– Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń Astanada ótken sezi aıaqtaldy. Osy forýmnyń basty nátıjelerin qalaı baǵalaısyz?
– Bul konferensııa asa mańyzdy halyqaralyq jıyn. Ol túrli órkenıetterdiń túıisken jeri sanalatyn Astanada ótkizilip keledi. Kongress birneshe jyldan beri turaqty túrde uıymdastyrylyp júr jáne ýaqyt ótken saıyn jańa taqyryptarmen tolyqtyrylyp, mazmuny baıyp keledi. Ár sezd din lıderleriniń qoǵamdaǵy yqpalyn kúsheıtýge, álem aldynda turǵan ortaq máselelerdi birge talqylaýǵa jol ashady. Sonymen qatar ol mádenı, órkenıettik, tipti saıası sıpattaǵy qaqtyǵystardy eńserýge din qaıratkerlerin belsendi atsalysýǵa yntalandyrady.
– Qazirgi zamanda sıfrlandyrý úderisteri men álemdegi qaqtyǵystar sanynyń artýy baıqalady. Din lıderleri osy syn-qaterlerdi eńserýde qandaı ról atqara alady?
– Kúmán joq, din lıderleri úlken jaýapkershilik arqalaıdy. Búginde búkil álem boıynsha mıllıardtaǵan adam belgili bir dindi ustanady. Statıstıkaǵa súıensek, jer sharyndaǵy halyqtyń shamamen 80 paıyzy ózin bir dinmen baılanystyrady. Bul degenimiz dinniń sózi men úndeýiniń kúshi óte zor. Demek, dinı lıderlerdiń árbir aıtqan oıy, úndeýi, tipti qarapaıym áreketi mıllıondaǵan, mıllıardtaǵan adamnyń ómirine yqpal ete alady.
Sondyqtan olardyń basty mindeti óz jamaǵattarynyń sanasyn oıatý, adamdarǵa durys baǵyt kórsetý. Qazirgi álemde qoǵamdy jekkórýshilikke, tózimsizdikke, alaýyzdyqqa ıtermeleıtin faktorlar az emes. Osyndaı jaǵdaıda din lıderleri osy teris qubylystarǵa qarsy turýda erekshe ról atqarady. Olar adamdardy izgilikke, beıbitshilikke shaqyryp qana qoımaı, jas urpaqqa, balalar men jastarǵa jol kórsetetin moraldyq baǵdar beredi. Bul olardyń eń mańyzdy mıssııalarynyń biri.
Bul Kongress jaı ǵana jıyn emes, búkil álemniń din jetekshileri bas qosatyn halyqaralyq alań. Resmı májilisterden bólek kezdesýlerde olardyń barlyǵy ortaq maqsat jolynda naqty qadamdarǵa daıyn ekendigin ańǵarýǵa bolady. О́ıtkeni búgingi kúngi kóptegen kúrdeli máseleler dinge qatysty nemese dindi teris paıdalanýdan týyndaıdy. Mundaı basqosýlar sol máselelerdi ashyq talqylap, durys sheshim tabýǵa jol ashady.
Sondyqtan árbir din jetekshisiniń mindeti – óz qaýymynda beıbitshilik pen kelisimdi dáripteý, adamdardy tózimdilikke, ózara qurmetke shaqyrý. Olar ózara birigip áreket etkende ǵana jekkórýshilikke qarsy turyp, beıbitshilikti ulttyq deńgeıde ǵana emes, búkil álemde nyǵaıtýǵa múmkindik bar.
– Sizdiń oıyńyzsha, saıasat tuıyqqa tirelgen jerde din qandaı máselelerdi sheshe alady? Al Qazaqstan sııaqty elder bul turǵyda qandaı ról atqara alady?
– Sózsiz, palestınalyqtardyń taǵdyryna saıasat aıryqsha yqpal etti. Biz BUU-ǵa júginemiz. Bul uıym ótken ǵasyrdaǵy eki dúnıejúzilik soǵystyń mıllıondaǵan adamnyń ómirin qıǵanyn eskerip, soǵystardy boldyrmaý úshin qurylǵan bolatyn. Din lıderleri de dinniń atymen jasalǵan qylmystardyń shynaıy senimdi bildirmeıtinin kórsetýge mindetti, óıtkeni barlyq dinderdiń túpki máni – beıbitshilikke shaqyrý.
Álemdegi halyqaralyq alańdar búgingi oqıǵalarǵa qarsy batyl ún qatýy tıis. Din lıderleriniń mıllıondaǵan izbasarlary bar, olar óz kóshbasshylarynyń sózine qulaq asady. Sondyqtan olardyń sózi men áreketi óte mańyzdy, olar adamdardyń jaqsylyq pen jamandyqty tanýyn qalyptastyrady. Álem aqıqat pen ádiletke qanyq bolǵanda, ol barlyq jerde qylmys pen ádiletsizdikke qarsy birlesip turady. Bul din lıderleriniń basty mıssııasy. Tarıh kórsetkendeı, saıası jáne dinı kúsh-jiger birikkende naqty sheshimderge qol jetkizýge bolady.
Árıne, dúnıejúzinde kóptegen konferensııalar ótedi, túrli minberlerden ádemi sózder aıtylady. Biraq bastysy naqty nátıje. Sol turǵydan qaraǵanda, Astanada ótip jatqan Kongress sózden góri iske basymdyq berý qajettigin kórsetip otyr. Prezıdent Toqaev ta óz sózinde osyǵan nazar aýdardy: din lıderleri beıbitshilik pen kelisimdi ilgeriletý úshin pragmatıkalyq kózqaras tanytyp, shynaıy nátıjelerge qol jetkizýge umtylýy tıis dedi.
