Jazýshy ómirinen syr shertedi

Mádenı is-sharanyń ashylýynda Pre­zıdent Ákim­shi­liginiń Qazaqstan halqy Assambleıasy hatshylyǵy sek­torynyń meńgerýshisi Qaırat Baımoldınov orystyń asa kórnekti qalamgeriniń ómir jolynda qazaq jeriniń, sonyń ishinde Semeıdiń alar orny aıryqsha ekenin jetkizdi.

«Ol Semeı topyraǵynda bes jylǵa jýyq ýaqyt ómir sú­rip, jergilikti halyq­pen ara­lasyp, Shyǵys mádenıe­tine úńildi.Sondaı-aq Dos­toevskııdiń Shoqan Ýálıha­novpen dostyǵy – tarıhtaǵy shynaıy rýhanı úndestiktiń jarqyn úlgisi. Shoqan Shyǵys pen Batystyń mádenı qundy­lyqtaryn boıyna sińirgen bilimge qushtar jas bolsa, Dostoevskıı adam janynyń tereń qatparlaryn ashqan oıshyl jazýshy boldy», dedi ol.

Sodan keıin sóz alǵan Má­denıet jáne aqparat mı­nıstrligi Mádenıet komı­tetiniń tóraǵasy Erlan Dákenov, Reseı Federasııasynyń Qazaq­standaǵy Ýaqytsha senimdi ókili Aleksandr Komarov, Se­meıdegi F.M.Dostoevskııdiń ádebı-memorıaldyq mýzeıiniń dırektory Irına Solovıo­va, taǵy basqa da azamattar mazmundy sharanyń erekshe­ligine toqtaldy.

Kórmege jazýshynyń Se­meı qalasynda 1854–1859 jyl­dary turǵan kezeńin qam­tyǵan jádigerler qoıyldy. Dálirek aıtqanda, XIX ǵasyrdyń ekin­shi jartysyndaǵy Se­meı qa­lasy beınelengen fotosýretter men ashyqhattar jáne M.M.Belıaevtyń, G.B.Gera­sı­mov­tyń «Eski Semeı» jına­ǵy­­na salǵan ıllıýstrasııalary ­men kóne turmystyq buıym­dar sol kezeńdegi ýa­qyt tynysyn sezindirdi. Son­daı-aq Dostoevskııdiń alǵashqy áske­rı qyzmeti týraly baıandaıtyn fotosýretter men qujat kóshirmeleri, jazýshynyń eki­tomdyq hat­tary da kórneki jerden oryn alǵan. Ásirese kelgen qonaq­tar Fedor Dos­toevskıı men Shoqan Ýálıhanovtyń shynaıy dos­tyǵyn sıpattaıtyn baǵaly dú­nıelerge erekshe nazar aýdar­dy. Máselen, 1859 jyl­dyń kókteminde Leıbın fotosalonynda F.Dostoevskıı men Sh.Ýálıhanovtyń túsken sýreti qos tulǵanyń aıaýly beınesin kóz aldymyzǵa ákel­di. Shoqannyń shyǵarmalar jınaǵy men qujattary da tarıh qoınaýynan syr sher­tip tur-dy. Sonymen qatar baron Vrangeldiń estelikter kitaby, M.D.Isaevanyń foto­sýreti, Belıhov batalony ko­man­dırine joldanǵan Dos­toevskııdiń raporty, tur­mys­tyq zattar men áıel­der­­­­ge ar­nalǵan aksessýarlar da ke­lýshilerdi qatty qyzyqtyrdy.

Dostoevskıı ádebı-memo­rıal­dyq mýzeıiniń qyzmetkeri Sana Sársembekovanyń aıtýynsha, bul murajaı 1971 jyly ashylǵan. Aldymen ol ja­zýshy atyndaǵy kitaphana bolǵan. Al negizi Semeıdegi Dos­toevskııdiń turǵan úıi HIH ǵasyrda salynǵan. Bul úıde sol kezde Shoqan Ýálıhanov, Se­me­nov-Tıan-Shanskıı sekildi aı­­t­ýly tulǵalar qonaqta bol­ǵan. Kelesi jyly mýzeıdiń ashyl­ǵanyna elý bes jyl tolady.