Eleke sazy – bizdiń dáýirimizge deıingi VIII-VII ǵasyrlardaǵy saq kezeńiniń adam qoly tımegen tarıhı orny, erte kóshpeli dáýirinen kóne túrki zamana aralyǵyn qamtıtyn obalar kesheni. Osynaý jazyqtan tabylǵan saq dáýiriniń qundy buıymdary oblystyq ólketaný mýzeıiniń qoryn jyldan-jylǵa tolyqtyryp keledi.
2020 jyly belgili otandyq arheolog Ábdesh Tóleýbaev bastaǵan jasaq «Eleke sazy-4» qorymyn ashqan. Qorym Tarbaǵataı taýynyń etegindegi Qarǵybaý ózeniniń mańynda ornalasqan. Syrtqy dýaldyń qabyrǵalaryn muqııat tazalaý kezinde tas tóseminiń astynan kóptegen altyn buıym tabylǵan edi. Arheologtiń jazýy boıynsha, bul qorǵanǵa jerlengen bıleýshige arnaıy jasalǵan syı.
– Tabylǵan artefaktilerdiń ishinde mysyq tuqymdas jyrtqyshtardyń, bulannyń músinderi, buǵylardyń mıfologııalyq beıneleri erekshe nazar aýdarady. Sonyń ishindegi biregeıi jyrtqysh mysyq túrindegi kólemdi alqa. Ańnyń kózi, aýyzy, tisi, quıryǵy, tabany men denesiniń jeke bólikteri releftengen. Aıaqtary eki sańylaýmen bólingen. Tabandarynda shynjyr túrindegi bes kýlon bekitilgen óte erekshe jádiger, – deıdi murajaı qyzmetkeri Álfııa Baqbaeva.
Ras, bul arheologııalyq ekspedısııanyń nátıjesi aıtarlyqtaı oljaly boldy. 850 altyn artefaktiniń barlyǵy derlik saltanatty at sherýine arnalǵan. Baıqasaq, Barqytbel qoınaýyndaǵy Eleke sazynan tabylǵan qundy arheologııalyq jádigerler Altaı-Tarbaǵataı saqtarynyń erekshe qundy óner týyndylary der edik. Ǵalymdardyń pikirinshe, ejelgi sheberler altyndy asqan sheberlikpen óńdep, tabıǵatta meken etken jyrtqyshtardyń beınesin áshekeı betine úılesimdi etip túsire bilgen. Olar dekoratıvtik turǵydaǵy emes, kersinshe arhaıkalyq úılesimdilik mádenıetine erekshe mán bergen. Eleke sazynan tabylǵan jádigerler ejelgi saqtardyń damyǵan óneri men mádenıetiniń jarqyn kórinisi. Bul altyn artefaktiler kóshpendiler órkenıetiniń joǵary deńgeıge jetkenin dáleldeı túsedi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
