Foto: Qorǵanys mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti
Jarqynbek Amantaıuly zań jobasynyń negizgi tustaryn birinshi oqylymda baıandaǵan bolatyn. Depýtat búgin zań jobasy boıynsha júrgizilgen jumys týraly jáne depýtattardyń bastamasy sheńberinde qabyldanǵan 5 túzetýdi nazarǵa usyndy.
Birinshi. Quqyq qorǵaý organdarynyń, arnaýly memlekettik organdardyń qaıtys bolǵan qyzmetkerleriniń, áskerı qyzmetshilerdiń otbasy músheleri 2022 jylǵy qańtardan bastap birjolǵy járdemaqy tólemderine qosymsha retinde aı saıynǵy tólemder alýǵa quqyǵy bar (jesirleri – ómir boıy, balalary – 23 jasqa tolǵanǵa deıin). Alaıda bul sanatqa 2021 jylǵy 31 jeltoqsanǵa deıin qaıtys bolǵan qyzmetkerlerdiń otbasy músheleri enbeı qalǵan.
Bul olqylyqty joıý maqsatynda osy normaǵa keri kúsh berý týraly túzetý engizildi. Búgingi kúni 1991 jylǵy 16 jeltoqsan men 2021 jylǵy 31 jeltoqsan aralyǵyndaǵy kezeńde qaıtys bolǵan qyzmetkerlerdiń otbasylary osyndaı aı saıynǵy tólemderdi almaı kelgen. Mundaı otbasylardyń sany 530.
Ekinshi. Qazaqstanda tehnıkalyq sora (kanabıs) salasynda óndiristi damytýǵa otandyq jáne sheteldik ınvestorlardy tartý jáne el ekonomıkasyn damytý maqsatynda ósirýge ruqsat etilgen sora ósimdikteri sorttaryn, ósirýge ruqsat etilgen sora (kanabıs) ósimdigindegi tetragıdrokannabınoldyń quramyn anyqtaý, sondaı-aq sora (kanabıs) ósimdikteriniń sorttaryn ónerkásiptik qaıta óńdeý jónindegi máselelerdi retteý usynylady.
Úshinshi. Memlekettik shekarany kesip ótý kezinde keıbir adamdardy daktıloskopııalyq tirkeýden ótýden bosatýǵa qatysty túzetýler de bar:
1) shet memleketterdiń, úkimetterdiń, halyqaralyq uıymdardyń dıplomattyq mártebege teńestirilgen basshylary jáne olardyń otbasy músheleri;
2) shet memleketter parlamentteriniń, úkimetteriniń, halyqaralyq uıymdardyń dıplomattyq mártebege teńestirilgen músheleri jáne olardyń otbasy músheleri – dıplomattyq pasporttardyń ıeleri, sondaı-aq resmı sheteldik delegasııalardyń músheleri jáne olarmen birge júretin adamdar – dıplomattyq pasporttardyń ıeleri;
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń qurmetti konsýldary jáne olardyń otbasy músheleri;
4) Qazaqstan Respýblıkasyna qyzmettik ister boıynsha jiberiletin, dıplomattyq agentterge teńestirilgen mártebesi bar dıplomattyq pasporttardyń, sondaı-aq halyqaralyq uıymdar pasporttarynyń ıeleri;
5) dıplomatııalyq poshtany tasymaldaıtyn dıplomattyq kýrerler – kýrerlik paraǵy bolǵan kezde dıplomattyq pasporttardyń ıeleri;
6) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń, Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti Apparatynyń, arnaýly memlekettik organdardyń, Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrliginiń, syrtqy saıası qyzmet salasyndaǵy ýákiletti memlekettik organnyń shaqyrýy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasyna keletin sheteldikter men azamattyǵy joq adamdar.
Resmı sheteldik delegasııalardy daktıloskopııalyq tirkeýden bosatý qysqa merzimdi saparlardy jeńildetedi jáne ortaq mindetterdi sheshýge ári birlesken maqsattarǵa qol jetkizýge basty nazar aýdarýǵa múmkindik beredi.
Daktıloskopııalyq tirkeýden bosatylǵanyna qaramastan, vızalardy tekserý jáne resimdeý rásimderi áli de mindetti bolyp qala beredi, bul sheteldik azamattardyń Qazaqstan aýmaǵyna kirýi men kelýin baqylaýdyń jetkilikti deńgeıin qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Sondaı-aq, qoǵamdyq oryndarda bet júzin tanýǵa kedergi keltiretin zattardy qoldanýǵa tyıym salynady.
Tórtinshi. «Áskerı qyzmet jáne áskerı qyzmetshilerdiń mártebesi týraly» Zańǵa «dala tólemderi» degen uǵym engiziledi.
Dala tólemderi áskerı qyzmetshilerge ǵana dala joryqtary, teńizge shyǵý, kemelerdiń oqý-jattyǵýlarǵa nemese joryqtarǵa bir táýlikten artyq qatysý kezeńi úshin 1,2 eselengen aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde tólenetin bolady.
Dala tólemderi áleýmettik qorǵalýdy jaqsartýǵa, áskerı qyzmettiń bedelin arttyrýǵa, sondaı-aq áskerı qyzmetshilerdiń jaýyngerlik ázirlik sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi.
Besinshi. 2030 jylǵa deıingi quqyqtyq saıasat tujyrymdamasy quqyq qorǵaý organdarynyń kadrlyq quramyn nyǵaıtýdyń, olardyń áleýmettik jáne materıaldyq qamtamasyz etilýin birizdendirý men teńestirýdiń mańyzdylyǵyna nazar aýdarady.
Osy Zań jobasy sheńberinde turǵyn úımen qamtamasyz etýde birqatar jańa tásilder usynylady, olardy iske asyrý bólinetin bıýdjetti utymdy jáne birkelki paıdalanýǵa, turǵyn úı tólemderi tetigimen barlyq kúsh blogyn birdeı qamtýǵa múmkindik beredi.
Qoldanystaǵy normalar turǵyn úıdi jalǵa alýǵa jáne jóndeýge beriletin qarajatty qolma-qol aqsha etip alýǵa múmkindik beretini jasyryn emes. Baqylaý tetigi joq. Jańa normalar bul olqylyqtardy jabady, qyzmetkerdi baspana alýǵa yntalandyrý arqyly uzaq merzimdi jalǵa alýdy tıimsiz etedi.
Buryn qyzmetkerge turǵyn úıdi uzaq ýaqyt jalǵa alý, al nesıeni qyzmet ótkerý merziminiń sońyna qaraı rásimdeý tıimdirek bolatyn. Endi jaldaýdyń eń uzaq merzimi segiz jyldan aspaýy kerek, bul memleketke júktemeni 3-4 ese azaıtady. Ári bul orasan zor qarajat.
Túzetýlermen turǵyn úı tólemderiniń mólsherin turǵyn úı alańyna 90 sharshy metrden aspaıtyndaı etip anyqtaýdy usynamyz. Qyzmetkerler bul baıý tásili emes, áleýmettik paket, memlekettiń qoldaýy ekenin túsinýi kerek.
Qoldanystaǵy normalar boıynsha eńbek ótilin eskere otyryp, áskerı qyzmetshi jumystan bosatylǵan kezde birjolǵy turǵyn úı tólemderin alady. Bul ortasha eseppen 30 mln. teńge. Bul soma tolyq kólemde tólenedi, tipti eger onyń ıpotekalyq balansy nebári 5 mıllıon bolsa da, bul bıýdjettiń qısynsyz shyǵyndaryna ákeldi. Endi tek ıpoteka óteledi, al artyǵy memleketke qaıtarylady.
Túzetýlermen taǵy bir tujyrymdamalyq másele, 20 jyldan astam eńbek sińirgen barlyq qyzmetkerlerge turǵyn úıdi óteýsiz jekeshelendirý quqyǵy sheshilýde. Buǵan deıin bul tek áskerı qyzmetshilerde, arnaýly memlekettik organdarda jáne Ishki ister mınıstrliginde bolǵan.
Túzetýler qoldanystaǵy alýshylardyń quqyqtaryna áser etpeıdi. Innovasııa jańa erejeler kúshine engennen keıin qyzmetke kiretinderge qoldanylady.
Bul túzetýler quqyq qorǵaý qyzmetin ótkerýge qatysty myna máselelerdi retteıdi:
- qyzmetkerlerdi rotasııalaý,
- attestattaýdy tapsyrý,
- adamdy qylmystyq jaýapqa zańsyz tartqany úshin tártiptik jaýaptylyq,
- densaýlyq jaǵdaıy boıynsha qyzmetke qabyldaý kezindegi shekteýler,
- basqa memlekettik organdar men halyqaralyq uıymdarǵa issaparǵa jiberilgen qyzmetkerlerge áleýmettik kepildikterdi saqtaý,quqyq qorǵaý organdary qoldanatyn arnaıy quraldardyń tizbesin aıqyndaý tártibi kezinde týyndaǵan máseleler.
Jarqynbek Amantaıuly túzetýlerdiń jumys toptarynda jete qaralǵanyn eskerip, Zańdy qabyldap, ony Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Senatyna jiberýdi usyndy.
