Bas prokýratýranyń Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıtetiniń málimetinshe, ótken jyly elimizde ınternet-alaıaqtyq faktileri jóninde 22,9 myń qylmystyq is tirkelgen. Olardyń 81,8%-ynyń qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaǵan adamnyń anyqtalmaýyna baılanysty sotqa deıingi tergep-tekserý merzimderi úzilgen. Mundaı úrdis birneshe jyl qatarynan (2019 jyldan bastap osyndaı tujyrymmen jabylǵan qylmystyq isterdiń úlesi – jyl saıyn 71%-dan 79%-ǵa deıin) baıqalyp otyr.
Internet-alaıaqtyqtyń eń kóp taraǵan faktileri (26%) – azamattardyń jeke derekterine zańsyz qol jetkizý. О́tken jyly quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri osyndaı quqyq buzýshylyqqa qatysty 6,5 myń qylmystyq is qozǵady. Sondaı-aq qyzmetterdi (5,5 myń), taýarlardy (5,2 myń) onlaın-satyp alý barysynda aldaý beleń alǵan. Quqyq qorǵaý organdaryna jıi júginetinder (3,9 myń) qataryn onlaın-qaryz almaq bolyp aldanǵandar quraıdy.
Sóıtip, byltyr zardap shegýshiler onlaın-alaıaqtarǵa 11,4 mlrd teńge ustatqan. Bul aldyńǵy jylǵa qaraǵanda 2,8 ese kóp. Aldap-soqqandardyń qurbandarynyń basym bóligin jeke tulǵalar qurady, olar tártip buzýshylarǵa 11 mlrd teńge aýdardy. Zardap shekkender arasynda zańdy tulǵalar (385 mln teńge), tipti memlekettik uıymdar da (8,4 mln teńge) bar eken. Zalaldy óteý salystyrmaly túrde az – bar bolǵany 36,6%. Iаǵnı qarajat kóleminiń úshten eki bóligi nemese 7 mlrd teńgeden astamy ıelerine qaıtpaǵan.
Árıne, alaıaqtyq áreketiniń tizbegi aıaqtalǵannan keıin, ıaǵnı is bitip, izi sýyǵan soń qylmyskerdi taýyp, zalaldy óndirip alý múmkindigi azaıady. Osy esepten byltyr elimizde Ulttyq bank iske qosqan alaıaqtyq tranzaksııalar týraly derektermen almasý jónindegi jańa antıfrod-ortalyqtyń jumysy alaıaqtyq áreketter baıqalǵanda qarajatty aýdarýǵa jol bermeýge baǵyttalǵan. Ortalyq – oǵan qosylǵan barlyq qatysýshyǵa naqty ýaqyt rejiminde habar almasýǵa, kúdikti operasııalardy tez buǵattaýǵa múmkindik beretin sıfrlyq platforma. Ol arnaıy tańbamen belgilenip, jóneltýshi bankterdiń de, alýshy bankterdiń de qadaǵalaýyna alynady. Sondyqtan zardap shegýshiniń shotynan aqsha esepten shyǵarylǵan bolsa da soma oqshaýlanyp, alýshyǵa tólenbeýi múmkin.
Ǵalamtor alaıaqtyǵynan kelgen orasan zalal ázirge antıfrod ortalyǵy jarty jylda tosqaýyl qoıǵan qarajatpen salystyrýǵa kelmes. Degenmen jıilep ketken jalǵan tranzaksııalarǵa, túrli shemalarǵa jedel áreket etý kóptegen otandasymyzdyń óz aqshasyn joǵaltýdan qoryqpaı, qarjylyq qyzmetterdi senimdi paıdalanýyna yqpal etetini sózsiz. О́z jumysynyń alǵashqy jarty jylynda antıfrod-ortalyq jerlesterimizdiń 967 mln teńge mólsherindegi jınaqtaryn saqtaýǵa kómektesken.
Ulttyq banktiń Aqparat jáne kommýnıkasııalar departamentiniń dırektory Asan Ahmetjannyń Finprom.kz suraýyna jaýap retinde bergen málimeti boıynsha, ortalyqtyń jumysy aıasynda 11,7 myń alaıaqtyq oqıǵa tirkeldi. Olardyń basym bóligi – 65,5%-y nemese 7,7 myńy – quqyq qorǵaý organdarynyń aqparatynyń arqasynda belgili boldy. Ortalyqqa qalǵan kúdikti aýdarymdar týraly qarjy naryǵynyń qatysýshylary – tólem uıymdary, bankter, uıaly baılanys operatorlary habarlaǵan. Tyıym salynǵan qarajattyń basym bóligi – 760,9 mln teńge nemese 78,7%-y – jóneltýshi bank jaǵynda kúdikti aýdarymdar dep tanylsa, alýshy bankter 206,1 mln teńge tólemine jol bermedi.
Antıfrod-ortalyq jumysynyń alǵashqy nátıjesi tirkelgen oqıǵalardyń arasynda kóbine telefon arqyly sóılesý kezinde (25,5%) alaıaqtyq áreketter bolǵanyn kórsetedi. Aldap, san soqtyrýdyń eń kóp taraǵan taǵy bir tásili – jalǵan ınvestısııalaý (18,9%). Sondaı-aq tehnologııalyq platforma nysanasyna áleýmettik jeliler men messendjerlerdegi alaıaqtyq jaǵdaılary (17,6%) ilikti.
Qylmyskerler aldap aqsha alý nemese shot ıeleriniń málimetterin qoldy etý jolynda túrli tásilderdi qoldanady. Tipti antıfrod ortalyǵynyń paıda bolýymen alaıaqtar ózderin osy uıymnyń qyzmetkerleri retinde tanystyryp adamdardy kúdikti operasııalardan qorǵaý úshin jeke derekterin berýdi nemese fıshıngtik saıtqa silteme arqyly ótýdi suraıdy. Bul rette Ulttyq bank antıfrod ortalyǵynyń mamandary eshqashan jeke tulǵalarǵa qońyraý shalmaıtynyn, olar tek banktermen, qarjy mekemelerimen, túrli IT-kompanııalarmen ǵana jumys isteıtinin eskertedi.
