Ǵylym • 11 Sáýir, 2026
Qazaqsha sóıleıtin JI: ISSAI zerthanasyndaǵy bir kún
Jasandy ıntellekt dáýirine qadam bastyq. Damyǵan elderde bul baǵyt áldeqashan júıeli jolǵa qoıylyp, birneshe jyldan beri úzdiksiz damyp keledi. Biz de sol kóshten qalmaýǵa umtylyp jatyrmyz. Bulaı deýimizge ataýly jyldy kútpeı, pandemııaǵa deıin irgesi qalanǵan shaǵyn departamenttiń búgin tolyqqandy ınstıtýtqa aınalǵany dálel. Búginde sıfrly keńistiktiń qazaq tilinde «sóıleı» bastaýy, derektermen jumys, jańa tehnologııalardy ıgerý – bári osy jerde júzege asyp otyr. Ǵylym kúni qarsańynda osy baǵyttaǵy jumystyń nátıjesin kózben kórip, uıymnyń tynys-tirshiligimen tanysyp, ondaǵy saqa sarapshylardyń salmaqty oıyn, arzý-tilegin tyńdap qaıttyq.
Ǵylym • 11 Sáýir, 2026
О́ndiriske serpin bergen ónertabystar
Qoldanbaly ǵylymda zertteý men óndiris – qustyń qos qanatyndaı. Bir qanaty álsirese, bıikteý buıyrmasy belgili. Dál osy óndiriske ótý, ónim alý máselesi bizde ózekti bolyp otyr. Muny buǵan deıingi materıaldarymyzda birneshe ret kótergen bolatynbyz. Degenmen qý shóppen aýyz súrtýge bolmaıdy. Az da bolsa, naryqta qoldanysqa engizilip jatqan, halyqtyń turmysyn jaqsartýǵa jol salǵan ǵylymı jobalar bar. О́zge de ǵalymdarǵa úlgi bolsa degen nıetpen solardyń bir parasyna toqtalǵandy jón kórdik.
Ǵylym • 07 Sáýir, 2026
Granttyq qarjylandyrý: San sapaǵa qashan aınalady?
«Ǵylym komıteti 2025 jyly 29 qyrkúıekte jarııalanǵan 2026–2028 jyldarǵa arnalǵan ǵylymı jáne (nemese) ǵylymı-tehnıkalyq jobalar boıynsha granttyq qarjylandyrý konkýrsynyń 2025 jyldyń 10 qarashasyna deıin uzartylǵanyn habarlaıdy». Ǵylymnan alys oqyrman osy habarlandyrýdan qandaı da bir kiltıpan kórmeýi kádik. Al jalaqysy, jumysynyń bolý-bolmaýy grantqa táýeldi ǵalymǵa alańdatarlyq-aq aqparat. Shyn máninde mundaı konkýrs sáýirdiń 15-ine deıin jarııalanyp qoıýy kerek. Dál osy jerden tutas júıe kúrmele bastaıdy.
Jasandy ıntellekt • 01 Sáýir, 2026
Kez kelgen ınnovasııalyq ónimniń ómirsheńdigi onyń óndiriske ótkeninen kórinedi. Jasandy ıntellektige aıryqsha mán bergen osy kúni otandyq joǵary oqý oryndarynda izdenýshiler kóptep jańashyl jobalardy jasap júr. Keıbiri qoldanysqa engizilip te úlgergen. Sonyń birqataryna toqtalyp kórdik.
Bilim • 31 Naýryz, 2026
97 talapker testileýden shettetildi
2 naýryzda bastalǵan Ulttyq biryńǵaı testileýden (UBT) búginge deıin 117 myńnan asa adam ótti. Talapkerlerdiń 71,6 %-y UBT-ny qazaq tilinde, 28,3%-y orys tilinde, 111 adam aǵylshyn tilinde tapsyrdy.
Bilim • 27 Naýryz, 2026
Osy kúni taýdaı talaby bar jastar alynbaıtyn asýdaı kórinetin bıikterdi baǵyndyryp júr. Sony kórgende keýdeńdi qýanysh kerneıdi. Boıyńdy maqtanysh sezimi bıleıdi. Biz búgin álemniń mańdaıaldy oqý orny – Massachýsets tehnologııalyq ınstıtýtyna (MIT) oqýǵa túsken ozat oqýshy týraly áńgimelemekpiz.
Jasandy ıntellekt • 14 Naýryz, 2026
Jasandy ıntellektini meńgeremin deseńiz...
«AI-Sana» baǵdarlamasynyń ekinshi kezeńine 100 000 qatysýshyny irikteý kezeńi bastaldy. Bul týraly Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi habarlady. Irikteýden ótkender «Stanford», «MIT» sekildi bedeldi ýnıversıtetter, halyqaralyq bıznes-mektepter atynan qatysatyn maıtalman mamandardyń, saqa sarapshylarynyń dárisin tyńdaıdy, bastysy jasandy ıntellekt bazalyq meńgerýden tehnologııalardy tájirıbelik qoldanýǵa deıin, jeke jobalardy ázirleýge ótýdi úırenedi.
Bilim • 12 Naýryz, 2026
Naýryz aıyndaǵy testileý bastaldy
Elimizde naýryz aıynda ótetin Ulttyq biryńǵaı testileý (UBT) ótken apta bastalǵan edi. UBT 6 sáýirge deıin jalǵasady. 184 myńǵa jýyq adam UBT-ǵa qatysýǵa ótinish berdi, bul ótken jylmen salystyrǵanda 20 myńǵa kóp. Olardyń 74,4%-y – qazaq tilinde, 25,5%-y – orys tilinde, 216 adam aǵylshyn tilinde testileýden ótýge nıetti.
Ǵylym • 06 Naýryz, 2026
Áleýmettik ǵylymnyń zertteý «keńistigi» óte keń. Bul – saıasattaný, áleýmettaný, tarıh, psıhologııa ǵana emes, qoǵam men adam, jurtshylyqtyń minez-qulqy, úrdister men zańdylyqtar, saıası reformalar, kóbimiz jıi qoldanatyn áleýmettik aýqymdy uǵymdar... Dál sol ǵylym salasy myqty qalyptasqan ári naqty jumys isteıtin memleketterde eldiń tutastyǵyna syna qaǵatyn qaýipti kezeń, keleńsiz jaǵdaı aldyn ala zerdelenedi.
Tanym • 05 Naýryz, 2026
Kógergen nan da qajetke jaraıdy
Osy kúni ıistenip ketken un ónimin qoqys jáshikterine ilip ketemiz. Ony dúkenniń daıyn tamaǵyna úırengen ıt-mysyq ta jemeıdi. Obalyn oılaısyń... Tarıhtyń tuńǵıyǵyna tereńdegende ótken ǵasyrdyń 30-jyldaryndaǵy ashtyq esińe túsedi. О́tkende «Nature Chemistry» jýrnalynan kógergen nandy keregimizge jaratý jolyn usynǵan jańalyqty oqyǵanda kóńilsiz kórinistiń sheshimi tabylǵandaı qýandyq.
