. Búgingi tańda aınalma joldyń boıyna jalpy ınvestısııa kólemi 775 mln dollarǵa jýyq bolatyn bes halyqaralyq kompanııa tartyldy. Olar óndiris kólemin ulǵaıtýǵa zor yqpal etip otyr.
Oblys aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýde 8,0% úlesimen elimizdegi kóshbasshy óńirlerdiń bestigine kiredi. Et, kókónister men jemister, kartop, júgeri, soıa, kúrish óndirýde respýblıkadaǵy jetekshi oryndardyń birine ıe. Bıyl 4 myńǵa jýyq (3963) aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerine 29 mlrd teńge sýbsıdııa bólingen. Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes salada sýarmaly egistikti ulǵaıtýǵa basymdyq berilip otyr. Búgingi tańda sý únemdeý tehnologııalaryn qoldaný kólemi 20 myń gektardan 43,6 myńǵa deıin ulǵaıǵan. О́z kezeginde jelilerdiń tozý deńgeıiniń joǵary bolýy (60-70%) sý shyǵynyń artýyna ákelip otyr. Sondyqtan sońǵy úsh jylda 89,5 shaqyrym sýarý jelilerin jańǵyrtýǵa 12,0 mlrd teńge bólingen.
Aýyl turǵyndaryna «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy arqyly aıtarlyqtaı qoldaý kórsetilip keledi. 2023–2024 jyldary 8,3 mlrd teńgege 1094 jeńildetilgen nesıe berildi. Bul 46 aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterin qurýǵa, 130 shaǵyn jáne orta bıznes nysanyn ashýǵa, sol arqyly aýyl halqynyń ortasha tabysyn 258,4 myń teńgeden (2023 jyly 3-toqsan) 293,4 myń teńgege deıin (2024 jyly 3-toqsan) arttyrýǵa múmkindik berip otyr. Búginde oblysta kásipkerlik qarqyndy damyp jatyr. Jalpy, óńirlik ónimdegi shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi úsh megapolısten keıin (Astana, Almaty, Shymkent) 45% kórsetkishpen elimizde 4-oryndy ıelenedi.
Almaty oblysy úshin taǵy bir orny erekshe baǵyt – týrızm. Aımaq shet elderden keletin týrıstik aǵyn boıynsha Almaty jáne Astana sııaqty iri qalalardan keıin 3-orynda tur. Sońǵy eki jylda tabıǵaty ǵajaıyp óńirge kelýshiler sany eki ese ósken. Bıyl týrıster sany 1 809,9 myń adamǵa jetken. Onyń ishinde 128 myń týrıst – sheteldik qonaqtar, bul 2022 jylǵy kórsetkishten 12 ese artyq.
«Bıyl jalpy somasy 20 mlrd teńgeni quraıtyn birqatar nysandar iske qosyldy. Olardyń ishinde saýmal terapııasyna basa nazar aýdarylatyn taýly shatqaldardaǵy saýyqtyrý keshenderi bar. Sondaı-aq «Qara shatqalda» ınvestısııa quny 1,5 mlrd teńge bolatyn shyny kópir salý, 58 mlrd teńgege «Oı-Qaraǵaı» kýrortyn keńeıtý sııaqty aýqymdy bastamalar bar. Qonaev qalasynda akvapark salý josparlanyp otyr. Mundaı jobalar aımaqtyń týrıstik tartymdylyǵyn arttyrýǵa, mádenı, iskerlik áriptestikti keńeıtýge yqpal etedi», dedi M.Eleýsizuly.
Jumys oryndaryn qurýdyń óńirlik kartasy aıasynda jyl basynan beri 57 myń jumys orny qurylyp, 34 myń adam turaqty jumysqa ornalastyrylǵan. Bıznes-ıdeıalardy iske asyrý maqsatynda áleýmettik osal sanattaǵy 259 adam 400 aılyq eseptik kórsetkishke deıin grant alyp, óz isin ashqan.
«Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda bıyl 24,9 myń oryndyq 26 mekteptiń qurylysy bastaldy. Jyl basynan beri 9 myń oryndyq 9 mektep, onyń ishinde 2 mektep Bolat О́temuratov qorynyń esebinen, 1,5 myń oryndyq «Altyn adam» jeke ınnovasııalyq mektebi ashyldy. Jyl sońyna deıin 6,3 myń oryndyq taǵy 5 mektepti qoldanysqa berý josparlanyp otyr.
Sonymen qatar sapaly medısınalyq kómek kórsetý de basymdyqtardyń biri. Búginde 47 medısınalyq nysan salynyp jatyr, onyń 38-i «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aıasynda júzege asyrylady.
Mádenıet jáne sport salalarynda da tyń serpin bar. Raıymbek, Kegen aýdandarynda mádenıet úıleri salyndy. Baspasóz jıynynyń sońynda qazaq ádebıetiniń klassıgi Berdibek Soqpaqbaevtyń 100 jyldyǵyn IýNESKO deńgeıinde atap ótý aıasynda uıymdastyrylǵan is-sharalar tizbegimen tanystyra kele, óńir basshysy BAQ ókilderiniń suraqtaryna jaýap berdi.
