О́ndiris • 19 Shilde, 2025

Kóptiń qajetine jaraǵan kásiporyn

120 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Jańaarqa aýdany ortalyǵyndaǵy «Damır» jeke kásiporny on jyldan asa shlakoblok kirpishin quıýmen aınalysyp keledi. Kásiporyn jetekshisi Birjan Bashenov áý basta bul sharýany úıiniń aýlasynda bastapty. Tapsyrys kóbeıgen soń 4 jyl buryn jer alyp, kásipke bilek sybana kirisken.

Kóptiń qajetine jaraǵan kásiporyn

Birjannyń kásip­or­ny óndiretin kirpish­terdi ǵımarat sa­lýǵa, úı qap­taýǵa, taǵy da bas­qa qajettilikterge erkin paıda­lanýǵa bolady. Jaram­dylyq merzimi 50–60 jylǵa jetetin kórinedi. О́lshemderi ártúrli. 12 h 20 h 40 (baǵasy 240 teńge) ól­shemdegi kirpish úıdiń aýlasyn qorshaýǵa tıimdi bolsa, 20 h 40 h 20 (baǵasy 370) ólshemdegi kir­pishpen ǵımaratty qalaıdy.

Kásiporyn ónimge qajetti sy­ǵym­daıtyn, bastyratyn tehnıkany, kirpish quıatyn qalypty Reseıden aldyrady. Qalyp 6 aıǵa ǵana jaramdy. Sebebi qalyptyń ishine beton, qurǵaq eritindi quıylyp, ústinen jobamen 1,5 tonnamen syǵymdalyp, basylady. Júkteme kóp bolǵandyqtan metall jelinedi.

«Tórt tústi kirpish quıamyz. Antrasıt qaptaýysh kirpishi bar. Qazir qoldanysta júr. Antrasıt kirpishtiń qara, qońyr, qyzyl, sur túsi bar. Jurt qalaǵan túske tapsyrys beredi. Tapsyrysqa baılanysty quıamyz. Rvanyı kirpishti quıý kúrdeli. Sapasyna baılanysty baǵa da ózgerip turady. Bir dana kirpish quny ólshemine, sapasyna, salmaǵyna, pishimine qaraı 250-600 teńge aralyǵynda baǵalanady. Kúnine 2,5 myńnan astam kirpish quıy­lady. Materıaldar baǵasy ósip jatyr. Jaqynda sement baǵasy 150 teńgege ósti. Soǵan qaramas­tan kirpish baǵasyn kótergimiz kelmeıdi, biraq oǵan naryq yryq berer emes. Azdap bolsa da joǵarylatýǵa májbúrmiz», deıdi kásiporyn basqarýshysy Marǵulan Qasenov.

«Damırde» quıylǵan kir­pishter Ulytaý oblysynyń qalalary men aýyldaryn ǵana emes, Qaraǵandy oblysyna qaraıtyn eldi mekenderdi de qamtamasyz etip otyr. Tuty­nýshylar baǵanyń qoljetimdi ekenin, qaptaýǵa arnalǵan kirpishpen salystyrǵanda 400-500 teńgege arzanǵa túsetinin aıtady.

Kásiporynda 15-ten astam ju­mysshy bar. Aılyq jalaqy 300 myń teńge shamasynda. Kásiporyn jetekshisi aýdan­daǵy az qamtylǵan otba­sylarǵa qarjylaı, keıde kirpish jet­kizip berip te qoldaý jasap turady. Osyǵan deıin kásiporyn tıeýshi tehnıkany memleket­tik baǵdarlama arqyly alǵan edi. Endi bıyl manıpýlıator kran alýǵa memlekettik baǵ­darlamanyń kómegi tıse dep úmittenip otyr. Manıpýlıator kran alsa, qarapaıym adamdarǵa ónimderin jeńildikpen artyp, aparyp, túsirip berýge tıimdi bolar edi. Bul tehnıkanyń quny 29-30 mln teńge shamasynda. Ony alýǵa ázirge shaǵyn kásiporynnyń qarjysy jetpeıdi.

 

Jańaarqa aýdany,

Ulytaý oblysy