Aǵartýshy Ybyraı Altynsarınniń «Maǵan jaqsy muǵalim bárinen de qymbat, óıtkeni muǵalim – mekteptiń júregi» degen sózi muǵalimniń el bolashaǵynyń irgetasyn qalaýshy retinde mańyzdy rólin dáleldeı túsedi. Bizdiń mindet – bilimdi, adal, jahandyq básekege qabiletti, ozyq oıly urpaq tárbıeleý arqyly el bolashaǵynyń senimdi ári sapaly negizin qalaý.«Keler kúnniń ustasy» atanǵan ustazdar ǵana mektep tabaldyryǵyn endi attaǵan jas býynnyń dúnıetanymyn keńeıtip, tulǵalyq qasıetterin shyńdaıdy, onyń bilim alýyna, damýyna baǵyt berip, bolashaqqa senimmen qadam basýyna jol kórsetedi.
Muǵalimdi jaı ǵana mamandyq ıesi emes, qoǵamnyń ozyq tulǵasy retinde bedelin bıiktetken Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Ustazdy qoǵamnyń basty keıipkeri etý – memlekettik saıasattyń basym baǵyty» dedi. Búginde bilim berý júıesi, onyń ishinde mekteptiń jany – muǵalimder qoǵamdastyǵy memlekettiń qoldaýy men qorǵaýyn aıryqsha sezinip otyr. «Kez kelgen qoǵamnyń kemeldigi, órkenıettiligi ustazǵa degen qatynasymen ólshenedi. Ustazyn ulyqtaǵan eldiń urpaǵy sanaly, bolashaǵy jarqyn bolary haq. Sebebi ár muǵalimniń eńbegi – eren, elimizdiń damýyna qosqan úlesi – orasan», degen edi Prezıdent ustazdarmen kezdesýinde. Memleket basshysy ustazdar kúni qarsańynda bir top muǵalimdi Aqordanyń tórinde memlekettik nagradalarmen marapattap, qurmet kórsetti. Bul – kúlli qoǵamǵa úlgi bolarlyq ónege.
Shyny kerek, sońǵy bes jylda, ıaǵnı 2019 jyldan bastap bilim salasy damý men kemeldenýdiń jańa belesine qadam basty. Memleket basshysynyń bastamasymen eń birinshi kezekte muǵalimniń quqyǵyn qorǵap, qadirin arttyratyn, rólin aıqyndaıtyn «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldandy. Pedagogter quqyqtyq turǵyda qorǵalǵannan keıin, áleýmettik qoldaýǵa basymdyq berilip, áriptesterimizdiń jalaqysy kezeń-kezeńimen eki esege deıin arttyryldy. Odan bólek, ustazdardy yntalandyrýdyń jańa tásilderi engizildi. Muǵalim-stajer, muǵalim, muǵalim-moderator, muǵalim-sarapshy, muǵalim-zertteýshi, muǵalim-sheber sekildi birneshe pedagogıkalyq biliktilik deńgeıi bekitilip, oǵan qosymsha aqy qarastyryldy. Dápter teksergeni, jańartylǵan bilim berý mazmunymen sabaq bergeni, aýyldyq jerde, ekologııalyq aımaqta qyzmet atqarǵany, magıstr, PhD ǵylymı dárejesi úshin zańmen bekitilgen qosymsha aqysy taǵy bar.
Osy jerde basa aıtyp ótkim keletini – Qazaqstan halyqaralyq bilim dodalarynda el týyn jelbiretken shákirt tárbıelegeni úshin ustazdaryna qomaqty syıaqy usynatyn birden-bir el. Ustazdardyń tókken teri men kúsh-jigeri qurmetpen, marapatpen de ótelip otyr. 2021 jyldan bastap «Qazaqstannyń eńbek sińirgen ustazy» memlekettik nagradasy qalpyna keltirilip, búginge deıin bul ataqqa 95 muǵalim ıe boldy. Byltyr Prezıdenttiń qarapaıym ustazdar arasynan eki mektep muǵalimin «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵymen marapattaýy da – muǵalimniń memleket úshin qadirli tulǵa ekenin aıqyndaı túsedi.
Osyndaı qoldaýdyń arqasynda muǵalimdik búgingi kúnde jastar tarapynan joǵary suranys pen básekege ıe bedeldi mamandyqtardyń birine aınaldy. Muǵalim bolamyn degen stýdentterdiń shákirtaqysy ósti. Bıyldyń ózinde mektepti «Altyn belgimen» támamdaǵan ozyq oıly jastarymyzdyń 23 paıyzy muǵalimdik joldy tańdapty. Soǵan sáıkes, talap ta kúsheıdi. Buryn UBT tapsyrǵanda muǵalimdik mamandyqtarǵa shekti ball 50 bolsa, qazir 75-ke ulǵaıtyldy. Demek muǵalim bolatyn balalardy mektepten bastap irikteýdiń jaqsy júıesi qalyptasty. Iаǵnı jaqsy oqyǵan balalar endi muǵalim bolýǵa ózderi umtyla bastady. Bul – «Pedagog mártebesi» zańynyń aıasynda qabyldanǵan úlken reforma. Jastardyń aǵartýshylyq salasyna qyzyǵýshylyq tanytýy jáne ult aldyndaǵy jaýapkershilikti úlken salmaqpen uǵynyp kelýi memleket saıasatynyń óz jemisin bere bastaǵanynyń jaqsy nyshany.
Bıyl ustazdar kúni erekshe atalyp ótti. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev tek mektep muǵalimderin ǵana emes, sondaı-aq tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdarynyń, ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar men jetim balalarǵa arnalǵan bilim berý uıymdarynyń pedagogterin, erekshe qajettilikteri bar balalarmen jumys isteıtin muǵalimder men zeınet jasyndaǵy ardagerlerimizdi memlekettik joǵary nagradalarmen marapattady. Bilim júıesiniń barlyq deńgeıindegi qyzmetkerlerge kórsetilgen bul qurmet balanyń balabaqshadaǵy alǵashqy qadamynan bastap, bolashaq maman retinde kásibı daıarlaýdan ótkenge deıingi kezeńinde árbir ustaz eńbeginiń qanshalyqty mańyzdy ekenin dáleldeıdi.
Endigi mindet – árbir balanyń myzǵymas quqyǵy – sapaly bilim alýyna, qaýipsiz bilim ortasyn qalyptastyryp, damytýǵa birlesip kúsh salý. Memleket tarapynan óskeleń urpaqtyń sapaly bilim alýy úshin jaǵdaı jasaý, bilim ınfraqurylymyn damytý josparly ári keshendi júzege asyrylyp otyr.
2019 jyldan bastap 1 mıllıonnan astam oqýshyǵa arnalǵan 1200 jańa mektep boı tiktedi. Aýyl men qala mektepteri arasyndaǵy sapa alshaqtyǵyn azaıtý, apattyq jáne úsh aýysymdy mektepterdi joıý maqsatynda «Keleshek mektepteri» ulttyq baǵdarlama qabyldandy. Onyń aıasynda 217 mekteptiń qurylysy iske asyrylýda. Jańa oqý jylynda zamanaýı standarttarǵa saı salynǵan 150 «Keleshek mektepteri» aýyl men qala balalaryna esigin aıqara ashty.
Memleket basshysy muǵalimderdiń quqyqtyq mártebesin odan ári nyǵaıtýdy tapsyryp, birneshe mindetterdi de aıqyndap berdi. Osy maqsatpen Parlament Májilisimen birge zańnamalyq ózgeristerdi júzege asyrýdy bastap kettik. Balalarymyzǵa sapaly bilimmen qatar, sanaly tárbıe berý de pedagogıkalyq qaýymdastyqqa júktelgen asa mańyzdy mindet. Oǵan memleket pen mekteppen qatar, balalarymyzdyń ata-analarynyń da atsalysýy ózekti.
Innovasııalyq tolqyndar, onyń ishinde jasandy ıntellekt tehnologııalary, búginde adamzattyń ómir saltyna tereń enip, qoǵam damýynyń yrǵaǵyn túbegeıli ózgertip otyr. Osy aptada ótken Jasandy ıntellektini damytý jónindegi birinshi keńeste Prezıdent Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev adam kapıtalyn damytýǵa, bilim berýdegi jasandy ıntellektiniń mańyzdylyǵyna erekshe mán berdi.
Osy rette Memleket basshysy bilim berýdi damytýdyń búgingi betburysyn naqty aıqyndap berdi. Oǵan sáıkes mektepte sapaly, qoldanbaly bilim berilýge tıis. Mekteptiń maqsaty – tek balany oqytý ǵana emes, qazirgi zamanda óz jolyn taýyp, básekelestikte ómir súre alatyn tulǵany tárbıeleý.
Eń bastysy, mekteptegi muǵalimniń biliktiligin udaıy kóterý jáne olardyń shyǵarmashylyq jumysyna jaǵdaı jasaý basty basymdyǵymyz bolady. Sebebi bilimniń sapasy ustazdardyń áleýetine tikeleı baılanysty. Ustazdarymyz balanyń jan-jaqty bilim alýymen alańsyz aınalysýy úshin olarǵa oqý úderisine qatysy joq qosymsha sharalar men artyq jumystar júktelmeýi shart. Muǵalimderdiń eńbegi tıimdi ári sapaly bolýy úshin biz pedagogıkalyq qaýymdastyqpen birlesip otyryp, osy máseleni muqııat zerdeleımiz.
Sondaı-aq Prezıdentimiz jasandy ıntellektini qoldaný arqyly pedagogterdiń kúndelikti jumysyn avtomattandyrý qajettiligin de atap kórsetti. Eńbekke baýlý jáne ekologııalyq, quqyqtyq mádenıettiń qalyptasýy balabaqsha men mektep qabyrǵasynan bastalýǵa tıis. Sondyqtan «Zań men tártip» qaǵıdatynyń sapaly oryndalýyna erekshe mán beriledi. Prezıdent atap ótkendeı, «Jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizý erekshe bilim alý qajettilikteri bar balalardy jan-jaqty qoldaý úshin óte ózekti». Osy baǵytta ınklıýzıvti bilim berý ortasyn qalyptastyrý jáne damytýǵa basymdyq beriledi. Bilim júıesi aıasynda oqýshylardyń adamgershiligi men moraldyq kelbetin qalyptastyrýdy, «Adal azamat» birtutas tárbıe baǵdarlamasyn mazmundy júzege asyrýdy ári qaraı jalǵastyratyn bolamyz.
Qoryta aıtqanda, elimizde erekshe ystyq yqylaspen atalyp ótetin muǵalimderdiń kásibı merekesi – ustazdar kúni qutty bolsyn! Bizdiń aldymyzda bir ǵana mindet bar, ol – básekege qabiletti, tereń bilimdi, ozyq oıly, tárbıeli urpaq ósirý. Osy joldaǵy eńbegimiz jemisti bolsyn!
Juldyz Súleımenova,
Oqý-aǵartý mınıstri
