«Bul kenishter júz jyldaı jumys atqardy. Kepildendirý merzimi – 35 jyl. Ken ornynyń jartysynan astamy qulaǵan. Jezqazǵan ken ornynda úlken qýys qaldy. Osy bir bóliktiń altysynan biriniń jaǵdaıy álsiregen. Biz oǵan kire almaımyz. Bul ýchaske kenetten qulap, jer silkinisi bolýy múmkin. Osyndaı apattardyń aldyn alý úshin shahtanyń qulaýyn tirkeıtin avtomatty seısmıkalyq júıeni iske qosyp, spýtnıktik monıtorıngpen de jumys isteı bastadyq», deıdi «Qazaqmys» korporasııasy JShS basqarma tóraǵasynyń óndiris jónindegi orynbasary Saıat Bakırov.
Biz jerden 350 metr tereńdikte ornalasqan «Ońtústik Jezqazǵan» kenishiniń jer astyna tústik. Búginde bul kenishte 1 050 adam jumys isteıdi. Bizdi kópfýnksıonaldy «MinCA» kóligine otyrǵyzdy. Júrgizýshiniń aıtýynsha, bul – qaýipsiz kólik. Qoraby – avtomat. Tejegishteri myqty ustaıdy. Súıegi aýyr. Tómenge túskende sónip qalsa, alǵa ketpeı turyp qalady eken. Kólikten túsken soń, lavada burǵylaý ýchaskesin kórsetti. Burǵylaýshy Jalǵas Shamuratov áýelde burǵylaýshynyń kómekshisi bolyp, tehnıkany qalaı buraý kerektigin úırengen. Jalǵas úsh kún istep, eki kún demalady. Aýysymda 130 metrge deıin burǵylaıdy.
«Zaboıǵa kiremiz. Kúndelikti medısınalyq baqylaýdan ótemiz. Tańǵy jetide ýchaskege kelgende ýchaske basshysy tapsyrma beredi. Túngi aýysymda bolǵan jaǵdaıdy aıtady. Tańerteń 8-de jer astyna túsemiz. Jóndeý aýysymy bolsa tehnıkany jóndeımiz, slesarǵa kómektesemiz. Jumys ýaqyty 13.00-de aıaqtalady. Sosyn basqa aýysym keledi. Olar keshki saǵat 21.00-ge deıin isteıdi. Negizi jumysty bastaıtyn biz, burǵylaýshylar. Jalaqym mıllıonnan asady. Qolyma 800–900 myń teńge alamyn», deıdi.
Al kólik jóndeýshi Birjan Molaqov osy shahtada 2015 jyldan beri jumys istep kele jatyr.
«Jumysym jaýapkershilikti qajet etedi. Ár tehnıkanyń maıyn, sýyn tekseremin. Qajalyp turǵan tejegishin aýystyramyn. Synyp turǵan tusyn anyqtap, jóndeımin. Qysqasy, tehnıkanyń qaýipsizdigi – jumysshynyń qaýipsizdigi», deıdi ol.
Taban tiregen kelesi nysanymyz – Jylandy kenishi «Jezqazǵan» kenishterinen soltústikke qaraı 30–35 km jerde ornalasqan. Jylandy kenishiniń quramynda Itaýyz, Batys Sary-Oba, Shyǵys Sary-Oba, Qypshaqpaı, Qarashoshaq atty bes shahta bar. Jylandy kenishiniń dırektory, tájirıbeli ken ınjeneri Nurbolat Baısadyqovtyń sózinshe, qazir úsh shahta jumys istep tur.
«Shyǵys Sary-Oba shahtasynda jerasty taý-ken jumystary 2016 jyly bastaldy. 2027 jyly Batys Sary-Oba ashylady. Bolashaqta Qypshaqbaı kenishi ashylady. Jylandy kenishiniń keleshegi zor. О́ndiristik qýaty jylyna 2,7 mln tonna kendi quraıdy. Kelesi jyldan bastap kenishtiń jyldyq óndiristik qýatyn 3,6 mln tonnaǵa deıin, al 2030 jylǵa qaraı 6 mln tonnaǵa deıin arttyrý josparlanǵan.
Osy jyldyń sáýir aıynan bastap «Qazaqmys» geologııalyq barlaý jumystaryn kúsheıtip, qoldaǵy bar qorlardy uqsatý jáne qordy damytýǵa aıryqsha nazar aýdara bastaǵan.
«Geologııalyq qorlardy damytý úshin álemdegi joǵary damyǵan geofızıka tehnıkasyn qoldanyp, 3 000 qashyqtyq tereńdikti zertteý múmkindigi bar. Osy oraıda sıfrlandyrý men tehnıkalyq transformasııalaýdy qolǵa alyp otyrmyz. Shalǵaıda barlaý boıynsha jasalyp jatqan dalalyq jumystan jınalǵan aqparatty bizdiń mamandar «StarLine» ınternet qurylǵysymen onlaın formatta jyldam jınap, óńdeı alady. Bul jerde aqparatty qoldaný bir mindet, odan keıin aqparatty júıelendirý, bir jerge saqtaý, durys qoldaný máseleleri týyndaıdy. Ony biz bıyl qurylysy aıaqtalatyn Jezqazǵan qalasynda salynyp jatqan geologııalyq klasterdiń tóńireginde uıymdastyramyz» deıdi Geologııalyq barlaý jumystary departamentiniń dırektory Bekasyl
Áýkeshev.
Geologııalyq klaster – biregeı joba. Klaster ishinde 1 400 sharshy metr oqý ortalyǵy, 200 sharshy metr geologııalyq kitaphana, 50 oryndyq kampýs, ALS analıtıkalyq zerthanasy, elimizdegi alǵashqy geofızıkalyq zerthana, kernoqoıma, geologııalyq murajaı, keńse ǵımaraty men mehanıkalyq seh qarastyrylǵan.
Jylandy kenishinen keıin ashyq karerge aıaq bastyq. Dırektor Nurbolat Saılaýulynyń aıtýynsha, bir jyldyq daıyn ken massasynyń jospary – 2 mln 500 myń tonna. Sodan 540 myń tonna rýda alynady.
Ulytaý oblysy
