Mýzeıdiń tórinde turǵan batyr beınesi – etnograf, qarýtanýshy, sýretshi Qalıolla Ahmetjannyń týyndysy. Kostıým men qarý-jaraq jınaǵynyń zattyq rekonstrýksııasy ortaǵasyrlyq kóshpeli halyqtyń kıim úlgisine barynsha jaqyn jasalǵan. Bas kıim, qurama beldik, qylysh, sadaq, qalqan men jebeler, qaptan, shalbar, etik, dombyra – qımaq jaýynger-mýzykantynyń keskin-kelbetin asha túsken.
Tarqatyp aıtsaq, jaýynger-mýzykant Katonqaraǵaı aýdanynyń Qaraqaba jazyǵynda professor Zeınolla Samashevtiń jetekshiligimen júrgizilgen arheologııalyq qazba jumystarynda tabyldy. Bul qorǵandar erte orta ǵasyrlarǵa, dálirek aıtqanda, VIII-IX ǵasyrlardaǵy qımaq mádenıetine jatady. Sondaı-aq eskertkishter óńirdiń erte ortaǵasyrlyq halyqtarynyń mádenıetin sıpattaıdy. Olar Orta Azııanyń kórshi halyqtarymen tyǵyz etnostyq jáne mádenı baılanysta bolǵanyn dáleldeıdi.
«Qımaq jaýyngeriniń beınesin zamanaýı qalypqa keltirmes buryn jerleýdiń etnografııalyq erekshelikteri tereń zertteldi. Ejelgi túrkiler dáýiriniń jerleý rásimderine tán erekshelikterdiń biri – marqummen birge jerlengen atty qabirdiń kireberis túbine qoıǵan. Al ábzelderin marqumnyń aıaǵynyń astyna, jerleý shuńqyrynyń tómengi jaǵyna ornalastyrǵan», deıdi mýzeı qyzmetkeri Shuǵyla Medelbek.
Qaraqabada qazylǵan tórt jerleý ornynyń úsheýinde úsh túrli qurylymdaǵy mýzykalyq aspaptar tabylǵan. Katonqaraǵaı óńirinen tabylǵan mýzykalyq aspaptardyń túrleri Mońǵolııa Altaıynda da kezdesken. Sondaı-aq Ýkraına aýmaǵyndaǵy qypshaq qorymdarynan da tabylǵan.
Jalpy, qazirgi ýaqytqa deıin belgili bolǵan qımaq eskertkishteri negizinen ózen boılarynda ornalasqan. Al Qaraqaba ańǵaryndaǵy qorǵandar teńiz deńgeıinen 1 700–2 000 metr bıiktikte b.z.d. VIII ǵasyrda ómir súrgen «taýlyq qımaqtar» atty jergilikti etnografııalyq toptyń bolǵanyn boljaýǵa negiz bar.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
