Qujatta álemdik kómir naryǵyndaǵy úrdister men Qazaqstandaǵy kómir sektorynyń erekshelikteri saralanyp, kommýnaldyq-turmystyq kómirge (KTK) qatysty bırjalyq saýda derekteri keńinen taldanǵan.
Halyqaralyq energetıkalyq agenttiktiń (HEA) derekterine sáıkes, 2024 jyly álemde kómir óndirý kólemi 9,15 mıllıard tonnaǵa jetken. Bul rette 2022 jylǵy rekordtyq baǵa deńgeıinen keıin naryq turaqtalyp, Dúnıejúzilik bank 2025 jyly kómir baǵasy (avstralııalyq kómir) tonnasyna $100-ǵa deıin tómendep, 2026 jyly taǵy 5%-ǵa túsip, $95 bolady dep boljaıdy.
Qazaqstan kómirdiń dáleldengen qory boıynsha álemdegi jetekshi on eldiń qataryna kiredi. Elde 25–33 mıllıard tonna aralyǵynda kómir qory bar dep baǵalanady. Bul kórsetkish elimizge 200–300 jylǵa jetetin otyn qoryn qamtamasyz etedi.
Qujatta kómirdiń elimiz úshin strategııalyq mańyzy erekshe atap ótilgen. Qazaqstanda kómir bastapqy energııa tutyný qurylymynyń 50%-yn, al jylý energetıkasynda 80%-yn quraıdy. Bul otyn túriniń ishki naryqtaǵy suranysy maýsymdyq sıpatta bolǵanymen, áleýmettik mańyzy joǵary ónim retinde memleket tarapynan qatań baqylaýda.
Kómir salasynyń eldiń JIО́-degi úlesi 0,7%-dan 1,1%-ǵa deıin bolsa, jumyspen qamtýda shamamen 0,5%-dy (shamamen 33 myń adam) quraıdy. Degenmen kómir óndirýshi aımaqtar — Qaraǵandy jáne Pavlodar oblystary úshin onyń áleýmettik-ekonomıkalyq mańyzy aıtarlyqtaı joǵary.
Kómir energııasynyń tómen quny Qazaqstan ekonomıkasynyń basty básekelestik artyqshylyqtarynyń biri retinde baǵalanady. Alaıda 2024 jyly salada baǵa ósimi tirkeldi: qyrkúıek aıynda óndiristik tas kómirdiń ortasha quny tonnasyna 17 676 teńgege jetip, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 9,8%-ǵa artqan. Al tutynýshylar úshin óńirlerde baǵa aıyrmashylyǵy aıtarlyqtaı — tonnasy 8 myńnan 26 myń teńgege deıin.
2025 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda «Kaspıı» bırjasynda kómir saýdasyna qatysýshylardyń qyzyǵýshylyǵy joǵary bolǵan. Esepke sáıkes, osy kezeńde kómirge degen eń joǵary suranys 1 095 280 tonnany qurap, usynys kólemi 543 myń tonnadan asyp, naqty mámileler 290 myń tonnadan kóp bolǵan. Ortasha eseppen jartyjyldyqta suranys — 652 myń tonna, usynys — 252 myń tonna, mámileler kólemi — 140 myń tonna shamasynda.
Saýdadaǵy eń joǵary belsendilik qańtar-sáýir aılarynda tirkeldi, bul kezeńde iri jetkizýshiler bırjalyq saýdaǵa belsendi aralasqan.
Bırja ókilderiniń aıtýynsha, kómirdi bırjalyq saýda arqyly ótkizý baǵa ındıkatorlaryn qalyptastyrýǵa, jetkizilim tizbeginiń ashyqtyǵy men turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge, deldaldardy qysqartýǵa jáne jalpy naryqty tıimdi retteýge múmkindik beredi.
«Kommýnaldyq-turmystyq kómirdiń bırjalyq saýdasy baǵa belgileýdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip qana qoımaı, jetkizilimderdiń turaqtylyǵyna jáne deldaldar sanyn azaıtýǵa oń áserin tıgizip otyr. Bizdiń taldaýymyz kórsetkendeı, bul tetik baǵanyń ádil qalyptasýyna, sapany baqylaýǵa jáne alypsatarlyqty shekteýge múmkindik beredi. Aldaǵy ýaqytta bul quraldyń naryqty retteýdegi róli arta túsetini anyq. Qysqa jáne orta merzimdi perspektıvada kómir elimizdiń negizgi energııa kózi bolyp qala beredi», — dedi «Kaspıı» taýar bırjasy» AQ prezıdenti Murat Qadısov.
