Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Olarǵa jappaı eskertý habarlamasy jiberilgen. Habarlama alýshylar bir aı ishinde tabysyna qatysty barlyq aqparatty ashyq kórsetýge tıis.
«594 tulǵadan jalpy kólemi 53,3 mlrd teńge sáıkessizdik anyqtalyp, tıisti habarlama jiberildi. Habarlamany oryndaý maqsatynda derbes eseptelgen salyqtardy tóleı otyryp, qosymsha salyq eseptiligi tapsyrylady nemese habarlamamen kelispegen jaǵdaıda túsindirme usynýy qajet», deıdi Kirister komıteti basqarmasynyń bas sarapshysy Ersaıyn Kóptileýuly.
Árıne, bul onlaında ońaı oljaǵa kenelip júrgen ınflıýenserlerdiń mazasyn qashyrdy. «Eki mlrd teńgeniń salyǵyn qalaı tóleımin?» dep etegi jasqa tolǵan blogerdi de kózimiz shaldy. Muhtar Taıjan, Syrymbek Taý, Láılá Sultanqyzy, О́rken Kenjebek bastaǵan bir toby áleýmettik jelidegi paraqshalarynda ár tabysyna salyq tólep kelgenin jazdy.
Kollajdy jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»
«Jeke býhgalterim Salyq kodeksine súıene otyryp, hat daıyndap jatyr. Buǵan deıin salyqtyń aqparynan problema bolmaǵan, shot jabylmaǵan, eskertý kelmegen, turaqty tólengen. Bereshegim joq. Áıtpese, shetelge shyǵa almaı, banktegi shotymyz ashylmaı qalar edi ǵoı. Sondyqtan resmı hatqa da qanaǵattanbaı jatsa, 20 naýryzǵa deıin ýaqyt bar, kiristiń ár pýnktin taldap, dáleldep jatýǵa. Bir tıyn kem bergenimdi dáleldep jatsa, eki tıyn ǵyp tóleýge ázirmin», deıdi bloger О́rken Kenjebek.
«Tabys alý kezinde salyqtardy tóleý qajettiligine, onyń ishinde ártúrli ınternet-resýrstarynda onlaın-jarnamalardy jarııalaýǵa (aqparattyq ónimderdi jyljytý nemese satý, ártúrli oqytý kýrstaryn satý, utys oıyndaryn ótkizý jáne t.b.) nazar aýdaramyz. Kórsetilgen mindettemeler Konstıtýsııada jáne Salyq kodeksinde belgilengen», delingen MKK málimdemesinde.
2023 jyly eldegi blogerlerdiń tizimin qyrkúıek aıynan bastap Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Kirister komıtetine jipke tizip bergen. Áleýmettik jeli arqyly jarnama jasap, tabys taýyp júrgen blogerler 2023 jylǵy 9 qyrkúıekke deıin jeke kásipker retinde tirkelýi tıis ekeni aıtylǵan. Al byltyr Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıteti arnaıy salyq rejimderi basqarmasynyń basshysy Erqanat Shynbergen elimizde blogerlerdiń barlyǵy derlik jeke kásipker retinde tirkelgenin aıtqan edi. Áıtkenmen bıyl bul saladan shı shyǵyp otyrǵan syńaıly.
«Iá, 600-ge jýyq kásipker kameraldy tekseris týraly habarlama aldy. Ár kásipker jylda birneshe márte jumys barysynda qate jasalǵan esepter bolsa Salyq organdary, Memlekettik kirister basqarmasy kameraldy baqylaý júrgizedi, ıaǵnı tabylǵan qatelerge qatysty osyndaı habarlama jiberedi. Bul tek blogerlerge ǵana jasalyp jatqan shara emes. Muny ár kásipker bastan keship jatyr. Mundaıǵa býhgalterler jaýap berip úırenip qalǵan. Sondyqtan bul kásipkerler úshin qalypty jaǵdaı», deıdi salyq mamany Baljan Baqytqalıqyzy.
Mamannyń aıtýynsha, olarǵa qoıylǵan talap – tabysty jasyrý, ıaǵnı tabystan tólenetin jeke tabys salyǵy ma, qosylǵan qun salyǵy ma, aıyppul bola ma, ony naqty aıtý múmkin emes. Ol tapsyrylǵan salyq deklarasııasyna, blogerlerdiń salyq organyna tapsyratyn resmı jaýaptary negizinde anyqtalady.
«Menińshe, komıtet jeke tulǵa retinde qoldanatyn kartalaryn jáne kásipkerlik banktik shottaryn da ortaǵa salǵan, ıaǵnı jeke aýdarymdarynyń somasyn salyq deklarasııasymen qosa salystyrǵan. Biraq eskerý kerek, jeke kásipker retinde aqsha qabyldaǵan kásipker ony óziniń jeke shotyna aýdarýǵa quqyly, ıaǵnı bir márte salyq tólengen soma qaıtalanyp esepke alynýy múmkin. Osyndaı jaǵdaı ekeni anyq bolsa, bloger kásipkerlerge esh qorqýdyń qajeti joq. О́ziniń salyǵy tólengen tabysy ekenin dáleldep, habarlamaǵa jaýap bere alady. Al eger kásipker retinde banktik shotymen qarajat qabyldap, qalǵan tabysty arnaıy jasyryp, jeke kartasyna aýdarǵan bolsa, onda oǵan árıne, salyqtar ústinen eseptelip, tólenýi tıis. Osy sátte kásipker blogerge óte abaı bolý kerek, sebebi QQS boıynsha aınalymnan asqan bolsa, aıyppulǵa iliný qaýpi bar jáne jasyrǵan tabystan tabys salyǵyn aıyppulmen tóleýge mindetti bolady. Jeke kartany kásipkerlikte qoldanýǵa bolmaıdy. Ony bilmedim dep zańnan jaltara almaımyz, zań aldynda bárimiz teńbiz», deıdi salyq mamany.
Blogerlerdiń salyq eseptiligi zańda qalaı kórsetilgen? «Eger bári zańda burynnan naqty jazylǵan bolsa nelikten bul másele búgin tarap, daýǵa aınaldy?» degen saýalǵa maman bylaı jaýap berdi:
«Inflıýenserler týraly zań 2023 jyly qabyldandy. Qazir 2022, 2023, 2024 jylǵy tabystaryn qozǵap otyr. Sebebi Salyq kodeksi boıynsha tekserý kezeńi – 3 jyl. Iаǵnı Salyq komıteti qate ketti me, joq pa, sony tekseredi. Kásipkerlerge 3 jyl ishinde osyndaı kameraldyq baqylaý arqyly jiberip otyrady. Ol qalypty jaǵdaı. Bloger qaýymynyń ereksheligi – olardyń áleýmettik jeli arqyly tanymal bolýynda dep paıymdaımyn. Mundaı málimdemeniń qoǵamda jarııa etilýi kez kelgen deklarasııa tapsyrmaǵan tulǵa tekseriledi degen úndeý dep uqtym», deıdi sarapshy.
Bul túıtkilge qatysty Memlekettik kirister komıtetine naqty saýaldar joldadyq. Komıtet jaýapty aldaǵy aptada joldaımyz dep habarlady.
Bet qattalyp jatqanda: Memlekettik kirister komıteti 93 blogerdiń 9,8 mlrd teńge qatysty habarlamasyn keri qaıtaryp alǵanyn málimdedi. Olar habarlamanyń qaıtarylý sebebin tehnıkalyq aqaýlardyń paıda bolýymen baılanystyrady. Sonymen qatar bul túıtkilge qatysty arnaıy jibergen saýalymyzǵa da quzyrly oryn jaýap berdi.
«Kameraldyq baqylaýdyń maqsaty – anyqtalǵan zań buzýshylyqtardy salyq tóleýshige óz betinshe túzetý múmkindigin berý. Bul salyq organdarynda tirkelý, salyq esebin tapsyrý nemese bereshek tólemderdi júrgizý arqyly júzege asyrylady. Oryndaý merzimi – 30 jumys kúni. Eger salyqtyq mindettemeler tolyq ári ýaqytynda oryndalsa, eshqandaı másele týyndamaıdy. Memlekettik kirister organdary olardyń durystyǵyn tekserip, zań talaptaryna sáıkes kelse, aıyppul salynbaıdy. Ondaı jaǵdaıda tek jeke tabys salyǵy ǵana tólenedi», deıdi MKK baspasóz qyzmeti.
