Keıingi jyldary Otan aldyndaǵy boryshyn óteýge barǵan jastardyń arasynda túsiniksiz jaǵdaıda qaza tabý ne mertigý oqıǵalary kóbeıgeni belgili. Qoǵamda kóp talqyǵa túsken ózekti máselege Memleket basshysy da nazaryn aýdaryp, arnaıy tapsyrma berdi. Bul – eń aldymen, Qorǵanys mınıstrligine qatysty másele. Osyǵan oraı Qorǵanys mınıstri, general-polkovnık Rýslan Jaqsylyqovtyń bastamasymen áskerı qyzmetshilerdiń ómiri men densaýlyǵyn saqtaýǵa, áskerdegi tártipti nyǵaıýǵa baǵyttalǵan sharalar kesheni qolǵa alyna bastady. Bul týraly Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetindegi brıfıngte Qorǵanys mınıstrligi Tárbıe jáne ıdeologııalyq jumys departamentiniń bastyǵy, ádilet polkovnıgi Tileýhan Basqojaev aıtyp berdi.
– Buǵan deıingi brıfıngter men basqa da alańdarda biz qabyldanyp jatqan sharalar týraly málimet berdik. Sonyń qatarynda «Naparnık», «Pıramıda», «Jaýyngerlik dos» júıeleri arqyly jeke quramdy baqylaý, «Otbasymen beıneqońyraý» arqyly týystarymen sóılesý servısiniń jumysy, jeke quramdaǵy quqyq buzýshylyq pen ólim-jitimniń aldyn alý boıynsha is-áreket algorıtmi, beınebaqylaý kameralarynyń, profılaktıka kabınetteriniń júmysy, t.b. bar. Al búgingi aıtaıyn degenimiz – ótken jyldaǵy tehnıkalyq sharalar men jańashyldyqtan bólek, áskerı qyzmetshilerdiń áriptesterine degen ózara syılastyǵyn qalyptastyrýǵa, tártipti saqtaýǵa baǵyttalǵan quqyqtyq ári moraldyq-etıkalyq normalar boıynsha turaqty júıeli sabaqtardyń engizilýi, – dedi T.Basqojaev.
Onyń aıtýynsha, bul jumys óz nátıjesin berip keledi. Qazir áskerı qyzmetshilerge qatysty buzyqtyq pen basqa da quqyq buzýshylyq týraly habarlaýǵa arnalǵan anonımdi qaýyrt jeli jumysy jandandyrylǵan. Buǵan qosa tártipke jaýapty ofıserler sany kóbeıip, olarǵa basqarý men kıkiljińniń aldyn alýdyń zamanaýı ádisterin oqytý jolǵa qoıylǵan.
– Stresti tómendetý men kıkiljińderdi boldyrmaý úshin áskerı qyzmetshilerdi psıhologııalyq qoldaý júıesi jańǵyrtyldy. Bul jumyspen áskerı psıhologter aınalysady. Olardyń qolynda aıryqsha nazar salýdy qajet etetin áskerılerdiń tizimi bar, – dedi T.Basqojaev.
Qorǵanys mınıstrliginiń ókili merzimdi áskerı qyzmetin ótegen jastarǵa 2023 jyldan bastalǵan jeńildik pen ıgi ózgeris jaıynda keńirek aıtyp berdi. Sonyń biri – áskerı qyzmetti úzdik ótegen sarbazdarǵa tegin bilim grantynyń berilýi. Osy joba aıasynda 2023–2024 jyldary 6 myń adam tegin grantqa ıe bolǵan. Olarǵa elimizdiń 80-nen asa joǵary oqý ornynda bilim alýǵa múmkindik berilgen.
– Sonymen qatar merzimdi áskerı qyzmettegi sarbazdarǵa «nesıelik demalys» berý jobasy da jalǵasyp jatyr. Qazirgi tańda 17 myńdaı adam «nesıelik demalysqa» qol jetkizdi. Olardyń 6,6 mlrd teńgeni quraıtyn bereshek qaryzy bar, – dedi T.Basqojaev.
IIM Ulttyq ulan Tárbıe jáne áleýmettik-quqyqtyq jumys bas basqarmasynyń bastyǵy, polkovnık Nurbaı Bektursynov Prezıdenttiń áskerı qyzmettiń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge qatysty tapsyrmalaryn iske asyrý úshin IIM men Ulttyq ulanda «2025 jyl – profılaktıka jyly» dep jarııalanǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, áskerı qalashyqtar aýmaǵynda, jatyn oryndarda, qarý-jaraq saqtaıtyn bólmelerde, jýynatyn, táýliktik narıad ótkeretin, t.b. jerdiń bárinde 3 218 beınekamera ornatylǵan. Jyl sońyna deıin taǵy qosymsha 1 000 shaqty kamerany iske qosý josparda tur.
Psıhologterdiń deńgeıin kóterý maqsatynda birqatar qoǵamdyq uıymmen, oqý oryndarymen memorandým jasalǵanyn, merzimdi áskerı qyzmettegi sarbazdardyń otbasymen turaqty túrde sóılesýi jolǵa qoıylǵanyn, Sarbaz analary komıtetimen tyǵyz yntymaqtastyq ornatylǵanyn atap ótken ol osy jumystyń bári jemisin berip jatqanyn tilge tıek etti. Alaıda barlyq kúshtik salanyń ózara kúsh biriktirýi arqyly atqarylatyn sharýa áli de shash etekten.
– Byltyr ulandyqtar qatarynan ofıserlerdiń, áskerı qyzmetshilerdiń sýısıd jasaý, sondaı-aq beıbit ómirde qaza tabý oqıǵalary tirkelgen joq. Soǵan qaramastan, áskerıler ólim-jitiminiń, sonyń ishinde sýısıdtik árekettiń aldyn alý máselesi áli de ózekti ári komandırler men basshylardyń turaqty nazarynda, – dedi N.Bektursynov.
Ulttyq qaýipsizdik komıteti Shekara qyzmeti dırektorynyń orynbasary Serik Rahımov qoǵam talqysyndaǵy kúrdeli máselege toqtala kele, áskerı jáne quqyqtyq tártipti nyǵaıtý aıasynda Shekara qyzmetiniń bólimshelerinde Bas áskerı prokýratýra, Qorǵanys mınıstrligi jáne Ulttyq ulanmen birlese áskerı qyzmetshiler arasynda lýdomanııa, sýısıd, basqa da jaǵymsyz kórinistiń aldyn alýǵa baǵyttalǵan «О́mirdi saqta» baǵdarlamasy iske asyp jatqanyn aıtty.
– Áskerge shaqyrylǵan sarbazdardy sapaly zerdeleý úshin oqý ortalyqtarynda qosymsha 66 tárbıeshi, 40 psıholog pen polıgrafolog maman laýazymdary engizildi. Bul is-sharalar áskerge shaqyrylǵan kontıngentti irikteý sapasyn arttyryp, olardy beıimdeý úderisin jaqsartty. Byltyr áskerı psıhologter áskerı qyzmetshiler arasynda moraldyq-psıhologııalyq klımatty zertteýge, sondaı-aq qyzmettiń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan 10 myń saýalnama ótkizdi. 1 myńnan asa konsýltasııalyq jáne túzetý is-sharasy júrgizildi, – dedi S.Rahımov.
UQK Shekara qyzmetiniń ókili áskerge shaqyrylýshylar arasynda jarǵylyq emes qarym-qatynasty boldyrmaý maqsatynda ótken jyldan bastap jańadan kelgender men odan buryn shaqyrylǵan áskerı qyzmetshilerdiń bólek qyzmet etý tájirıbesi engizilgenin jetkizdi. Iаǵnı olar qyzmet kezinde bir-birimen baılanysta bolmaıdy, bul janjaldyń týyndaýyn barynsha azaıtady. Sondaı-aq sarbazdar táýlik boıy komandırlerdiń baqylaýynda bolady.
S.Rahımov Qorǵanys mınıstrligi, Ulttyq ulan, ózge de múddeli memlekettik organdarmen birlesip, jastarǵa áskerı-patrıottyq tárbıe berýge qatysty tıisti normatıvtik-quqyqtyq akt ázirlenip jatqanyn da tilge tıek etti. Atap aıtqanda, osy maqsatta Shekara qyzmeti shekaralas aýdandar mektepterinde 375 arnaıy «Jas shekarashy» úıirmesin qurǵan. Olardyń quramynda 7 myńnan asa oqýshy bar. Bul úıirmelerden shyqqan 131 jas UQK Shekara akademııasyna, elimizdiń jáne shet memleketterdiń basqa da áskerı joǵary oqý oryndaryna bilimin shyńdap jatyr.
– Jalpy aıtqanda, osy tárbıelik-ıdeologııalyq jumysta qabyldanǵan sharalar oń nátıje berip otyr. Sonymen qatar halyqqa balalaryńyzǵa kóbirek qamqorlyq jasap, adamgershilik qundylyq pen patrıotızmge tárbıeleý qajettigin jetkizgim keledi. Sebebi ósip kele jatqan urpaq – Otannyń qorǵany. Elimizdiń beıbit bolashaǵyn qamtamasyz etý úshin tek quqyq qorǵaý organdary emes, barlyǵymyz kúsh-jigerimizdi biriktirýimiz kerek, – dedi UQK ókili.
