Quqyq salasyndaǵy yntymaqtastyq
Otyrys Amangeldi Esenovti Joǵary aýdıtorlyq palatanyń múshesi laýazymyna taǵaıyndaýdan bastaldy. Daýys berý kezinde usynylǵan kandıdatýra Senattyń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń otyrysynda aldyn ala talqylanǵany aıtyldy.
Sonymen qatar palata depýtattary «Qazaqstan Respýblıkasy men Qatar Memleketi arasyndaǵy qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasy men Qatar Memleketi arasyndaǵy ustap berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zańdardy qarap, maquldady. Depýtattar atap ótkendeı, kelisimderdi ratıfıkasııalaý eki eldiń qylmysqa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha quqyqtyq yntymaqtastyǵynyń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi jáne ekijaqty qarym-qatynastardy nyǵaıtýǵa yqpal etedi.
«Maquldanǵan zańdar Qazaqstan men Qatardyń quqyq salasyndaǵy yntymaqtastyǵyn nyǵaıtýdy kózdeıdi. Kelisimderdiń erejeleri ustap berýdiń rásimderi men quqyqtyq kómek kórsetý máselelerin retteıdi. Aldaǵy ýaqytta atalǵan zańdar eki eldiń qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jolyndaǵy birlesken qyzmetiniń tıimdiligin arttyrady dep senemiz», dedi M.Áshimbaev.
Kelisimderde kórsetiletin kómektiń tizbesi, odan bas tartý úshin negizder, qupııalylyq týraly sharttar jáne suraý salýdy oryndaý kezinde alynǵan málimetterdi nemese dáleldemelerdi paıdalanýdaǵy shekteýler egjeı-tegjeıli aıqyndalady. Sondaı-aq kúdiktiler men aıyptalýshylardyń kinásin dáleldeý úshin qajetti tergeý áreketterin júrgizý kózdelgen. Izdestirilip jatqan adamdardy ekstradısııalaý, onyń ishinde adamdardy keıinge qaldyrý nemese ýaqytsha ustap berý máseleleri de eskerildi. Ýaǵdalasýshy memleketterdiń óz azamattaryn berýi kózdelmeıtinin atap ótken jón.
Investısııanyń azaıýyna ne sebep?
Otyrys barysynda senatorlar depýtattyq saýaldaryn joldady. Depýtat Nurlan Beknazarov sheteldik ınvestısııalar kóleminiń tómendeýine jáne ınvestorlarmen sot daýlarynyń kóbeıýine alańdaýshylyq bildirdi. Onyń aıtýynsha, bul jaǵdaı ulttyq ekonomıkaǵa teris áser etedi. Osyǵan baılanysty depýtat ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy zańnamany jetildirý jáne ınvestısııalyq jobalarǵa monıtorıng júrgizý úshin sıfrlyq júıelerdiń ıntegrasııasyn jedeldetýdi usyndy.
«Memleket basshysy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda ekonomıkaǵa ınvestısııalar tartýdyń mańyzyna nazar aýdaryp, elimizdiń uzaqmerzimdi ulttyq múddelerine sáıkes keletin basym mindet ekenin atap ótti. Elimizdiń ınvestısııalyq saıasatynyń 2029 jylǵa deıingi tujyrymdamasyn iske asyrý sheńberinde ınvestorlardyń 76 máselesin qamtıtyn problemalary men shaǵymdarynyń biryńǵaı tizilimi ázirlengen», dedi N.Beknazarov.
Investorlardyń ynta-yqylasynyń tómendeý sebebiniń biri – ákimshilik kedergiler jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń tıimdi bolmaýy. 2024 jyly eldiń ákimshilik sottaryna ınvestorlardan 200-ge jýyq talap-aryz kelip tústi, bul rette sheshimderdiń 80%-y olardyń paıdasyna qabyldandy.
«Jergilikti atqarýshy organ ındýstrıaldyq aımaqtarǵa jer ýchaskeleriniń jalǵa berý sharty negizinde bólingenine qaramastan, otandyq zańdy tulǵalarǵa onyń ınvestısııalyq jobasyn iske asyrý úshin qajetti jer ýchaskesin memlekettik zattaı grant túrinde ýaqytsha óteýsiz jer paıdalaný quqyǵy tártibimen beretin jaǵdaılar oryn alyp jatyr. Nátıjesinde, atalǵan ınvestorlar ózderiniń ınvestısııalyq mindettemelerin oryndaǵannan keıin jer ýchaskesin menshikke nemese jerdi paıdalanýǵa resimdeý kezinde qıyndyqtarǵa tap bolady», dedi senator.
N.Beknazarov osy problemalardy sheshý úshin ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi zańnamany jetildirý, ákimshilik kedergilerdi azaıtý, elektr energııasyna tarıfterdiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý, sondaı-aq ınvestısııalyq jobalardy monıtorıngileý úshin sıfrlyq júıelerdiń ıntegrasııasyn jedeldetý boıynsha birqatar sharany usyndy. Bul sharalar ınvestorlardyń senimin arttyryp, el ekonomıkasyn nyǵaıtýǵa tıis.
Bıznesti zańsyz tekserý beleń alyp tur
Depýtat Andreı Lýkın sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý qyzmetteriniń kásipkerlerdiń jumysyna zańsyz aralasýy shaǵyn jáne orta bıznestiń memlekettik ınstıtýttarǵa degen senimine nuqsan keltiretinin aıtty. Senatordyń sózine qaraǵanda, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń aýmaqtyq organdary taraptardyń biri bolatyn sot sheshimderine turaqty monıtorıng júrgizý máseleni sheshýge yqpal etpek.
«2024 jyly kúshine engen sot aktilerin taldaý barysynda Densaýlyq saqtaý mınıstrligine qarasty Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetiniń laýazymdy adamdary tarapynan júıeli túrdegi zań buzý derekteri oryn alǵany anyqtaldy. Qoldanystaǵy zań erejesine qaramastan, ruqsat qujattarynyń zańsyz keri qaıtarylýy, belgilengen rásimderge saı kelmeıtin tekserýler júrgizilýi, sondaı-aq zańsyz nusqamalardyń berilýi sııaqty derekter tirkeldi. Mundaı áreketter bızneske qosymsha ákimshilik kedergiler jasaýmen qatar kásipkerler qaýymdastyǵynyń memlekettik organdardyń qyzmetine senimin álsiretedi», dedi senator.
Depýtat sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qorytyndylardyń sot sheshiminsiz zańsyz keri qaıtarylýymen qatar tekserý tártibiniń buzylýy máselesin de kóterdi. Onyń pikirinshe, buǵan basty sebep – sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý organdarynyń laýazymdy tulǵalary tarapynan zańnamanyń durys túsindirilmeýi jáne qoldanylýy, sondaı-aq basshylyq tarapynan tıisti baqylaýdyń bolmaýy.
«Anyqtalǵan zań buzý derekterin qarap, olardy joıý jóninde keshendi sharalar qabyldaý, onyń ishinde jaýapty tulǵalardy tártiptik jaýapkershilikke tartý usynylady. Bızneske zańsyz aralasý jaǵdaılaryn boldyrmaý, kásipkerlik qyzmetke kedergi keltiretin zańsyz nusqamalar men aýyrtpalyqty aktilerdi shyǵarýdy toqtatý mańyzdy. Tekserý júrgizý kezinde zańnamanyń qatań saqtalýyn qamtamasyz etý, sondaı-aq mınıstrlik pen onyń aýmaqtyq bólimsheleri qyzmetkerleriniń quqyq qoldaný tájirıbesi boıynsha biliktiligin mindetti túrde arttyrý qajet. Barlyq zańsyz sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qorytyndyny qaıtarý týraly buıryqtardy joıýdy jáne Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń aýmaqtyq organdary qatysatyn sot sheshimderine turaqty monıtorıng júrgizýdi usynamyz. Anyqtalǵan zań buzý derekteri boıynsha jedel sharalar qabyldaý qajet», dedi A.Lýkın.
Kedende nege kezek kóp?
Senator Sultanbek Mákejanov depýtattyq saýalynda salyq jáne kedendik aqparattyq júıelerin ońtaılandyrý týraly usynys jasady. Naqty aýysý josparynyń bolmaýyna baılanysty bıznes ózgeristerge aldyn ala daıyndala almaıdy. Bul aıtarlyqtaı qıyndyqqa ákelip soǵýy múmkin.
«Búgingi tańda kedennen ótý kezeńiniń naqty jospary jasalmaǵan, sondyqtan kásipkerler ózgeristerge aldyn ala daıyndala almaıdy. Bul úlken qıyndyqtarǵa ákelip soǵyp jatyr. Qujattardy óńdeý merzimi aıtarlyqtaı keshigedi, júk kólikteri turyp qalyp jatyr, shyǵyndar kóbeıip barady. Sondaı-aq ınternet baılanysynyń álsizdigi de júıeniń jıi isten shyǵýyna sebep bolyp tur. Al kedendik tólemder men salyqtardy tóleýdegi kidirister júkterdiń kidirip qalýyna jáne olardy saqtaǵany úshin qosymsha shyǵyndarǵa ákeledi. Júıeniń daıyn bolmaýy men tehnıkalyq qatelikterdiń kóptigi saldarynan kásipkerler aıtarlyqtaı shyǵyndaryna ushyrap jatyr», dedi senator.
Sonymen qatar ol tranzıttik deklarasııany rásimdeý buryn birneshe mınýtty ǵana alsa, qazir bul úderis bir jarym saǵattan asa ýaqytqa sozylatynyn aıtty.
«Osy máselelerdi sheshý úshin barlyq aqparattyq júıede týyndaǵan problemalardy keshendi taldap, olardy jedel joıýdy qamtamasyz etý qajet. Syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysýshylar kezdesetin máselelerdiń tizilimin jasap, árbir fýnksıonaldyń testileý nátıjesi týraly bıznes qaýymdastyǵyn habardar etý mańyzdy. Kásipkerlerden barlyq baılanys arnalary arqyly kelip túsetin tehnıkalyq qatelikterdi joıýdy qamtamasyz etý qajet. Sonymen qatar aqparattyq júıelermen jumys barysynda týyndaǵan problemalarǵa kásipkerlerdiń shaǵymyna jedel áreket etý múmkindigin qamtamasyz etetin júıeni ázirlep, engizý qajet», dedi depýtat.
