Qysta qary kúrelip, jazda shań-qoqystan arylyp, aınadaı jaltyraǵan kóshelerimizdi kúnde kórip júrgendikten shyǵar, bul tazalyqtyń artynda qandaı qyrýar eńbek jatqany jaıynda kóbine oılana bermeımiz. Shyn máninde, jazdyń aptaby men qystyń aıazy, kúz ben kóktemniń jańbyry men daýylyna qaramaı, ala tańnan qolyna ketpen-kúregin alyp, kún qyzaryp batqansha kóshe tazalyǵyn saqtaý jolynda mańdaıterin tógip júrgen birqaýym el bar. «Taza Qazaqstan» aksııasy eń aldymen osy adamdardyń qolymen atqarylyp jatyr. Elordanyń tazalyǵy men abattanýyna úlesin qosyp júrgen osyndaı qarapaıym jumysshynyń biri – «Astana tazalyq» seriktestiginiń eńbekkeri, kóshe tazalaıtyn kóliktiń júrgizýshisi Qanat Túsipov. 10 jyldan asa ýaqyttan beri osy salada eńbek etip júrgen azamattyń mindeti – jaz kezinde sý shashatyn kólikpen elorda kóshelerin jýý, qysta – sypyryp-jınaǵysh mashınamen kósheni qardan tazalaý.
– Kún saıyn tańǵy saǵat 07:00-de mindetti medısınalyq tekseristen ótemiz, – dep áńgimesin bastady Qanat Bazarbaıuly. – Jumysqa joldama beretin tártip qatań. О́ıtkeni qazir kóshede kólik te, adam da kóp. Yǵy-jyǵy nópirdiń arasynda júrip, kóshe tazalaý ońaı emes. Densaýlyǵyńda kinárat bolmaýǵa tıis. Eger jumysqa kedergi bolatyn bir sebep tabylsa, joldama berilmeıdi. Tekseristen sátti ótkender ǵana tańǵy saǵat 08:00-de iske kirisedi.
Q.Túsipov dárigerler kólik júrgizýshileriniń kózin, qan qysymyn, júrek soǵysyn tekserýmen qatar, arnaıy qurylǵy arqyly spırtti ishimdikten saý ekenin anyqtaýǵa basa mán beretinin jetkizdi.
– Bizdiń mekemege qarasty kólikterdiń jartysy qazir qala kóshelerine otyrǵyzylǵan kóshetter men aǵashtardy sýaryp júr. Meniń jumysym osy – kóshe jýamyn. Keı kúnderi adam jetispeı jatsa, kóshet sýarýǵa da jiberedi. Qazir Astananyń tazalyǵyna qatty mán berilip jatyr. О́ıtkeni elordaǵa keletin qonaq pen týrıst kóbeıdi. Túrli halyqaralyq jıyn ótedi. Sheteldikter osy qalanyń bet-beınesine qarap, búkil elimizge baǵa beredi. Qala tazalyǵy men jınaqylyǵyna birinshi kezekte nazar aýdarylatyndyǵy sondyqtan, – deıdi ol.
Elorda aýmaǵy ýaqyt ótken saıyn ulǵaıyp, kósheler sany da artty. Soǵan baılanysty kommýnaldyq qyzmetterge túsetin júkteme de kóbeıgen. Q.Túsipov ala tańnan bastalatyn jumysy keshki saǵat 17:00-ge deıin jalǵasyp, qysty kúni jumys ýaqyty odan da uzaratynyn aıtady.
– Jazǵa qaraǵanda qysta jumys qıyndaý. Astanada alty aı qys jatady, qar kóp jaýady. Biraq aýa raıy qalaı qubylsa da, qala kóshelerin qar basyp, kólik qozǵalysy men halyqtyń júrip-turýyna qıyndyq týmaýy kerek. Sol turǵyda bizge jatpaı-turmaı eńbektenýge týra keledi, – deıdi ol.
Qanat aǵanyń kóligine otyryp, kúndelikti jumysymen tanysý barysynda keıipkerimizden qazirgi qala turǵyndarynyń tazalyqqa qalaı mán beretinin, kósheni uqypty ustaý mádenıeti qanshalyqty qalyptasqany jóninde suradyq. Onyń aıtýynsha, qazir adamdar zań men tártipke baǵynyp, burynǵydaı kóshege kóp qoqys tastamaıdy. Soǵan qaramastan, kópshilik jer bolǵan soń, tazalyqshylardyń eńbeginsiz qazirgi aınadaı jaltyraǵan, qoqystan ada kóshelerdi kózge elestetý múmkin emes.
– Jýyrda bizdiń mekemeniń bastamasymen qalanyń ekologııalyq ahýalyn naqty kórsetý maqsatynda shaǵyn, biraq óte mańyzdy tájirıbe júrgizildi. Sol jaǵalaýdaǵy Kereı-Jánibek handar kóshesiniń boıy bir kún boıy ádeıi tazalanbady. Sondaǵy jaǵdaı qaladaǵy uqyptylyq mádenıetiniń naqty kórinisin pash etti. Bir kúnnen keıin álgi kósheden 6 112 temeki tuqyly, 658 quty, 78 banan qabyǵy, 343 qaǵaz qaldyǵy, 436 balmuzdaq oramasy jınaldy. Endi kóz aldyńyzǵa elestete berińiz, eger tazalyqshylar bolmasa, qalamyz qandaı qoqys ornyna aınalyp keter edi, – dedi ol.
Muny estip shynymen tańdanýǵa týra keldi. Qanshalyqty mádenıetti, tártipti halyqpyz desek te, qarapaıym kóshe tazalyǵyna sonshalyqty uqypsyz qaraıtynymyz qynjyltady. Ásirese adam júretin jerge temeki tuqylyn tastap ketý – mádenıetsizdiktiń kórinisi. Q.Túsipov turǵyndardyń óz qalasyna degen kózqarasy ózgermeıinshe, kommýnaldyq qyzmettiń júıeli jumysy da uzaqmerzimdi nátıjege qol jetkizbeıtinin aıtady.
– Jumysym ózime unaıdy. Mekeme tarapynan qyzmetkerlerge jaqsy kóńil bólinedi. Aılyǵymyz ýaqytynda beriledi. Qysqy-jazǵy kıimmen qamtamasyz etilemiz. Eń bastysy, ujymymyz tatý-tátti. Meniń 10 jyldan beri bir jerde taban aýdarmaı eńbektenip júrgenimniń syry sol. Endigi maqsatym – osy jerden zeınetke shyǵý. Oǵan deıin áli de qalamyzdyń uqyptylyǵy men tazalyǵyn saqtaýǵa óz úlesimdi qosa bermekpin, – dep áńgimesin aıaqtady Q.Túsipov.
Sóz joq, tańmen talasa turyp, bilek sybana iske kirisip, el uıqyǵa jatqansha tynym tappaıtyn kóshe tazalyqshylarynyń eńbegi – erlikke parapar. Bıylǵy Jumysshy mamandyqtary jyly aıasynda osyndaı qarapaıym eńbekkerler jıi nasıhattalýy kerek. Olardyń bedeli men mártebesi keıingi urpaqqa úlgi.
