Foto: N.Baıbýlın.
Atap aıtqanda, Halyqtyq saıası konsýltatıvtik keńesi Búkilqytaılyq komıteti Tóraǵasynyń orynbasary, Qytaı Kommýnıstik Partııasy Ortalyq Komıtetiniń Biryńǵaı maıdan bóliminiń meńgerýshisi Shı Taıfenmen jáne qytaılyq din kóshbasshylarymen kezdesti. Sondaı-aq Chjeszıan provınsııasynyń gýbernatory, Partııa komıtetiniń hatshysy Van Haomen jáne sarapshylar qaýymdastyǵynyń ókilderimen júzdesti. Suhbat kezinde rýhanı dıplomatııany damytý máseleleri men Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń Sezi aıasynda dinaralyq jáne konfessııaaralyq dıalogty nyǵaıtý barysy talqylandy.
Qytaıdyń din lıderlerimen kezdesýde Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary Sezi Hatshylyǵynyń Basshysy Máýlen Áshimbaev jahandyq jáne óńirlik kún tártibindegi kóptegen máseleler boıynsha Qazaqstan men Qytaıdyń ustanymdary sáıkes ekenine nazar aýdardy. Eki el de álemniń úılesimdi damýyn jáne turaqtylyǵy men qaýipsizdigin qamtamasyz etýge basa mán beredi. Sondyqtan Qazaqstan Qytaıdyń ádiletti jáne kóppolıarly álem qalyptastyrýǵa arnalǵan jahandyq bastamalaryn qoldaıdy.
«Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpınniń «Adamzattyń birtutas taǵdyry qaýymdastyǵyn» qurý týraly ıdeıasynyń mańyzdy ekenin birneshe ret atap ótti. Qazirgi halyqaralyq jaǵdaıda bul bastamanyń ózektiligi odan ári artyp otyr. Sondaı-aq Qazaqstan da beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan birqatar halyqaralyq bastamalar kóterdi. Olardyń biri de biregeıi – Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń Sezin ótkizý. Osy ýaqyttyń ishinde Sezd dinaralyq dıalogty dáripteý jáne álemdegi ózekti problemalardy sheshý úshin rýhanı kóshbasshylardyń kúsh-jigerin jumyldyrýǵa arnalǵan bedeldi ári irgeli alańǵa aınaldy. Osy rette biz Qytaıdyń bul baǵytta kórsetip kele jatqan qoldaýyn jáne sizderdiń ókilderińizdiń turaqty qatysýyn joǵary baǵalaımyz», dep M.Áshimbaev Sezdi damytýdyń 2033 jylǵa deıingi tujyrymdamasyn iske asyrý aıasyndaǵy birlesken jumystyń negizgi mindetterine toqtaldy.
Sonymen qatar ol qazirgi syn-qaterler men geosaıası shıelenister jaǵdaıynda Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń Sezi rýhanı dıplomatııa arqyly adamzatty alańdatqan álemdik, ekologııalyq jáne rýhanı máselelerdi sheshýge yqpal etýge tıis ekenin tilge tıek etti. Osy rette Sezdiń Izgi nıet elshileri jáne Jas din lıderleriniń forýmy sııaqty bastamalar mańyzdy ról atqaratyny atap ótildi. Ártúrli konfessııalardyń, halyqaralyq jáne qoǵamdyq uıymdardyń ókilderin, bolashaǵynan zor úmit kúttiretin jas ǵalymdar men saıasatkerlerdi biriktiretin bul Forým alǵash ret byltyr qazan aıynda uıymdastyryldy. Máýlen Áshimbaev jas kóshbasshylardy Sezge jumyldyrý órkenıetaralyq jáne konfessııaaralyq dıalogtyń qalyptasqan dástúri men sabaqtastyǵyn saqtaýǵa oń áserin tıgizetinin aıtty.
Senat Spıkeri óz sózinde Qytaı daosıster qaýymdastyǵy men Qytaı býddıster qaýymdastyǵynyń tóraǵalaryna Sezge belsendi qatysyp, beıbitshilikti saqtaýǵa jáne konfessııaaralyq dıalogty damytýǵa eleýli úles qosqany úshin alǵys bildirdi.
«Qazirgi tańda álemde kúrdeli geosaıası ahýal qalyptasqany belgili. Jańa syn-qaterler paıda bolyp jatyr. Osyǵan baılanysty beıbitshilik pen mádenıetke taban tiregen dıalog arqyly dinı, saıası jáne qoǵamdyq kóshbasshylardyń kúsh-jigerin biriktirýdiń mańyzy artyp otyr. Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VIII Sezi dál osy maqsatty kózdeıdi. Sondyqtan sizderdi VIII Sezge shaqyramyn. Qytaı din kóshbasshylarynyń qatysýy Forýmnyń sátti ótýine oń yqpalyn tıgizedi dep senemin», dedi Máýlen Áshimbaev.
О́z kezeginde Shı Taıfen Qazaqstannyń túrli dinder ókilderi arasynda dıalog ornatý jáne toleranttylyq pen beıbit qatar ómir súrý mádenıetin ilgeriletý baǵytynda júrgizip kele jatqan saıasatyn joǵary baǵalady. Sondaı-aq ol Sezd jumysy aıasynda Qazaqstanmen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa múddeli jáne Qytaı din kóshbasshylary jańa birlesken jobalar úshin ashyq ekenin atap ótti.
Senattyń baspasóz qyzmetiniń málim etýinshe senatorlardyń Qytaı sarapshylar qoǵamdastyǵynyń ókilderimen jáne osy elde oqıtyn Qazaqstan stýdentterimen kezdesýinde de yntymaqtastyqtyń jańa formattary men tetikteri, qaqtyǵystardyń aldyn alý, olardy sheshý máseleleri sóz boldy. Máýlen Áshimbaevtyń aıtýynsha, jasampaz yntymaqtastyq jáne eki eldiń múddelerin ózara qurmetteý birlesken jobalar úshin jańa múmkindikterge jol ashyp, mańyzdy máselelerdiń sheshimin tabýǵa yqpal etedi.
«Sońǵy jyldarda Qazaqstan ózekti jahandyq jáne óńirlik problemalardy jeńildetip, olardy sheshý úshin syndarly ózara is-qımyl men yntymaqtastyq saıasatyn belsendi ilgeriletip keledi. Qazaqstan óziniń syrtqy saıası qaǵıdalaryna, naqty aıtqanda, kópvektorlyqqa, pragmatızmge, basqa elderdiń múddelerin qurmetteýge jáne halyqaralyq problemalardy sheshýdiń syndarly joldaryn izdeýge adal bolyp qala beredi. Mundaı teńgerimdi ustanym bizdiń elimizge jahandyq syn-qaterlerge beıimdelip qana qoımaı, jańa álemdik tártip qalyptastyrý isine úles qosýǵa múmkindik beredi. Qazaqstan Ortalyq Azııa óńirindegi jasampaz yntymaqtastyq saıasatyn da dáıekti túrde dáriptep otyr. Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev tyǵyz óńirlik kooperasııany nyǵaıtýdyń mańyzdy ekenin birneshe ret atap ótti. Mundaı qadam óńirdiń damýyna jaǵdaı jasap qana qoımaı, búkil Ortalyq Azııanyń halyqaralyq qatynastardaǵy sýbektıvtiligin arttyrýǵa yqpal etedi», dedi Senat Tóraǵasy.
Qytaıǵa sapar kezinde Máýlen Áshimbaev Chjeszıan provınsııasynyń gýbernatory Van Haomen kezdesti. Onda taraptar eki eldiń saýda-ekonomıkalyq áleýetin tıimdi paıdalaný, mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy arttyrý jáne óńiraralyq kooperasııa máselelerin talqylady.
«Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa óńiraralyq qarym-qatynasty damytý da yqpal etedi. Osy rette óńirlerdiń múddelerin qorǵaıtyn Palatanyń depýtattary retinde senatorlar Qazaqstan oblystary men Qytaı provınsııalary arasyndaǵy ózara is-qımyldy jandandyrýǵa eleýli úles qosa alatynyn atap ótkim keledi. Qazaqstannyń kóptegen qalalary men oblystary Qytaı óńirlerimen baýyrlastyq baılanys ornatqan. Búgin bizdiń delegasııanyń quramynda Qytaımen shekaralas Abaı jáne Jetisý oblystarynan saılanǵan senatorlar bar. Biz aldaǵy ýaqytta osy baǵyttaǵy tyǵyz yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa múddelimiz», dedi Máýlen Áshimbaev.
Provınsııa gýbernatory Qazaqstan Prezıdentiniń «Ádiletti Qazaqstan» qalyptastyrýǵa arnalǵan bastamalaryn tıimdi iske asyrý nátıjesinde qol jetkizilgen ilgerileýdi joǵary baǵalady. О́z sózinde Van Hao óńirlik seriktestikti keńeıtýdiń jáne Qytaı provınsııalary men Qazaqstan oblystary arasynda tájirıbe almasýdyń mańyzyna, sondaı-aq, tıimdiligine toqtalyp ótti.
Budan basqa, Parlament depýtattary Hanchjoý qalasynda birqatar ınnovasııalyq IT-kompanııalardyń, onyń ishinde álemdik deńgeıde «bultty» esepteýlerge jáne jasandy ıntellektti damytýǵa qajetti resýrstar shyǵaratyn «Alibaba Cloud Intelligence Group Co. Ltd.»-nyń qyzmetimen tanysty.
