Sýretterdi túsirgen – Murat Rahymjanov
Jýyrda AQSh-tyń San-Dıego qalasynda kún energetıkasyna arnalǵan «Intersolar North America 2025» halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesi ótti. Is-sharaǵa kún energetıkasy jabdyqtary, shıkizat pen materıaldardyń jetekshi óndirýshileri, dıstrıbıýtorlar, kún energııasyn óndirýshiler, fotoelement, kún modýli, kún energetıkasy júıelerin jetkizýshiler, energetıkalyq jobalardy ázirleýshiler, qyzmet kórsetetin kompanııalar, qarjy jáne bank qaýymdastyqtary, memlekettik qyzmetkerler qatysty.
Kórmege qatysýshylardyń biri – Murat Rahymjanov jetekshilik etetin «Maıamı Solar» kompanııasy. Kompanııa quramyna birneshe seriktestik kiredi. Sonyń biri – «DOC Co.LTD» JShS el ekonomıkasyna nár berip otyrǵan tabysty ujymdardyń biri. Qaıbir jyly «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik kásiporyn» atalymy boıynsha laýreat atanyp, «Altyn sapa» syılyǵyn jeńip aldy. Aýmaǵy 3 400 sharshy metr bolatyn kartrıdj óndiretin zaýyt Almaty ındýstrııalyq aımaǵy aýmaǵynda ornalasqan. Paıdalanýǵa berilgeni kúni keshe ǵana edi, aınalasy úsh-tórt jylda bilikti kásipker sharýany dóńgeletip áketti. Otandyq ónimdi shyǵarýdaǵy óndiristik qyzmeti óz aldyna, kásiporyn basshylyǵy á degennen bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi qaǵıdatynyń múltiksiz oryndalýyna erekshe mańyz berdi. Olar únemi qaıyrymdylyq is-sharalarymen aınalysady, sondaı-aq balalar alańdaryna sporttyq jabdyqtar satyp alyp, qala ákimdigine únemi qoldaý kórsetip keledi.
Jyl saıyn Murat Qusmanuly basqaratyn kásiporyn respýblıkalyq deńgeıde jaǵdaıy tómen otbasylarǵa materıaldyq kómek kórsetedi, qaıyrymdylyq aksııalaryna qatysyp, túrli áleýmettik jobaǵa demeýshilik jasaıdy. Keıipkerimiz ishki naryqta ǵana emes, jaqyn jáne alys shetelderde de qazaq óndirisiniń abyroıyn kóterýdi maqsat tutady. Jańa jumys oryndaryn qamtamasyz etip, óndiriske jergilikti jastar arasynan bilikti mamandardy tartady. Ol basqaratyn ujym jergilikti bıýdjetke salyq, basqa da mindetti tólemder quıyp, eldiń ekonomıkalyq áleýetin arttyrýdyń donory bolyp otyr. Búginde «Alatau» brendimen óndiriletin kartrıdjder bizde ǵana emes, sonymen qatar Reseı jáne Belarýs elderinde de úlken suranysqa ıe. Istiń kózin taba biletin, únemi adamdardy turaqty jumyspen qamtýǵa umtylatyn isker azamattyń jetistiginiń syry nede?
Bıznesmen oqýdy ınjener-júıe tehnıgi mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. Keıin ǵylymmen aınalysyp, kompıýterlik baǵdarlamalar jasaýǵa qyzyǵýshylyǵy aýdy.
«1991 jyly shaǵyn kásipkerlikpen aınalysyp, kompıýter sata bastadym. О́ńirlerge yńǵaılastyrylǵan kompıýterlik jeliler qondyrdyq. Qyzylorda oblysy boıynsha ǵana 100-ge jýyq kompıýter ornatqanbyz. Osy óńirdiń mamandaryna jańa tehnologııanyń qyr-syryn úıretip, tálim berýmen de aınalystyq. Áýelde kásibimiz dóńgelep júre berdi. Biraq bári oılaǵanyńdaı bola bermeıdi eken. Bizge qyzmet kórsetetin banktiń biri aıaqasty jabylyp, ózimizge tıesili aqshany ala almaı qalǵan kezder de boldy. О́zimizge tıesili qarjyǵa bir jyldan keıin ǵana qolymyz jetti», deıdi Murat Qusmanuly.
Kásipkerliktiń qyr-syryna tereńdeý úshin shetelge baryp jumys istedi. 2010–2011 jyldary Qytaıdyń eń úzdik ınnovasııalyq zaýytynda qarapaıym jumysshydan bastap, kartrıdj óndirisiniń tehnologine deıin kóterilgen. Bertin kele Qytaıdyń Shanhaı qalasynda ótken XI «SNEC – 2017» qalypqa keltirýshi energııa kórmesine qatysty. Sol jyly qazaq stýdentteriniń volonterlik qozǵalysyn uıymdastyrdy. Astana qalasyndaǵy EKSPO kórmesine Qytaı jáne basqa da qalalardan myńdaǵan týrıstiń kelýine uıytqy boldy. Atalǵan is-sharalardyń bári «DOC Co.LTD» JShS uıymdastyrýymen júzege asqan edi.
«Bizdiń kompanııa úshin eń basty qundylyq – uıymshyldyq, ujymdyq tutastyq, ulttyq rýh. Ár qyzmetkerdiń ózindik orny, ıkemi bar. Basshy retinde qyzmetkerlerimniń problemasyn bilip, ony ýaqtyly sheshýdi ádetke aınaldyrǵanmyn. Únemi óz bilimimdi shyńdap júremin. Ártúrli konferensııa, semınar, trenıngterge qatysýdyń berer paıdasy mol», deıdi Murat.
«DOC Co.LTD» JShS 2012 jyly prınter, kóshirgishterge arnalǵan kartrıdj óndirisiniń tolyq sıkldi zaýytyn iske qosty. Aıta ketý kerek, mundaı óndiristiń analogi Qazaqstanda ǵana emes, postkeńestik elderdiń eshbirinde joq. Osylaısha, Qazaqstanda IT-ındýstrııanyń joǵary tehnologııalyq óndirisiniń jańa klasteri paıda boldy, ol 35-ten astam jańa jumys ornyn qurýǵa múmkindik berdi. 2015 jyly «Talant» qurylys fırmasy» jaryq dıodty kóshe shamdaryn óndirýdiń tolyq sıkldi zaýytyn ashty. 2018 jyl «DOC Co.LTD» plastmassa jáne jeńil tústi metaldar úshin bolat press-forma (matrısalardy) óndirýdiń tolyq sıkldi sehyn iske qosty. 2023 jyly «Maıamı Solar» JShS kún panelderin shyǵaratyn zaýytty naryqqa shyǵardy. Al kelesi jyly kásipker 4 zaýyttan turatyn kombınat salýdy josparlap otyr, ol óndiristerdiń baǵyty mynadaı: ken óndirý (kvars), metallýrgııalyq kremnıı óndirý (SiO2), polıkrıstaldy kremnıı (Si 99,9999%) óndirý, fotoelektrlik plastınalar (Wafer) jasaý, fotoelektrlik uıashyqtar (Cells) jasaý jáne jańa býyn kún panelderin (Solar panels) óndirý. Qazir «Maıamı Solar» kún panelderi AQSh, О́zbekstan jáne Belarýs elderine eksporttalady.
M.Raqymjanov kún energetıkasyn damytýǵa sińirgen eńbegi eleýsiz qalmaı, «Eren eńbegi úshin», rýhanııat janashyry retinde – «Kitap mádenıetine qosqan zor úlesi úshin», sondaı-aq «Qazaqstan halqy Assambleıasyna 25 jyl» merekelik medaldarymen marapattalǵan.
Ǵalymjan MELDEShOV
