Jeke tulǵalardyń depozıtterine syıaqy mólsherlemesin retteý bastapqyda halyqty bankterge kiriptar etpeý maqsatynda qolǵa alynǵan bolatyn. Endi bank sektorynyń damýyna jáne bıznesti júrgizý standarttarynyń joǵarylaýyna baılanysty kepildik berý qory depozıt naryǵyn retteýdi yryqtandyrý jaǵyna qaraı baǵyt ala bastady.
«Mólsherlemelerdi shek qoıý arqyly tikeleı shekteý – halyqaralyq tájirıbede qoldanylatyn, eń keń taralǵan jáne eń qarapaıym qural. 2008 jyldan bastap QDKBQ barlyq bank úshin shekti mólsherlemelerdi bekitti. Bankter ózderiniń depozıttik ónimderiniń mólsherlemesin sol deńgeıden asyrǵan jaǵdaıda QDKBQ-nyń kepildi ótem tóleýge qurylǵan arnaıy rezervine aıtarlyqtaı kóterińki jarna tóleýge mindetti boldy. Mólsherlemelerdiń shekti mólsheri bankterdiń basqynshy depozıttik saıasatyn tıimdi shektedi, biraq soǵan qaramastan bul naryqtyń jumys isteýine tikeleı aralasý edi», dep túsindiredi qor málimdemede.
Ásilinde, qor naryqtyq retteýge alǵashqy qadamdy 2018 jyly jasady: teńgelik jáne valıýtalyq depozıtterge eki shekti mólsherlemeni belgileýdiń ornyna naryqtyq mólsherlemeler negizinde shekti mólsherlemelerdi salymdardyń toptary bólinisinde aı saıyn belgileı bastady.
2025 jylǵy 1 naýryzdan bastap qor teńgelik depozıtterge shekti mólsherlemelerdi belgilemeıdi. Kapıtaldanýy jaqsydan tómen bankter ózderiniń depozıttik saıasatyn basqa bankter sekildi naryqtyq jaǵdaıǵa saı belgileıtin bolady. Eger kapıtaldanýy jaqsydan tómen bankter depozıt mólsherlemelerin aıtarlyqtaı ósirse (naryqtyq mólsherlemege qaraǵanda joǵary +spred), bul bank júıesine qosymsha táýekel bolyp tıedi. Osyǵan baılanysty mundaı bankter júıelik táýekelge tóleıtin jarnaǵa qosymsha retinde mólsherlemelerdiń shekten tys asyrylý dárejesine jáne depozıtterdi tartý kólemine qaraı kóterińki jarna tóleıtin bolady.
2025 jyldyń aqpan aıynan bastap qor saıtynda teńgelik depozıttiń shekti mólsherlemeleri týraly aqparatty jarııalaý da doǵarylady. Onyń ornyna naýryzdan bastap resmı saıtta bólshek saýdalyq depozıt naryǵynda qalyptasqan naryqtyq mólsherlemeler týraly málimetter jarııalanady. Shetel valıýtasyndaǵy depozıtterdiń shekti mólsherlemeleri áli de barlyq bankter úshin belgilenedi.
«Júrgizilgen reforma bankterge ózderiniń depozıtterine syıaqy mólsherlemelerin belgileý barysynda kóbirek erkindik beredi dep kútemiz. Teńgelik depozıtter mólsherlemeleri naryqtyq faktorlardy eskere otyryp belgilenedi. Al endi bankter úshin mólsherlemelerdi belgileý barysynda ustanatyn basty baǵdar – naryqtyq mólsherleme. Onyń kólemin naryqtyń barlyq qatysýshysy belgileıdi. Bul bankter arasynda adal básekelestiktiń damýyna jaǵdaı jasaıdy jáne bólshek saýdalyq depozıt naryǵynyń, ásirese sanaýly bankter ǵana qatysatyn segmenttiń damýyna jańa serpin beredi», deıdi QDKBQ basshysy Ádil О́tembaev.
Mysaly, qazirgi ýaqytta merzimi 12 aıdan asatyn merzimdi jáne jınaq salymdardy tartý kólemi mardymsyz, biraq molaıtýǵa áleýet jetkilikti. Teńgelik depozıtter mólsherlemeleriniń shegi joıylǵanymen, júıelik táýekelge tólenetin jarna men kóterińki jarna teńestirýshi qyzmetin atqarady jáne bankterge depozıtter mólsherlemelerin shekten tys kóterý nıetinen bas tartqyzady. Bul QDKBQ-nyń qarjylyq turaqtylyqqa járdemdesý mindetterimen úılesedi.
