Rýhanııat • 15 Tamyz, 2025

Aqyn aýzynyń dýasy

430 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Jaqynda Halyq jazýshysy, poezııa padıshasy, qoǵam qaıratkeri Farıza Ońǵarsynovanyń 1990 jyly «Lenınshil jas» gazetinde jaryq kórgen «Ulytaý qyzy» atty ocherki kózime ottaı basyldy. Suraý salyp keıipkeri Raqysh Ydyrysova apaıdy taýyp aldym. Aqyn Farıza aýzynyń dýasy shy­ǵar, álgi ocherkten soń jergilikti jurt Raqysh Náshkenqyzyn «Ulytaý qyzy» dep ataıdy.

Aqyn aýzynyń dýasy

Raqysh apaı «meniń ómirimde aqyn Farıza Ońǵarsynovanyń orny erekshe. Týǵan apamdaı bolǵan qımas jan. «Tanysý hat» jazýymnan bastalǵan baılanysym syı­lastyqqa, baýyrmaldyqqa ulasyp ketti. Farıza apaıdyń qoltańbasy bar kitap­tar úıimde saqtaýly tur» dep aqyn­­men tanys­tyǵy, aralastyǵy ja­ıynda áńgi­me­lep berdi.

Memlekettik qyzmettiń ardageri, Jezqazǵan qalasy men Ulytaý aýda­ny­nyń qurmetti azamaty Raqysh Ydyrysova 1971 jyly Almatydaǵy Qyzdar peda­gogıkalyq ınstıtýtyn bitirip, joldamamen burynǵy Jezqazǵan oblysynyń Jezdi kentindegi mektep-ınternatqa qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi bolyp ornalasady. Baspasóz betterinen Farızanyń jyrlaryn jibermeı oqyp júrgen jas qyz «Qazaqtyń aqyn qyz­­da­ry­nyń ishinde, Farıza apaı, men úshin darasyz, óleńderińizdiń ottylyǵy, qýatty sezimińiz tánti etti. Siz men sııaqty qazaq qyz­darynyń býlyqqan syrlaryn dóp basyp, óleńge kóshirgendeısiz», dep hat jazady. Ol jyldary – Farıza aqyn «Qazaq­stan pıoneri» gazetiniń redaktory sol meken­­jaıǵa hatyn salyp jiberedi. Kóp keshik­­peı Almatydan aqynnyń ózinen jaýap hat keledi.

Farıza apaı hatynda: «Aınalaıyn Raqysh, seniń hatyńdy aldym. Bizge, ıaǵnı redaksııamyzǵa, jeke ózime de kúnine 200-ge tarta hat kelip túsedi. Sol kúndelikti kelip jatqan hattardyń bárine birdeı jaýap jazý múmkin emes. Alaıda seniń hatyń shynshyldyǵymen esimde qalyp, jaýap jazbaýdy ózime kúná sanap, jaýap hat jazyp otyrmyn. Oqýshysyń ba, stýdentsiń be, óziń jaıynda nege jazbaǵansyń?», dep suraǵan eken. Osy hat syılastyqqa jeteleıdi.

1986 jyly Farıza aqyn Jezqazǵan oblystyq kitapqumarlar qoǵamynyń shaqyrtýymen osy qalaǵa kelgende, «Ulytaýǵa, Raqyshqa barýym kerek», dep arnaıy at basyn tireıdi. 1989 jyly aýdandyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Raqysh Náshkenqyzy Ulytaý aýdanynyń qurylǵanyna 50 jyl tolǵan merekelik is-sharaǵa Farıza apaıdy arnaıy qonaq retinde shaqyrady. Bul toıǵa aqyn «Qazaqstan áıelderi» jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary, belgili jazýshy Maǵıra Qojahmetovamen birge keledi. Farıza apaı osy saparynda «Ulytaýym» atty óleńin jazyp ákeledi. Sonda aqyn Ulytaý aýdanynyń halqymen jaqynyraq tanysady. Sapardan soń Farıza Ońǵarsynova «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas Alash») gazetine Raqysh Náshkenqyzy jóninde «Ulytaý qyzy» atty kólemdi ocherk jarııalaıdy.

«...Raqysh Náshkenqyzy laýazym jaǵynan alǵanda aýdandaǵy eń úlken ákim emes, aýdandyq keńes atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. Qazirgi zamanda eń qıyn jumys – orynbasardyń jumysy. Ári halyqtyń muń-muqtajyn qanaǵattandyrar is tyndyryp, ári basshylardyń da kóńilinen shyǵyp otyrý ekiniń biriniń qolynan kele bermeıdi. Raqysh sińilimiz óz deńgeılesteriniń arasynda alǵyr basshy ekenin, sózinen isi kóp, julqynyp alǵa shyǵyp, «myna sharýany men tyndyryp jatyrmyn!», dep kózge túsýge uıaty jibermeıtin, halqymyzdyń eldik namysyn óz qamynan bıik qoıar azamat ekenin Ulytaý jerinde onyń janyna ergen shuǵyl sapar kezinde baıqaǵanbyz. 1989 jyly Ulytaý aýdanynyń jarty­ǵasyrlyq toıy ótkizildi. Men de sol me­re­kege qatysyp, eldiń qýanyshty sát­­­te­rine kýá bolǵanym bar edi. Sýy tapshy, sharýashylyqtary shalǵaı, Ulytaý sekildi mal baqqan elge qazirgi jetpestik zamanynda toı ótkizý ońaı sharýa emes. Sol joly Máskeýden, Almatydan shaqyrylǵan qonaqtar úsh júzdiń basyn qosyp, eldiktiń týyn kótergen zamandaǵydaı sán-saltanattyń kýási bolyp edi. Raqyshtyń úndemeı júrip, kóp isti tyndyratyn azamat ekenin sol joly baıqap em... Ulytaýda eńbekkke, beınetke toly ómir bar. Armany bıik, joly buralań, jany adal adamdar bar. Olar qula­zyp jatqan qasıetti aımaǵymyzdyń tir­shilik tamyryn jalǵastyryp júr. Ataq úshin, jaqsy kóriný úshin emes. El men Ardyń aldyndaǵy perzenttik paryzdaryn óteýde. Solardyń biri – Raqysh Náshkenqyzy Ydyrysova», dep jazady.

R.Ydyrysova bastaǵan sol eldiń aıtýly azamattaryn 1989 jyldyń jeltoqsan aıynda Farıza apaı 50 jasqa tolǵan mereıtoıyna shaqyrady. Jaqsylar men jaı­sańdar jınalǵan keshti Serik Ábdirahmanov pen Zeınolla Qabdolov júr­gizedi. Farıza apaı sol keshte alǵashqy qut­tyqtaý sóz kezegin ulytaýlyqtarǵa bere­di.

 

Ulytaý oblysy