Ásker • 23 Qańtar, 2025

Álimjettiktiń jazasy qatań

80 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Merzimdi áskerı qyzmetshiler arasyndaǵy jarǵydan tys qarym-qatynastar­dyń, ıaǵnı álim­jet­tik áreketteriniń jolyn kesý – Qorǵanys mınıstrligi basshylyǵynyń aldynda turǵan basty min­dettiń biri. Qoǵamdy alańdatqan bul másele keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken «Áskerı qyz­met qaýipsizdigi: qaýip-qater faktorlaryn anyqtaý jáne joıý sharalary» atty brıfıng barysynda keńinen talqylandy.

Álimjettiktiń jazasy qatań

Is-sharaǵa qatysqan Qarýly kúshter Qurlyq áskerleriniń bas qolbasshysy, general-ma­ıor Mereke Kóshekbaev ásker­degi qaýipsizdikti arttyrýdyń jáne áskerı qyzmetshilerdiń ómiri men densaýlyǵyna qater tóndi­retin jaıttarmen kúres­tiń mańyz­­dylyǵy jaıynda áńgimeledi.

«Áskerı qyzmetshilerdiń qaza bolýynyń árbir jaǵdaıyn qyl­mystyq qýdalaý organdary muqııat tekseredi, sondaı-aq qaıǵyly jaǵ­daıdyń sebep­terin anyqtaý úshin sheshim qa­byldanady. Árıne, biz mun­daı jaǵ­daıdyń ara­gidik bar ekenin bilemiz jáne máse­leni she­shýdiń joldaryn izdeı­miz. Biz qater tón­di­re­tin jaıt­tardyń aldyn alý, barlyq áske­rı­ qyzmetshi úshin qolaıly jaǵ­­daı jasaý úshin belsendi ju­mys istep jatyrmyz», dedi ol.

Qurlyq áskerleri – armııa­myz­daǵy adam sany eń kóp jaýyngerlik quram. Olar áskerı teh­nıkany paıdalaný, oqý-jat­ty­ǵýlarǵa qatysý, atys júrgizý jáne basqa da mindettemelerdi oryn­daı­tyndyqtan, qaýipsizdik máse­lesine erekshe nazar aýdarýdy talap etedi. M.Kóshekbaev ásirese merzimdi áskerı qyzmet­shilerdi daıarlaýda tek sabaq oqytý emes, eń aldymen olardyń densaýlyǵy men ómirine qater tóndirer jaǵ­daı­lardyń aldyn alýǵa erekshe kóńil bólinetinin jetkizdi. Sony­­men qatar olardy áskerı-pat­rıottyq tur­ǵyda tárbıeleý de – qol­bas­shy­lyq aldynda turǵan mindettiń biri.

«Jyl saıyn biz arqyly aza­mattyq qo­ǵamda suranysqa ıe jáne tapshy ju­mysshy maman­dyqtary bo­ıynsha da­­ıyndyǵy joǵary myń­daǵan bala oqyp shyǵady. Olar – shynjyr ta­ban­dy jáne dóń­­ge­lekti tehnı­kany paı­d­ala­­ný jó­nin­degi mamandar, gaz-elektr­­men dá­ne­kerleýshiler, kra­n­shylar, baı­la­nysshylar, t.b.», dep atap ótti ol.

Brıfıng barysynda general-maıor jas sarbazdardyń áskerge alǵash kelgen ýaqyttaǵy jańa ómirge beıimdelýi men jaýynger retinde qalyptasý úrdisi týraly da áńgimeledi. Onyń aıtýynsha, áskerdegi qyzmet – Otan aldyndaǵy mindet qana emes, sonymen qatar árbir sarbaz úshin úlken áleýmettik synaq. Bul aýyr fızıkalyq jáne psıho­emosııalyq stresstermen baılanysty. Qyzmet barysynda áskerı qyzmetshi­ler qaraýyldarǵa, narıadtarǵa túsip, jaýyngerlik daıar­­lyq is-sharalaryna qatysady. Sol sebepti kóptegen áskerı qyz­metshi otbasy men qoǵam­nan oqshaý­lanýǵa baılanysty be­ıim­delý qıyndyqtaryna tap bolyp, bul olardyń mo­raldyq-psıho­lo­gııalyq jaǵ­daıyna da áser etedi. Sondyqtan olardyń qyzmetke degen daıyn­dyǵy óte mańyzdy.

«Birinshi kúni olarmen jeke áńgimelesý ótkiziledi, neni qalaıtyny, qandaı qa­jet­tiligi bary tekseri­ledi, soǵan sáıkes sheshim qabylda­nady. Psıhologter jumys isteıdi. Árqaısysyna tálimger bekitilip, «Jaýyngerlik dos» júıesi bo­ıynsha áriptes­ter aıqyndalady. Áskerı bólim oryndaıtyn min­det­terdiń sıpa­ty men ereksheligi ja­ıyn­da aqparat berilip, qaýip­siz­dik sharalary túsin­diriledi», dedi Qurlyq ásker­leriniń bas qolbasshysy.

Aıta ketsek, merzimdi áskerı qyzmet barysynda «Jas jaýynger kýrsy» baǵdarlamasy boıynsha sarbazdy áskerı ǵylymdarǵa bas­tapqy daıarlaý sabaqtary ótki­zilip, ár sarbazdyń mo­ral­dyq-psı­hologııalyq ­jaı-kúıi men qyz­met ótkerýge da­ıyn­dyǵy zerdelenedi. Qyzmet­tiń qaýip­sizdigin qamtama­syz etý maqsatynda jaýapty ofı­serlerdiń táýlik boıy kezekshiligi uıymdastyrylyp, quqyq qor­ǵaý organdarynyń qatysýymen pro­fılaktıkalyq dene tekserý júrgiziledi.

General-maıor M.Kóshek­baev áskerı polısııa jasaq­tary­men, sarbaz analary ko­mı­­te­timen jáne áskerı qyz­met­­shilerdiń otbasy múshe­leri­men ózara jumys júıesi uıym­dastyrylǵanyn tilge tıek etti. Merzimdi áskerı qyzmetshi­lerge týystarymen baılanysta bolýǵa múmkindik beretin «Otbasymen beıneqońyraý» jobasy bar. Ár sarbaz aptasyna bir ret jaqyn adamdarymen beınebaılanysqa shyǵady, sonymen qatar kún saıyn telefon arqyly bos ýaqytynda úıine qońyraý shala alady.

Qurlyq áskerleriniń bas qol­basshysy ózine baǵynyshty qury­lymdaǵy árbir jarǵydan tys qarym-qatynas oqıǵasyn Qor­ǵanys mınıstriligine baǵyn­baıtyn qylmystyq qýdalaý organdary tekseretinin, armııada salamatty orta qalyptastyrý maq­­satynda mundaı jaǵdaı­la­r­dyń qaı­talanýyn boldyr­maýǵa baǵyt­­tal­ǵan sharalar qabyldaıtynyn atap ótti.