Bilim • 02 Qazan, 2025

Merekesi kezinde muǵalimder jalaqysyz júr

50 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Elimizde 8 myńnan asa mektepte 4 mıllıon oqýshy bilim alyp jatyr. Sonyń 700-den kóbi – jeke, onda 250 myń bala oqyp júr. Orta bilim uıymdaryn jan basyna qarjylandyrý júıesi engizilgeli kásipkerler oqý oshaqtaryn kóptep ashýǵa bet burǵan. Biraq byltyr olar memleketten berilýge tıis sýbsıdııa qarajatyn ýaqytyly ala almaı biraz qınalǵan-dy. Bıyl taǵy osy másele taǵy ýshyqty, dep jazady Egemen.kz.

Merekesi kezinde muǵalimder jalaqysyz júr

Osyǵan oraı respýblıkamyzdyń ár óńirinen jınalǵan jekemenshik mektepterdiń quryltaıshylary, ıeleri Oqý-aǵartý mınıstrine arnaıy kelip, shaǵymyn aıtty. Olardyń sózine súıensek, oblystaǵy qarjy bólimderiniń ókilderi aldaǵy qazan, qarasha aılaryna aqsha bolmaıtynyn aıtqan. Al muǵalimder qazan aıy bastalǵanymen, qyrkúıek aıynyń jalaqysyn jarytyp ala almaı otyr. Keıbir kásipkerler kredıt alyp, baryn satyp, óz qaltasynan jartylaı tólegen, keıbiri múldem batpaqtap otyr. Solardyń biri Túrkistan oblysy Arys qalasynan at arytyp jetken jeke mektep quryltaıshysy Tólegen Ǵurmanov oblys deńgeıinde túıtkildiń túıini tarqatylmaǵandyqtan, osynda tyǵyryqtan shyǵar jol izdep júr.

«Biz oblysta biraz esikti qaǵyp kórdik. Olar bizge Astana sheshedi degen soń keldik. Jaýaptylar bizge qyrkúıekte aqsha bolmaıtynyn aldyn ala eskertse, biz jumysty bastamas edik. Mysaly, qazir mende 30 qyzmetker jumys isteıdi, olardyń bárine aılyqty qalaı tóleımin, bári maǵan qarap otyr. Negizi qujat júzinde bári jaqsy, sondaǵy kelisim boıynsha ár aıdyń 15-nde qatysý tabelin ótkizemiz, bala sanyna baılanysty aqsha aýdarýǵa tıis. Estýimizshe, bizdiń oblysta qarjy bar, biraq sony ala almaı otyrmyz, óńirdegiler «Qarjy» ortalyǵyna qajetti qujatty, tizimdi áli tapsyrmaǵan, buǵan aqsha máselesin sheshe almaı otyrǵan oblystardyń kesiri tıip jatqan kórinedi. Qysqasy, jan-jaqqa moıyn buryp, naqty sheshim taba almaı, eki ortada biz qınalyp turmyz», deıdi T.Ǵurmanov.

Mınıstrdiń bir jaýabyn kútip turǵan 30-daı jekemenshik mektep ókili jaǵdaıyn ózara talqylap otyr. Áńgimesin tyńdasańyz, bireýi ótken aıdyń sońynda 70 adam ózin jınalysqa salyp jalaqy suraǵanyn, ekinshisi mektep jabyla ma degen kúmánde ekenin, taǵy biri memleketke mektepterdegi oryn tapshylyǵyn azaıtýǵa, bilim sapasyn arttyrýǵa kómektesip bastaǵanyna ókingenin aıtyp jatty.

Iá, shyn máninde jekemenshik mektepterdiń ashylýyna Úkimettiń ózi de múddeli. Sebebi elimizde áli kúnge deıin apatty, úsh aýysymdy mektepter máselesi kún tártibinen túsken joq. Bul oqý oshaqtaryndaǵy oryn tapshylyǵyn týdyrady. Jyl saıyn jańa bilim uıalary esigin ashyp jatsa da týý kórsetkishine baılanysty túıtkildiń túıini túbegeıli tarqatylmaı tur. Sol sebepti de memleket kásipkerlerdi orta bilim salasyn damytýǵa shaqyryp, mektepter salýǵa, ashýǵa sýbsıdııa bóldi. Negizi mundaı memlekettik-jekemenshik áriptestik negizinde jumys isteý tájirıbesi mektepke deıingi bilim salasynda jaqsy nátıje bergen, qazir jeke uıymdardyń kómegimen 3-6 jastaǵy balalar balabaqshamen tolyq qamtylyp otyr. Biraq sol júıe dál mektepterge kelgende sátti iske asyrylmaı keledi. Munyń sebebin Oqý-aǵartý mınıstriniń birinshi orynbasary Maıra Meldebekovadan surap kórdik.

«Bul – birneshe jyldan beri qordalanǵan, kúrdeli suraq. Mınıstr óz qyzmetine apta basynda ǵana kiristi, biz birden osy jaıttan habardar ettik, ol óz kezeginde jaǵdaıdy Úkimetpen birlese retteýge áreket jasap jatyr. Másele sheshiledi, zań bizge ártúrli qarjy kózinen aqshany alýǵa múmkindik beredi. Osy ýaqytta dál qaı jaqtan qarajat tartý qarastyrylyp jatyr. Bul jerde myna nárseni túsinýimiz kerek, ár oblys áreket ártúrli júredi. О́ıtkeni ár óńirde bıýdjet áleýeti ártúrli. Dál qazir naqty ýaqytyn aıta almaımyn, bir óńir aqshany búgin taptyq dese, másele sol sátte-aq sheshiledi. «Qarjy» ortalyǵy negizinen bir oqý jylyna aqsha bóledi. Ortalyq zańnama boıynsha tizimdi qarjy tolyq oqý jylyna qarastyrylǵan kezde ǵana daıyndaı alady. Eger oblys 1-2 aıdyń qarajatyn taýyp, qalǵanyn taba almasa, respýblıkalyq bıýdjetten qarastyramyz. Sondyqtan barlyq óńirde másele sheshilip, 1 oqý jylyna qarajat tabylyp betken kezde tizbe bekitiledi. Negizi biz «Bilim týraly» zańǵa sáıkes 2025 jyldan bastap jekemenshik mektepterdi qarjylandyrý isin jergilikti atqarýshy organdar quzyryna ótkizdik. Sol sebepti jeke mektepterdi qarjylandyrý júıesin jeke balabaqshalardaǵydaı jolǵa qoıýǵa tıis, ıaǵnı endigi buǵan jerde ákimdikter jaýapty», dep túsindirdi vıse-mınıstr. 

Sońǵy jańalyqtar